Het jaar 2023 werd gekenmerkt door extremen. Volgens het KNMI hadden we te maken met het natste jaar sinds het begin van de metingen in 1901. Maar behalve nat was 2023 ook extreem warm. Het temperatuurgemiddelde over het hele jaar was 11,8 graden tegenover een gemiddelde van 10,5 graden. En vergeet ook de zes stormen niet, waaronder Poly en Ciarán.
Wetenschappers zijn het erover eens dat we door klimaatverandering vaker met dat soort extreem weer te maken krijgen. Daar bovenop worden die extremen verergerd. Denk aan wateroverlast, hetere zomers, droogte en zeespiegelstijging.
Om Nederland leefbaar te houden is het belangrijk om onze uitstoot zo laag mogelijk te houden én het land aan te passen aan het veranderende klimaat. Het weerbaar maken tegen de gevolgen van klimaatverandering heet klimaatadaptatie. Op dit moment betekent dat: zandzakken leggen, noodpompen plaatsen en gemalen volop laten draaien. Maar hoe moet dat in de toekomst?
"Nederland is een waterland, de waterschappen kunnen heel veel aan", zegt Rob Spit van de Unie van Waterschappen tegen NU.nl. Ondanks plaatselijke wateroverlast verwacht hij op korte termijn geen grote problemen. "Al kun je nooit iets voor 100 procent uitsluiten." De waterschappen zijn volgens Spit tijdens het hoogwater dag en nacht bezig met dijkcontroles. En tot en met 2050 wordt er 2.000 kilometer aan dijken versterkt.
Het is nodig om met extreme omstandigheden rekening te houden, zeggen experts. "Van het weer weten we wel zo'n beetje wat we kunnen verwachten, maar juist met het voorspellen van de extremen hebben we op dit moment moeite. Vooral als het gaat om het tegelijk of vlak achter elkaar voorkomen van extreme gebeurtenissen", zegt Marjolijn Haasnoot, hoogleraar klimaatadaptatie en expert op gebied van water en zeespiegelstijging.
"Neem de grote hoeveelheden regen en de stormen: die combinatie van extreme omstandigheden hebben we nog niet goed in de vingers." Haasnoot geeft als voorbeeld de verwoestende overstromingen in Limburg, Duitsland en België in 2021. Toen volgde een grote hoeveelheid regen op een al erg natte periode.
Ook nu zien we dat soort lange periodes van regen samenkomen met wind, waardoor het hoogwater is ontstaan. Maar volgens Sander Meijerink van de Radboud Universiteit zijn de hoge waterstanden van nu niet meteen reden tot zorgen voor de toekomst.
"Voor het huidige klimaat voldoet ons waterveiligheidssysteem. Absolute veiligheid bestaat niet, maar de kans dat dijken doorbreken en steden onder water lopen is erg klein", zegt Meijerink, hoogleraar waterbeleid en organisatie. "Maar dat wil niet zeggen dat we niet goed vooruit moeten blijven kijken."
"Door klimaatverandering gaan we in Nederland meer nadenken over of alles wel overal kan", vervolgt hij. "En dat moet ook: we moeten ons afvragen of het wel handig is om nog woonwijken te bouwen in een laaggelegen deel van een polder."
Behalve wateroverlast ontstaan er ook andere moeilijkheden door klimaatverandering en extreem weer, zoals langdurige droogte, watertekorten of toenemende hittegolven. Daardoor komen dichtbevolkte, stedelijke gebieden in de problemen. Hitte in steden zorgt er namelijk voor dat de nachttemperatuur moeilijker daalt. Kwetsbare mensen zullen daaronder lijden, zegt Meijerink. Het vergroenen van steden kan daarbij helpen.
Maar ook landbouw is kwetsbaar en nog niet goed ingericht op langdurig droge periodes, zegt hij. "Het is nu echt zoeken naar manieren om water langer vast te houden."
Achter de schermen gebeurt er in Nederland al best veel op gebied van klimaatbestendigheid. Zo heeft de overheid verschillende programma's lopen, zoals de Nationale Klimaatadaptatiestrategie (NAS) en het Deltaplan. Daarin buigen experts en beleidsmakers zich over de opgave om het land voor 2050 aan te passen aan klimaatverandering, bijvoorbeeld door dijkversterkingen of meer groen in stedelijk gebied.
"Dat we ons in Nederland verder moeten aanpassen is duidelijk. We doen al veel, maar er komt óók meer klimaatverandering", zegt Haasnoot. "Het waterbeheer is nooit af: het moet continu meebewegen met omstandigheden."
De hoogleraar vindt dat er nog wel een tandje bij kan, bijvoorbeeld door het huidige beleid te versnellen. "We kunnen slim inspelen op de lange termijn, maar dan moeten we nu beginnen."
Maak binnen 1 minuut een gratis account aan en krijg toegang tot extra artikelen.
Gelieve een geldig e-mailadres in te geven.
Source: Nu.nl algemeen