Niet de baas van team AH-Zaanlander, evenmin de hoofdcoach, hij is ‘gewoon Jillert’, zegt de 68-jarige man in de catacomben. ‘En Arjan’, zegt hij over Arjan Samplonius met wie hij sinds 2019 samenwerkt, en die kort daarvoor buiten zijn blikveld lachend en hoofdschuddend achter hem langs liep, ‘vertikt het om hierheen te lopen.’ Gevolgd door een scheldwoord.
Het is vrijdagavond, de 3.000 meter op de NK afstanden is zojuist verreden en ‘gewoon Jillert’ Anema is in zijn element. Even daarvoor viste de markante schaatscoach zijn telefoon uit zijn zak om het podium te filmen, ondanks de aanwezigheid van meerdere professionele televisiecamera’s. ‘Voor de sponsoren.’
Over de auteur
Lisette van der Geest is sportverslaggever voor de Volkskrant en schrijft al ruim tien jaar over olympische sporten als schaatsen, tennis, judo, handbal en zeilen.
Hij is de coach van Irene Schouten, de succesvolste olympische schaatser ooit op één Winterspelen. In minder dan een week staat Anema – net als een deel van zijn schaatsers – op drie grote wedstrijden: vorig weekeinde de NK afstanden, maandag domineerden de vrouwen van zijn ploeg op het NK marathon en vrijdag begint de EK afstanden in Thialf.
Tussendoor verstuurde Anema op Oudjaar digitaal een teamfoto omlijst met geshopte kerstversiering naar bekenden en contacten. Bovenin, met rode letters ‘gelukkig nieuwjaar’.
Anema ademt schaatsen. Zelfs als hij het iets rustiger aan doet, zoals de laatste jaren het geval is. Samen met de 27 jaar jongere Samplonius schrijft hij de trainingsschema’s voor hun rijders. Dit seizoen besloten beiden Friezen dat Samplonius de wereldbekerwedstrijden in het buitenland voor zijn rekening neemt. Anema is de eerste man bij de marathon.
Maar toen presteerden drie vrouwen uit zijn ploeg bij de NK afstanden zo goed op de 3.000 meter dat ze gedrieën op het podium stonden. Van Irene Schouten en Marijke Groenewoud was dat geen verrassing. Het brons van Elisa Dul wel. Dat maakte hem emotioneel. ‘En nu kan hij het toch niet laten’, zegt ploeggenoot Melissa Wijfje een aantal dagen later, als ze samen met Dul aan een tafel in een restaurant in Thialf zit.
Oftewel: Anema gaat alsnog mee naar wereldbekerwedstrijden in Noord-Amerika en naar de WK afstanden in Calgary. Hij vindt de wedstrijden te mooi om te missen. Dul: ‘Hij leeft er gewoon voor. Gaat voor zijn sporters door het vuur.’
Hij is een man met meerdere gezichten. In 2014 tijdens de Olympische Spelen in Sotsji kreeg hij wereldwijd aandacht toen hij bij een Amerikaanse televisiezender verkondigde dat Amerikanen zo bekrompen zijn. ‘Jullie hebben veel aandacht voor een stomme sport als American football’, zei hij onder meer. En dat Amerikanen altijd geloven dat ze de beste zijn – volgens hem niet waar.
Anema bespeelt mensen. Wisselt ernst af met theater, stemverheffing met gegrinnik, een serieuze blik met een glinstering in de ogen. Ooit bekende hij soms een bliksemafleider te zijn. Weloverwogen pogend de aandacht af te leiden van topfavorieten in zijn ploeg. Ontregelen kan de druk verlagen, denkt hij, daar houdt hij zijn schaatsers mee uit de wind. Toen Jorrit Bergsma nog tot zijn rijders behoorde, was het Anema die de grote concurrent, de verbaal sterke Sven Kramer, met regelmaat probeerde uit te dagen.
Terug naar vrijdagavond. Naar de catacomben van Thialf waar hij naar journalisten is gestapt om te vertellen over het succes van zijn ploeg. Doordat Anema naar voren stapt, heeft Samplonius naar eigen zeggen de ruimte om zich te bekommeren om de sporters.
Om de hals van Anema een stopwatch die hij vergeten is uit te drukken. Op zijn hoofd zijn onafscheidelijke zwarte baseballcap. Stil staat hij nooit. De armen over elkaar geslagen, met regelmaat knikt hij even door de knieën: zijn onrustige lijf is volledig in overeenstemming met het tempo waarop hij praat.
Veelzeggend is het handgebaar van de passerende Wijfje, zo van: mijn coach zit weer eens op de praatstoel. Ze kent zijn stijl op dit toneel: fel, onnavolgbaar en ongegeneerd ook. Over trainingsvormen die hij onzin vindt, zoals het gebruik van een soort ladder op de grond om coördinatie te verbeteren. ‘Huppelkutten over zo’n laddertje’ noemt hij dat. ‘Ik pik dat soort idiote dingen van mijn sporters niet.’
Dan verhaalt hij over die ‘belangrijke persoon in de sportwereld’ – op wie hij doelt wil hij absoluut niet zeggen – die ooit bij een eerste ontmoeting zei, en de coach herhaalt met scherpe stem: ‘Ja, maar jij bent geen gemakkelijke man.’ Toen Anema dat thuis tegen zijn vrouw vertelde, zei ze fel: ‘Die man heeft gewoon een vooroordeel.’
Zijn vrouw adviseert hem dan, zegt Anema terwijl hij een aai over een arm nabootst: ‘Je moet even zus doen. Of eens twee dagen niks zeggen. Dan doet hij keurig wat je wil.’ Waarna zijn harde lach tegen de muren weerkaatst.
Elke dag speelt hij wel even toneel, stelt hij. Anema komt uit een toneelfamilie. ‘Mijn vader was een van de eersten die beroepstoneel in Friesland speelde.’ Zijn theatrale kant is wat de buitenwereld vaak ziet, zeggen zijn rijders. Maar denk niet dat hij altijd zo is. Dul: ‘Bij een training zit hij gewoon rustig en geconcentreerd op zijn telefoon candy crush te spelen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden