Veertienhonderd nachten in het buitenland, ruim vierduizend maaltijden onderweg, reizen van hier tot Tokio (letterlijk), en in totaal 3,5 jaar weg van huis: Wie is de Mol? (WIDM) heeft McCulloughs leven gevuld met avontuur. "Een waanzinnige reis", zegt hij. En nu is het klaar. Het 24e seizoen, dat zaterdagavond van start gaat, is zijn laatste.
Nog één keer reisde de Amerikaanse regisseur met tien bekende Nederlanders, onder wie journalist Kees van der Spek, presentatrice Tooske Ragas, acteur Jeroen Spitzenberger en illustrator Jip van den Toorn, naar een ver land. Langs Mexico-Stad, Mérida en Bacalar, en via natuurreservaten en ruïnes. En dat allemaal voor de zoektocht naar de mol.
Na dit seizoen gaat WIDM door bij producent IDTV, maar zonder McCullough. Hij gaat op zoek naar nieuwe avonturen. Voor beide partijen voelt dat als de juiste beslissing.
Heb je dit seizoen nog 'gewoon' gedraaid?
"Ja. Mijn vertrek lag nog niet vast, maar er was een transitie ingezet. Iedereen wist: er komt een dag dat dit anders wordt. Er komt een dag dat ik stop en dat het stokje wordt doorgegeven."
Hoe is dat voor jou?
"Het voelt als een scheiding. Het verscheurt je. Maar dat komt ook doordat ik voor het eerst in twintig jaar niet weet wat ik volgend seizoen ga doen. Alle gedachten in mijn hoofd gingen 25 jaar lang naar dit programma. Er was geen tijd voor iets anders. En daar heb ik van genoten. Anders hou je het niet zo lang vol."
Heb je eerder gedacht aan stoppen?
"Een paar keer, de laatste jaren, maar niet echt serieus. Het reizen is zwaar en ik word ook ouder. Maar dat waren eerder moodswings. Bijvoorbeeld bij het twintigjarige jubileum. Het was te gek met de oud-deelnemers, maar ook pittig. Laten we wel wezen, Italië is geen straf. Maar in combinatie met China... Het hele team heeft dat gevoeld."
"Het kost normaal veertien maanden om één seizoen te maken. Nu maakten we in twee jaar tijd drie seizoenen. Daar kwam nog bij dat we midden in de coronaperiode zaten. Vrijwel meteen na China en Italië gingen we voor seizoen 21 naar Tsjechië. Aflevering vier, vijf, zes en zeven waren gepland in Praag. Tijdens het draaien van aflevering twee ging de stad dicht. Dat betekende dat wij drie dagen hadden om vier afleveringen helemaal opnieuw te bedenken en locaties te vinden. Terwijl niemand het mocht merken. En iets soortgelijks was ook al gebeurd in Italië."
"In die achttien of negentien maanden hebben we keihard gewerkt. Het was slopend. Dat heeft misschien zijn tol geëist."
Het levert een enorme druk op.
"Er staat sowieso druk op Wie is de Mol?. De verwachtingen zijn enorm. Maar niemands verwachtingen waren hoger dan de mijne. Ik wilde niet een programmaatje maken en om 6 uur 's avonds weer thuis zijn. Nee, ik wilde van Wie is de Mol? een icoon maken. Een monument. Cultureel erfgoed."
"Eerst wist ik zeker dat we naar 2 miljoen kijkers konden. Dus ging ik op zoek naar wat we moesten doen om dat te bereiken. Zodra dat was gelukt, dacht ik: oké, hoe kom ik op 2,5? Uiteindelijk kom je op 4 miljoen. En bij 4 dacht ik eerlijk gezegd ook: ik weet niet of je hier overheen kan. Ik denk niet dat het kan."
WIDM is vervijfvoudigd qua kijkers. Naar het eerste seizoen keken iets minder dan 800.000 mensen, naar dat van vorig jaar 4 miljoen. Dat eerste seizoen maakte jij ook. Hoe ging dat?
"Het was een drama, haha. En het was spannend, een avontuur. We werkten twintig uur per dag, non-stop. Alles liep ontzettend uit, dus executies moesten met veel lampen gefilmd worden. En we hadden geen mobieltjes, dus als iets uitliep, konden we niet bellen dat we later kwamen. Het was een enorme puzzel. Daar komt nog bij dat bij aankomst bleek dat níéts was geregeld door onze lokale mensen, dus we moesten in twee weken de hele serie produceren voordat we konden opnemen."
"In het eerste seizoen was alles nog nieuw en wilden we ook alles nog opvangen. We bedachten toen zelfs nog dat we een reservemol nodig hadden. Die reservemol wist dat niet, het was puur voor onze eigen gemoedsrust. Toen we startten met draaien, ging die reservemol er al in een van de eerste afleveringen uit, dus dat werkte helemaal niet, haha."
Je bent even weggeweest, om in seizoen vijf terug te keren als regisseur.
"Het grappige is achteraf dat ik eigenlijk niet wist of ik dat wilde. Ik was huisvader en gelukkig. Ik heb toen gezegd: 'Ik kom terug als ik dingen mag verzinnen en regisseren. Maar ik ga niet monteren.' Dat heb ik vijf seizoenen zo gedaan. Bij seizoen tien schuurde het. We wilden toen met het programma naar een evolutie, en dus wilden we dingen veranderen. Onderdeel daarvan was dat ik zelf ging monteren."
Is het lastiger geworden, Wie is de Mol? maken?
"Niet alleen het programma is gegroeid, vooral ook het aantal kijkers. Zeker de molloten (fans van het programma, red.). In het begin was het leuk geheime aanwijzingen te geven. Zoals via Inge Ipenburg in seizoen zeven, die met haar hand letters seinde en zo liet weten dat ze de mol was. Maar dat kan nu niet meer."
