Het is lang gemakkelijk geweest om de CDU te verwarren met een sociaal-progressieve partij. Zestien jaar leidde Angela Merkel het land, achttien jaar lang ook de CDU. In die tijd – vooral in latere Merkel-jaren – passeerde het Wir schaffen das, de open deur voor vluchtelingen uit het Midden-Oosten in 2015. Het waren ook jaren waarin de CDU haar verzet opgaf tegen het homohuwelijk, een vrouwenquotum forceerde voor het bestuur van beursgenoteerde bedrijven, en de arbeidsmarkt moderniseerde.
Maar sinds Merkel bondskanselier af is en de CDU verhuisde naar de oppositiebanken, hervindt Duitslands christendemocratische oerpartij haar conservatieve wortels. Tegenwoordig CDU-leider Friedrich Merz vormde de partij om tot de gehoopte thuishaven van eenieder die gruwelt van de huidige centrum-linkse regering en diens woke plannen. De CDU in 2024 wil migratiebeperking en grenscontroles, erkent de noodzaak van klimaatmaatregelen maar wil die een flink aantal tandjes lager zetten, en belooft te snijden in sociale voorzieningen en belastingen.
Over de auteur
Remco Andersen is correspondent Duitsland voor de Volkskrant. Hij woont in Berlijn. Als Midden Oosten-correspondent won hij de Lira-prijs voor buitenlandjournalistiek voor zijn werk in Syrië en Irak.
Merkel lijkt daar zo langzamerhand tabak van te hebben. De Frankfurter Allgemeine tekende op welke trits CDU-functies en –gelegenheden Merkel de afgelopen maanden neerlegde of negeerde. Ze trok zich terug uit het bestuur van de Konrad Adenauerstichting, het wetenschappelijk bureau van de partij. Ze paste voor erevoorzitter van de CDU. Ze negeerde het landelijk partijcongres en ook dat in de deelstaat Mecklenburg-Vorpommern waaruit zij zelf komt. Vrijdag nog liet Merkel verstek gaan bij de uitvaart van ‘haar’ vroegere minister van Financiën Wolfgang Schäuble. De twee golden als nauwe politieke verwanten, zij het geen persoonlijke vrienden.
Merkel was altijd al een CDU-buitenbeentje, als geboren Oost-Duitse aan het roer van de conservatieve oerpartij van het voormalige West-Duitsland. Het is een publiek geheim dat ze min of meer toevallig bij de CDU terechtkwam. Ze had even goed bij de sociaaldemocratische SPD kunnen komen, was daar misschien ook beter geland, maar binnen de CDU zag ze meer kans op een snelle opmars.
Om Merkel te vereeuwigen als progressief vaandeldrager gaat wat ver: de meeste van haar beslissingen op dat vlak waren uit pragmatisch oogpunt. Om de regering bijeen te houden, sociale instabiliteit te voorkomen, of de werkeloosheid terug te dringen. Zelf stemde ze nota bene tegen het homohuwelijk; de wet passeerde omdat Merkel het progressieve deel van de CDU vrij liet naar eigen geweten te stemmen.
Sociaal-progressieve successen stonden daarbij in scherp contrast met het feit dat de CDU op economisch– en buitenlandpolitiek vlak een onverminderd conservatieve Realpolitik voerde. Onder Merkel zette de Duitse regering in op almaar meer Russisch gas via nieuwe Nordstream-pijpleidingen, ging in Griekenland op fiscaal oorlogspad, voorkwam Oekraïens kandidaat-lidmaatschap van de Navo, en stimuleerde reusachtige Duitse investeringen in China. Ook Merkel begreep dat Duitslands welvaart en invloed worden gegarandeerd door een goed rokende industriële schoorsteen.
Wat betreft het geloof dat open dialoog en goede economische betrekkingen met Poetin Rusland uiteindelijk onder de vleugels zou brengen van een democratisch Europa, ging Merkel eerder al door het stof. ‘Qua buitenlands beleid heb ik geen millimeter vooruitgang geboekt’, concludeerde ze vorig jaar in gesprek met Der Spiegel.
Nu lijkt ook haar harde werk om de CDU een jonger en socialer gezicht te geven snel te worden teruggedraaid.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden