Bij de verkiezingen in november 2023 belandde Daniëlle Hirsch (GroenLinks-PvdA) als enige kandidaat dankzij voorkeurstemmen in de Tweede Kamer. Haar strijd tegen ongelijkheid verplaatst zich daarmee van de bestuurskamers naar de arena in politiek Den Haag. Wie is deze econoom?
Als 20-jarige economiestudent wordt Daniëlle Hirsch door een Mexicaanse vriend gevraagd mee te reizen naar Mexico-Stad. Ze twijfelt geen moment: ze wil de wereld zien. Ze werkt op dat moment met hem in een kibboets in Israël, maar verruilt deze locatie zonder meer voor een spannender avontuur op een ander continent.
Een relaxte Mexicaanse vakantie zit er niet in. Bij aankomst komt Hirsch erachter dat de vriend in de grootste sloppenwijk van Mexico-Stad woont: Ciudad Nezahualcóyotl. Ze verblijft er een jaar en ziet met eigen ogen hoeveel inwoners geen toegang hebben tot zoiets eenvoudigs als water. In één klap staat haar wereldbeeld op z’n kop, vertelt ze vele jaren later, terugblikkend in een interview met De Nieuwe Wereld.
Sinds die ervaring in Ciudad Nezahualcóyotl heeft de strijd tegen economische ongelijkheid Daniëlle Hirsch (55), moeder van één kind, altijd beziggehouden.
Na het afronden van haar economiestudie gaat ze aan de slag voor de Verenigde Naties en de Wereldbank, met als aandachtsgebieden watermanagement en internationale economische relaties. De laatste vijftien jaar is ze directeur van de ngo Both Ends, een organisatie die zich onder meer richt op eerlijker klimaatbeleid en rechtvaardige internationale handel.
Dat Hirsch geschikt zou zijn voor de politiek, zag Farah Karimi, directeur van Oxfam Novib en Eerste Kamerlid voor GroenLinks-PvdA, al snel. De twee werken regelmatig samen en het is dan ook Karimi die Hirsch in 2021 vraagt zich te kandideren voor de Tweede Kamer.
Hirsch schrijft dan al columns voor De Helling, het blad van het wetenschappelijk bureau van GroenLinks. Daarin spreekt ze zich kritisch uit over het overheidsbeleid rondom de klimaat- en stikstofcrisis. En ze neemt regelmatig het bedrijfsleven op de hak.
Ook schuwt ze de emotionele toets niet. ‘Buikpijn. Geweld mag geen oplossing zijn. Maar wat dan wel?’, schrijft ze in 2022. Deze verzuchting komt nadat een concrete aanpak van de stikstofcrisis is uitgebleven, in haar ogen mede als gevolg van de protesten door boeren die geweld niet schuwen. Het roept bij Hirsch de vraag op of de klimaatbeweging met haar geweldloze protesten zichzelf gewonnen geeft.
Ook al schrijft ze dan columns in het aan GroenLinks verbonden blad De Helling, Hirsch twijfelt op dat moment nog of zij zich als directeur van een onafhankelijke maatschappelijke organisatie moet binden aan een politieke partij. Na enig wikken en wegen besluit ze dat laatste toch te doen.
Bij de Tweede Kamerverkiezingen van maart 2021 lukt het haar nog niet om in de Kamer te komen. Ruim tweeënhalf jaar later, bij de verkiezingen van november 2023, is dat anders: Hirsch wordt met 25.012 voorkeurstemmen gekozen tot Tweede Kamerlid. In de nieuwe fractie van Groenlinks-PvdA krijgt ze vervolgens de portefeuille Internationale Handel en Ontwikkelingssamenwerking.
De ‘Stem op een Vrouw’-campagne heeft haar een extra duwtje in de rug gegeven, maar het is volgens Karimi niet de enige verklaring voor het grote aantal voorkeurstemmen op Hirsch. Ook het netwerk van Hirsch, dat bestaat uit mensen die zich bezighouden met internationale thema’s, heeft daartoe bijgedragen.
Als directeur van Both Ends was ze in 2018 een van de mede-aanklagers van Shell in de Klimaatzaak die drie jaar later eindigde in een klinkende overwinning: voor het eerst in de geschiedenis eiste een rechter een beleidswijziging van een bedrijf gericht op het tegengaan van klimaatverandering.
Haar twee jaar jongere zus Jacqueline Hirsch weet nog hoe spannend dit voor Hirsch was. ‘Het is een beetje te vergelijken met David en Goliath. Durf je als kleine organisatie, Both Ends, een mega-organisatie als Shell aan te pakken? En wat voor gevolgen gaat dat hebben?
Hirsch liet in die Klimaatzaak haar meest activistische kant zien. Namens Both Ends ontwikkelde ze zich aan discussietafels als een gehaaide gesprekspartner. Haar kritische geluid wordt gewaardeerd, zegt Wouter Scheepens, voorzitter van de ABN Amro-adviesraad rondom duurzaamheid – een raad waar Hirsch sinds 2019 deel van uitmaakt.
Hoewel de gesprekken over de koers van de bank soms schuurden, zag Scheepens dat Hirsch met haar vastberadenheid veel voor elkaar kreeg. Zo was zij vastbesloten om met de hoogste bestuurders van de bank om de tafel te gaan. Scheepens: ‘Het is heel ongebruikelijk om dat te doen, maar zij krijgt dat dan weer voor elkaar.’
Harm Albert Zanting, voormalig manager van Hirsch bij het Delftse adviesbureau Resource Analysis, zegt dat ze indertijd al opviel door haar talent voor discussiëren. ‘Ze heeft de juiste dosis realisme en idealisme. Je kan wel van alles vinden, maar als je iets wil bereiken, moet je respect hebben voor ieders positie. Dat had ze goed door.’
Die houding van Hirsch, om ieders positie in discussies te respecteren, is er met de paplepel ingegoten, vertelt haar zus Jacqueline. ‘Wij werden aangemoedigd om aan de keukentafel inhoudelijke discussies te voeren. Dat kon flink botsen, maar we hebben geleerd om te blijven luisteren, waardoor je in je standpunten altijd wel iets meer naar elkaar toe komt.’
3 x Daniëlle Hirsch
• In De Helling over geweldloos actievoeren door de klimaatbeweging, 30 maart 2023: ‘Mensen uit de volwassen wereld zeggen mij dikwijls dat ik geduld moet hebben. Dat we echt de goede kant op bewegen, ook al gaat het met kleine stapjes. Gelukkig zijn er ook andere volwassenen. Bijvoorbeeld de klimaatklevers en de A12-blokkeerders. Zij hebben het allang door.’
• In De Helling over de protestacties van boeren, 11 oktober 2022: ‘De manier waarop een kleine groep mensen – gesteund door de bedrijven die grote financiële belangen in de veehouderij hebben – elke aanpak van de stikstofcrisis gijzelt, geeft mij al een tijdje buikpijn.’
• In De Helling over het streven naar een politieke vertegenwoordiging die een betere afspiegeling vormt van de samenleving, 8 juni 2020: ‘Als we ook na ‘‘corona’’ de zaken echt anders willen aanpakken, moeten de deuren van de achterkamers onvermijdelijk open om nieuwe stemmen binnen te laten.’
Source: Volkskrant