Roddeljournalistiek is niet nieuw: bladen als Story, Weekend en Privé bestaan al sinds de jaren zeventig. Maar in de afgelopen jaren kwamen daar de juicekanalen bij. Op YouTube en Instagram worden sappige roddels gedeeld over filmsterren, muzikanten, topsporters en andere bekende Nederlanders. Deze juice komt bij de kanalen terecht dankzij tipgevers of "spionnen".
Dat kan al snel voelen alsof dat precies is wat de roddelbladen al tientallen jaren doen. Toch kun je de juicekanalen niet vergelijken, zegt jurist Charlotte Meindersma. "Juicekanalen doen bijna nooit aan wederhoor en checken ook niet of veel minder goed of iets waar is of niet. Ze publiceren wat ze via via te horen hebben gekregen."
"Bovendien kiezen ze veel meer suggestieve bewoordingen, waardoor mensen er meer in lezen dan er werkelijk gezegd of geschreven wordt", zegt Meindersma.
Het journalistieke principe van hoor en wederhoor betekent dat mensen die ergens van worden beschuldigd voldoende gelegenheid moeten krijgen om te reageren op de beschuldigingen. En hier gaat het vaak mis bij juicekanalen.
Yvonne Coldeweijer heeft met haar juicekanaal een enorm bereik (op het moment van schrijven heeft ze ruim 830.000 volgers). Zij zei eerder niet in hoor en wederhoor te geloven. "BN'ers liegen toch", stelt de juicevlogger.
Maar Coldeweijer kan hoor en wederhoor niet zomaar aan haar laars lappen. In april 2022 maakte de rechtbank in Amsterdam duidelijk dat ook de activiteiten van Coldeweijer en die van haar collega-juicekanalen onder het begrip journalistiek vallen. Net als mediabedrijven hebben juicekanalen volgens de rechter het doel om informatie, meningen of ideeën te delen met het publiek.
De rechtbank weegt daarnaast mee dat juicevloggers honderdduizenden volgers kunnen hebben. "Dankzij dit grote bereik kan de impact op het leven van de BN'er in kwestie enorm zijn", zegt Thomas van Vugt, advocaat mediarecht bij AMS Advocaten.
Juicekanalen moeten zich dus aan de journalistieke spelregels houden. Van Vugt noemt als voorbeeld de rechtszaak in 2022 waarin Coldeweijer tegenover Samantha Steenwijk stond. De juicevlogger beweerde op haar juicekanaal dat de zangeres illegale, gevaarlijke dieetpillen had gebruikt om af te vallen.
Volgens Steenwijk waren de uitlatingen van Coldeweijer onjuist en misleidend. Het gewichtsverlies zou de zangeres te danken hebben aan kleinere maaltijden in combinatie met fanatiek paardrijden.
De rechtbank in Amsterdam oordeelde in die zaak dat Coldeweijer haar beweringen niet kon hardmaken. Het verhaal over de illegale afslankpillen was gebaseerd op drie anonieme bronnen van wie de betrouwbaarheid niet vast te stellen was. "Dat is dus drie keer (bijna) niks", stelde de rechter. De juicevlogger moest een rectificatie delen op Instagram en YouTube.
Ook Jan Roos en Dennis Schouten van juicekanaal RoddelPraat zijn meerdere keren voor de rechter verschenen. Zo werden de twee onder anderen door John de Mol aangeklaagd, omdat ze stelden dat de mediamagnaat getuigen in een mishandelingszaak rondom zijn zoon Johnny de Mol zou hebben omgekocht.
De rechter oordeelde ook toen dat de presentatoren die bewering niet genoeg hadden onderbouwd en daarmee onrechtmatig hadden gehandeld. Roos en Schouten moesten 5.000 euro schadevergoeding en ruim 2.600 euro aan proceskosten betalen.
Coldeweijer beriep zich in de zaak tegen Steenwijk op de vrijheid van meningsuiting. Dat grondrecht bepaalt dat we onder meer mogen zeggen en schrijven wat we willen. Daar hebben we geen toestemming van anderen voor nodig.
Voor juicekanalen betekent de vrijheid van meningsuiting dat zij zich in het openbaar kritisch, informerend en waarschuwend moeten kunnen uitlaten over misstanden.
"In beginsel geldt voor iedereen, dus ook voor juicekanalen: je mag niet zomaar WhatsApp-gesprekken, privédocumenten of -beelden openbaar maken. Daarmee schend je het recht op privacy", stelt Van Vugt. "Maar als een ernstige maatschappelijke misstand aan de kaak wordt gesteld, kan dat zwaarder wegen dan het recht op privacy."
Een voorbeeld van een ernstige maatschappelijke misstand is bijvoorbeeld het nieuws over het grensoverschrijdend gedrag achter de schermen van tv-programma The voice of Holland. Bij WhatsApp-gesprekken waaruit een affaire blijkt, kun je je afvragen of dat zwaarwegend genoeg is.
BN'ers zijn vrij om naar de rechter te stappen als zij vinden dat hun eer, goede naam of privacy is aangetast. Het is uiteindelijk aan de rechter om te beoordelen wiens belangen zwaarder wegen.
Maar het nemen van juridische stappen tegen juicekanalen is niet iets dat BN'ers snel zullen doen. "Het doel van de rechtszaak is om iets recht te zetten of om ervoor te zorgen dat er over een onderwerp niet meer gesproken wordt", zegt Meindersma. "Maar met zo'n rechtszaak weet je één ding zeker: er komt opnieuw aandacht voor. En mogelijk zelfs drie keer: bij de dagvaarding, de zitting en de uitspraak."
Daarnaast is in eerdere rechtszaken bepaald dat BN'ers meer moeten accepteren dan de "gewone" burger. Dat geldt dus ook voor de roddels die over hen kunnen rondgaan.
Dat Coldeweijer en daarmee al haar juicecollega's zichzelf als journalist mogen beschouwen, betekent nog meer slecht nieuws voor bekend Nederland. Juicevloggers mogen namelijk, net als alle journalisten, een beroep doen op het recht op bronbescherming.
De tipgevers kunnen dus met een gerust hart hun informatie verstrekken aan juicekanalen. Voorlopig blijft de juice rijkelijk vloeien.
Maak binnen 1 minuut een gratis account aan en krijg toegang tot extra artikelen.
Gelieve een geldig e-mailadres in te geven.
Source: Nu.nl achterklap