Dat het Hof in Jeruzalem de onzalige plannen van de regering-Netanyahu blokkeerde moet worden toegejuicht. Tegelijkertijd heeft de uitspraak ook iets wrangs.
De Israëlische premier Netanyahu heeft een gevoelige nederlaag geleden in een kwestie die de Israëlische samenleving tot op het bot verdeelde, maar inmiddels volledig is overschaduwd door de oorlog in de Gazastrook. Het Israëlische Hooggerechtshof torpedeerde maandag Netanyahu’s plannen voor de afbraak van de rechtsstaat.
De oorlog in de Gazastrook heeft ten overvloede aangetoond dat Israël zich weinig aantrekt van het (internationaal) recht in zijn benadering van de Palestijnen. Maar voor zijn Joodse burgers was het lange tijd een voorbeeldige democratie, die gunstig afstak tegen de autocratische regimes in de Arabische buurlanden.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Onder Netanyahu stond ook de democratie voor Joodse Israëliërs onder druk. Hij wilde de macht van het Hooggerechtshof inperken, waardoor zijn regering, gesteund door extreem-rechts, meer mogelijkheden kreeg om controversiële wetten door te drukken.
Met de uitspraak van het Hof zijn deze plannen voorlopig van de baan. Israël wordt geregeerd door een oorlogskabinet dat zich op de strijd met Hamas richt. Als de oorlog voorbij is, zal Netanyahu moeten aftreden, omdat hij terecht wordt gezien als de man die zijn land onvoldoende heeft beschermd. Hij geloofde dat hij Israël veilig had gemaakt door de Palestijnse kwestie te onderdrukken, maar werd op 7 oktober afgestraft voor zijn arrogantie.
Zijn opvolgers nemen een land over waar nog steeds diepe breuklijnen door heen lopen: enerzijds tussen seculiere, westers georiënteerde Joden en anderzijds nationalisten en religieuze fundamentalisten die gestaag aan kracht winnen. Waarschijnlijk zal een nieuwe regering die tegenstelling niet willen aanwakkeren door Netanyahu’s omstreden hervorming van de rechtsstaat nieuw leven in te blazen.
De uitspraak van het Hooggerechtshof moet worden toegejuicht, ook omdat soortgelijke kwesties in andere landen spelen. Een liberale democratie vereist checks and balances, individuele grondrechten die minderheden beschermen tegen de tirannie van de meerderheid. Overal proberen autoritaire, populistische leiders dit liberale element te verzwakken. Zij willen een ‘onliberale’ democratie waarin de winnaar alles bepaalt en controlerende instituties tot vijanden van het volk worden verklaard.
Daarom is het verheugend dat het Hof in Jeruzalem de onzalige plannen van de regering-Netanyahu heeft geblokkeerd. Toch heeft de uitspraak ook iets wrangs.
Terwijl in Jeruzalem het recht prevaleerde, regeert in Gaza nog altijd het geweld. De uitspraak van het Hof was een overwinning van de rechtsstaat, maar Israël kan pas een rechtsstaat zijn als die ook voor Palestijnen geldt.
Source: Volkskrant