"In Japan, in seizoen tien, werd een kreet geïntroduceerd: kennis is macht, K I M. En Kim Pieters was de mol. Als we dat nu doen, kan het hele seizoen weggegooid worden. Molloten hebben zoveel tijd, zoveel liefde, zoveel aandacht en vooral zo ongelooflijk veel hulpbronnen op het internet. In seizoen elf wisten ze de locatie - El Salvador - te ontdekken via een boom. Een boom. What the fuck. Je wil iets geven, maar als je iets geeft, loop je het risico dat het helemaal fout gaat. Dat maakt het een leuke, maar ingewikkelde puzzel."
In seizoen zestien werd al vroeg in het seizoen duidelijk dat Klaas van Kruistum de mol was. Door een - niet zo - geheime aanwijzing was het antwoord makkelijk te vinden. In een interview zei je dat je overwoog te stoppen.
"Het is niet zo dat elke opdracht goud is of dat elk seizoen nog beter is dan alle seizoenen daarvoor. Maar we maken vermaak, zodat mensen tien uur per jaar kunnen genieten. Als je dat plezier weghaalt door zo'n fout... Ik moest me afvragen of ik geschikt was het te blijven doen. Ik heb acht jaar lang mijn excuses aangeboden. Meer dan dat kan ik niet. Iedereen die heeft meegedaan aan dit programma weet dat het aller-, aller-, allerlaatste wat ik wil is dat iets naar de klote gaat."
Op welk seizoen ben je het trotst?
"Zeker seizoen elf, in Nicaragua en El Salvador. Het was misschien niet het allermooiste seizoen, maar dat was de eerste keer dat ik al mijn wensen in één seizoen kon proppen. Daar lukte het om het seizoen 'cirkelrond' te filmen: het eindigt waar het begint. Dat je bij terugkijken denkt: ik had het kunnen weten."
"Er kwamen meer mooie shots van locaties, ik wilde meer tijd en ruimte om meer van de landen te laten zien. We gingen andere muziek gebruiken, de cameravoering anders doen. De montagestijl werd compleet anders. En ik durfde dingen met een knipoog te doen, humor te gebruiken."
"We hadden een bus vol mensen en kippen, waarin mol Patrick (Stoof, red.) verstopt zat. De avond van tevoren wilde ik ineens een geit, om het pad naar Patrick te blokkeren. De productieassistente zei alleen maar: 'Ik ga kijken of het lukt.' Niet 'waarom?' of 'hoe?', maar gewoon 'oké!' De volgende ochtend hadden we een geit: Tien Tien. Het was zo heet in die bus, echt 50 graden. De eerste cameraman zat voorin en viel bijna flauw. Op het moment dat hij de camera op de grond zette, begon die geit te plassen, tegen Pepijn (Gunneweg, deelnemer, red.) aan. Hilarische televisie."
Seizoen elf was ook het laatste seizoen met Pieter Jan Hagens. Als de presentator voorbijloopt in het AVROTROS-pand, roept Rick hem binnen. Hagens vertelt over een - volgens Rick - spuuglelijke blouse, die speciaal voor seizoen tien was aangeschaft. De twee lachen. Als de presentator weg is, fluistert Rick: "Hij was zo goed."
Wat maakte hem zo goed?
"Bij Pieter Jan was het belangrijker wat hij níét zei. Hij kon stiltes laten vallen. En stilte zegt vaak zoveel meer dan woorden. Ik vond hem subliem. Rik (van de Westelaken, red.) heeft dat ook in zich."
Er zijn flink wat veranderingen geweest in de loop der jaren. Waren er ook veranderingen die je eigenlijk wilde weigeren?
"Ik was niet blij toen de finale live ging. Ik ben een enorme controlfreak. Als ik het monteer, klopt het. En als het live is, dan weet ik dat niet. Maar die strijd heb ik verloren, haha."
"Ze hadden gewoon gelijk. We gaven het programma terug aan de kijker. Die ontknoping buiten, in die zee van fans. Jan Versteegh die vertelde dat hij de mol was. Fucking electric."
Heeft twintig jaar WIDM je veranderd?
"O, ja, zeker. Ik ben heel stil in mijn privéleven. Mijn omgeving noemt dat 'Rick's World'. Ik kan dagenlang niks zeggen. Het is dan niet zo dat ik er niet ben, maar er spelen zich dan heel veel dingen af in mijn hoofd. Maar voor WIDM heb ik geleerd 'reisleider' te zijn."
"Met Wie is de Mol? moet je leren leven. Als je nieuwe mensen ontmoet, moet je opletten dat het niet de overhand krijgt. Dat het niet alleen maar over dat programma gaat. Ik weet niet hoe dat is voor alle andere mensen met wie ik dit maak, maar het is een beetje mijn identiteit geworden. En dat is best vreemd, haha."
Wat komt hierna?
"Ik denk dat dit genre alleen maar groter wordt in de toekomst. Er zijn genoeg plekken waar ik dit ook kan doen. Misschien zegt iemand tegen mij: 'Wil je helpen?' En als dat niet zo is, komt er een schuur met een schildersezel. Of misschien ga ik boetseren, ik weet het niet. Nu vind ik het nog lastig te bedenken. Ik zit midden in de montage. Ik denk dat ik 19 januari, mijn laatste dag, wakker word en denk: oké, en nu?"
Ga je het missen?
"Soms ben ik echt heel blij dat het hier eindigt. Soms denk ik: fuck, ik ben mijn leven kwijt. Het hopt nog heel erg heen en weer. Dat kun je emotioneel noemen, maar ik denk dat het passie is. I loved every minute of it, even the minutes I didn't like."
Source: Nu.nl algemeen