De uitdrukking ‘zijn schaapjes op het droge hebben’ keert vrijdagochtend bijna terug naar zijn oorspronkelijke betekenis als Henk Klijn Velderman (76) de zijne overzet naar het droge deel van de wei. Althans, het nog droge deel. Of: het nu weer droge deel. Het is maar hoe je het bekijkt.
Het drassige gras waar zijn regenlaarzen in wegzakken, verraadt dat het water nooit ver weg is in zijn woonplaats Fortmond, die in het uiterwaardengebied tussen Deventer en Zwolle ligt.
Over de auteur
Iva Venneman is algemeen verslaggever van de Volkskrant
Tweede Kerstdag veranderde het buurtschap van zo’n veertig huizen zelfs even in een eiland, toen de enige toegangsweg door het hoge water blank kwam te staan. Op Nieuwjaarsdag ging de weg weer open.
Maar nu het water weer over de randen van het asfalt klotst en verder stijgt, dreigt het dorp opnieuw afgesloten te raken. De bewoners zijn dan opnieuw afhankelijk van het kleine pontje van de gemeente Olst-Wijhe, dat hen tussen 7 uur ’s ochtends en 7 uur ’s avonds naar de bewoonde wereld brengt.
Het regenwater dat afgelopen week in Duitsland viel, bereikt vanaf zaterdag Nederland. Het waterpeil in de Rijn en vervolgens de IJssel zal dan geleidelijk stijgen, precies zoals het vorige week ook deed. Het water komt naar verwachting zondag bij Lobith op zijn hoogste punt, 14,5 meter boven NAP. Het duurt dan nog even voordat datzelfde water via de IJssel Fortmond bereikt. Daar wordt het hoogste punt maandag of dinsdag verwacht.
Maar in tegenstelling tot de rest van Nederland, lijken de inwoners van Fortmond zich daar niet zo druk om te maken. ‘Het is normaal voor ons’, zegt Judo Jansen (76), die zijn hond Macky uitlaat.
De stacaravans op zijn camping ’t Haasje staan op de hoogte van het ‘echt ellendige jaar’ 1995, toen het waterpeil 16,7 meter boven NAP uitkwam. Maar sinds de voltooiing van het Rijkswaterstaat-project ‘Ruimte voor de Rivier’, een plan uit 2007 om overstromingen van grote rivieren te voorkomen, stroomt het water daar met gemak onderdoor.
Bovendien staat zijn huis, net als dat van zijn dorpsgenoten, op een terp, dus heeft hij binnenshuis altijd droge voeten. ‘Mijn vrouw heeft nog wel even extra boodschappen gedaan, maar dat is niets nieuws’, zegt Jansen. ‘Een Fortmonder heeft altijd voor drie weken eten in de voorraadkast.’
Sienie (78) snapt de ‘heisa in het hele land’ ook niet zo. Ze woont zelf in het naburige dorp Olst en loopt vrijdagochtend op haar wandelschoenen door Fortmond, nu het weer even kan. Haar vader, die kruidenier was, bracht vroeger bij hoogwater twee keer per week de boodschappen voor het hele dorp over met de boot. ‘Moet je nagaan: dat gebeurde toen een paar keer een paar jaar, nu bijna nooit meer.’
Het hoge water veroorzaakte vrijdag op meerdere plekken problemen en penibele situaties. Meerdere provinciale wegen in het oosten van het land liepen onder. Bij Voorst, stroomopwaarts aan de IJssel bij Zutphen, kwam de N345 onder water te staan. Ook de N36 tussen Almelo en Ommen werd tijdelijk afgesloten. Vanwege de naderende vorst is de ANWB extra beducht op gevaarlijke situaties.
Op het IJsselmeer en Markermeer blies de harde wind het al hoge water nog verder omhoog. Vooral de Noord-Hollandse kustplaatsen Monnickendam en Hoorn merkten dat vrijdag. Op Marken werden uit voorzorg dijkwachten ingezet.
Om Amsterdam te beschermen tegen het hoge water sloot Rijkswaterstaat donderdag de Oranjesluis, die het Markermeer met het IJ verbindt. De binnenvaart is daardoor gestremd. Wanneer de sluis weer open kan, is onbekend.
Ook het zuiden van het land, waar het tot nu toe relatief rustig was, kreeg een hoop water te verwerken. Het vele water dat afgelopen week in België uit de lucht viel, liet de Maas vollopen. Donderdag bereikte het rivierpeil daar zijn hoogste punt. Het water stroomt nu sneller dan normaal. Dat komt door een doorgebroken dam bij Maastricht. Medewerkers van Defensie inspecteerden de situatie vrijdag, om na te gaan welke opties er zijn om de dam tijdelijk te herstellen.
De Rijn en de IJssel maken zich nog op voor een nieuwe ronde hoogwater, maar die zal naar verwachting tot minder heftige taferelen leiden dan rond Kerst, zegt een woordvoerder van waterschap Drents Overijssels Delta, dat een gebied ‘grofweg van Deventer tot Assen en van Steenwijk tot Hoogeveen’ beheert.
‘Het mooie is dat het nu droog wordt’, zegt hij. ‘Dat was tijdens de Kerst niet zo. Toen voerden we water af, maar kwam er vanuit de lucht twee keer zoveel bij. Nu kunnen we vooraf al wat ruimte creëren om die piekgolf na het weekeinde op te vangen.’ Met droger weer in aantocht zakt het water na zondag snel, is het vooruitzicht.
Henk Klijn Velderman zit ondertussen aan de koffie aan zijn keukentafel in Fortmond. Het is dezelfde tafel waaraan zijn moeder via de radio luisterde naar de waterstanden van de Rijn, die ze netjes neerpende in een schrift.
De geboren Fortmondse kon aan de stand bij Lobith voorspellen wanneer het dorp ‘trammelant’ zou krijgen, herinnert haar zoon zich. Dat is lastiger geworden sinds het Rijkswaterstaat-project. ‘Dat is dan wel weer jammer van al die aanpassingen, vind je niet?’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden