De waterstanden in de Rijn waren eind 2023 sterk verhoogd door aanhoudende regenval, zowel in Nederland als over de grens. Ook de komende dagen wordt weer een piek in de waterstanden verwacht. Omdat het de afgelopen maanden al veel had geregend, kan alle regen nauwelijks meer in de grond zakken en wordt het via de rivieren afgevoerd.
Klimaatverandering zal naar verwachting zorgen voor meer van zulke winterneerslag, blijkt uit de klimaatscenario's die het KNMI afgelopen oktober presenteerde. Hoe harder de temperatuur stijgt, hoe meer neerslag in de Alpen valt als regen in plaats van sneeuw. Voor een flink deel stroom die regen rechtstreeks naar Nederland, terwijl de sneeuw zou blijven liggen en langzaam als smeltwater zou wegstromen.
Het is nog de vraag hoeveel natter de Europese winters worden, want verschillende klimaatmodellen geven verschillende resultaten. Het KNMI werkt daarom met verdrogende en vernattende scenario's. "Die zijn allebei even waarschijnlijk", zegt klimaatonderzoeker Peter Siegmund van het KNMI.
Maar het allerbelangrijkst is wat we doen om de klimaatverandering tegen te houden. Aan het eind van de eeuw kan de maximale afvoer van de Rijn met meer dan 30 procent stijgen in een scenario met een hoge CO2-uitstoot. Dat blijkt uit een doorrekening van het KNMI en kennisinstituut Deltares, die vorige maand werd gepubliceerd.
De wereldwijde temperatuur zou in zo'n scenario met bijna 5 graden stijgen. Door het mondiale klimaatbeleid is dat gelukkig niet erg waarschijnlijk meer. In een middenscenario, met een wereldwijde opwarming van iets minder dan 3 graden, stroomt er tijdens een winterpiek 8 tot 15 procent meer water door de Rijn.
Als we de CO2-uitstoot snel terugdringen en de klimaatopwarming beperken tot minder dan 2 graden, blijft ook de wateroverlast beperkt. De maximale hoeveelheid water die bij Lobith ons land binnenkomt gaat dan licht omhoog of zelfs iets omlaag. Momenteel ligt de wereld niet op koers om dit optimistische scenario waar te maken.
Tot nu toe zijn alleen 'normale' hoogwaterstanden in de winter berekend, zegt Deltares-onderzoeker Frederiek Sperna Weiland. Het instituut werkt nog aan berekeningen van waterstanden die slechts eens in de duizend of zelfs tienduizend jaar voorkomen. Die voorspellingen zullen uiteindelijk worden gebruikt om te bepalen hoe we onszelf kunnen blijven beschermen tegen extreem weer.
Daarbij speelt niet alleen het klimaat een rol. Onze buurlanden hebben ook veel invloed op hoeveel water er door de rivieren richting Nederland stroomt. "Als in Duitsland meer dijken worden gebouwd, dan kan ook de afvoer die ons land binnenkomt toenemen", zegt Sperna Weiland. Bij hoogwater stroomt de rivier dan minder snel over in Duitsland, waardoor het water richting Nederland blijft stromen.
Het omgekeerde geldt ook: als Duitsland haar rivieren meer ruimte geeft en zorgt dat water in de bodem kan zakken, dalen de waterstanden in Nederland. "Het nadeel is dat we helemaal onderaan zitten", zegt Sperna Weiland. "Als zij het kwijt willen, dan komt het onze kant op."
Source: Nu.nl economisch