In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Op het eerste oog was 2023 in de westerse wereld geen goed jaar voor de vrouwenzaak. Overal waar een rechts-populistische wind waaide, werden feministen en hun waarden een geliefd doelwit. In de VS kwam het recht op abortus verder onder druk te staan. Op sociale media manifesteerden zich ‘tradwives’, jonge vrouwen die emancipatie verwerpen en kiezen voor een traditioneel rollenpatroon. En met het dichten van de loonkloof wilde het ook niet echt vlotten.
Wie door de oogharen terugkijkt naar het afgelopen jaar, ziet parallel daaraan ook een andere verschuiving – zij het vooralsnog in een tektonisch langzaam tempo.
Afgelopen jaar schreef Greta Gerwig geschiedenis met haar film Barbie. Niet alleen is ze de eerste vrouwelijke regisseur wier film meer dan 1 miljard dollar heeft opgebracht, ze wist ook miljoenen bioscoopbezoekers in vervoering te brengen met een als blockbuster vermomde ideeënfilm over gendergelijkheid.
In de film is ‘Barbieland’ niet alleen een mierzoete wereld voor perfecte Barbies, maar ook een feministisch paradijs waarin vrouwen alle maatschappelijke functies bekleden: van vuilnisophaler tot president. De Kens, de mannen, zijn daarentegen behaagzieke tweederangsburgers. ‘Barbie heeft elke dag een geweldige dag’, zegt de voice-over in de film, ‘maar Ken heeft alleen een geweldige dag als Barbie naar hem kijkt.’ Wie wil kan er een ironische knipoog in ontdekken naar Simone de Beauvoir, die in De tweede sekse grofweg betoogt dat de sociale status van de vrouw voornamelijk wordt gedefinieerd in relatie tot mannen. Uiteindelijk, nadat Ken het patriarchaat uit de echte wereld naar Barbieland heeft geïmporteerd, verrijst een samenleving waarin iedereen gelijke kansen en rechten heeft.
Nog zo’n mijlpaal: Time Magazine riep de Amerikaanse zangeres Taylor Swift uit tot ‘persoon van het jaar’ – de eerste keer dat deze titel werd toegekend aan een popster. Voorheen kreeg een ‘heerser uit traditionele machtsdomeinen’, veelal een politicus of een zakenman, de titel, aldus Time in een toelichting. Het magazine koos voor een andere verhaallijn, omdat ‘iedere student van de Grote Man-theorie weet hoe diep verweven deze is met eeuwen van seksisme en de uitsluiting van vrouwen van de macht’. Swift, wereldwijd de meest gestreamde artiest, wist in een verdeelde wereld een ‘bron van licht te zijn’.
Ook een ander van oudsher door mannen gedomineerd machtsbolwerk kende in 2023 een memorabel moment. Luis Rubiales, voorzitter van de Spaanse voetbalbond, nam het hoofd van de voetbalster Jenni Hermoso tussen zijn handen en gaf haar een kus. Tegen haar zin, verklaarde ze later. De beelden gingen de hele wereld over en iedereen kon zien hoe ongewenst gedrag en de reactie daarop eruitzag – inclusief machismo tegengesputter. Uiteindelijk schorste wereldvoetbalbond Fifa Rubiales voor drie jaar.
Een paradigmawisseling zoals in Barbieland mag nog lang niet in zicht zijn, toch omarmt een miljoenenpubliek de boodschap van invloedrijke, feministische vrouwen. Alle reactionaire krachten ten spijt, de aanhang van Barbie, Swift en Hermoso heeft de toekomst.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden