De rente van de ECB (Europese Centrale Bank) is een instrument om de inflatie in Europa te beteugelen. Door de rente te verhogen en lenen onaantrekkelijk te maken, kan de centrale bank de inflatie naar ongeveer 2 procent laten zakken. Langzamerhand werkt dat, want de inflatie in het eurogebied zakte in november al naar 2,4 procent.
De ECB hield bij de rentevergaderingen eind oktober en half december de rente gelijk. Ondertussen klinkt de roep om de eerste renteverlaging sinds 2019 onder economen en beleggers steeds luider.
De hoge ECB-rente (4 procent) begint namelijk pijn te doen. Omdat lenen onaantrekkelijk is, investeren bedrijven minder. Uiteindelijk raakt dat ook de economische groei. De Nederlandse economie krimpt al drie kwartalen op rij. Bij twee kwartalen is er sprake van een recessie. De economie van Duitsland en die van de eurozone als geheel krompen ook in het derde kwartaal van 2023.
"De Nederlandse economie is een paar kwartalen gekrompen, maar toch voelt het niet echt als recessie”, zegt ING-econoom Bert Colijn. “We zien dat die economische krimp niet direct geleid heeft tot een sterke toename van het aantal ontslagen of faillissementen. Maar bij gebrek aan investeringen kan dat wel komen. Als ECB wil je de economie niet meer pijn doen dan nodig om de inflatie af te remmen." Dus wordt het tijd voor een renteverlaging.
Het lastige voor de ECB is de timing: rente-ingrepen hebben pas laat effect. Dat duurt al gauw 9 tot 24 maanden, stelt Colijn. Hij denkt dat de verhogingen van het afgelopen jaar in 2024 nog meer impact zullen hebben dan in 2023. "Investeringen van bedrijven worden steeds meer afgeremd en een groter deel van de leningen wordt tegen de hogere rentes afgesloten."
Volgens Colijn blijven centrale bankiers bij de ECB voorzichtig in hun woorden over mogelijke renteverlagingen. "Omdat loonstijgingen via cao's vaak later volgen op inflatie, verwachten ze dat lonen van veel Europeanen in 2024 nog flink zullen doorgroeien. Als mensen dan wat meer geld te besteden hebben, houdt dat de inflatie mogelijk langer hoog."
Stel dat ze de rente te snel verlagen en de inflatie weer oploopt, dan kan dat tot problemen leiden, zegt de econoom. "Dan moet de rente opeens nog veel verder verhoogd worden, net als in de jaren zeventig", zegt de ING-econoom. "Door de trage impact is zigzaggen nutteloos. Daarom volgen er vaak dus meerdere verlagingen achter elkaar."
Beleggers gokken erop dat de ECB-rente in maart al voor het eerst verlaagd wordt. Maar Colijn denkt net als collega's bij ABN AMRO dat het eerder juni 2024 wordt. Hij verwacht dat de centrale bank meer zekerheid wil dat de inflatie dus echt onder controle is en loonstijgingen minder hoog zijn dan de 4 tot 5 procent nu.
Of consumenten daar snel wat van gaan merken is de vraag. De ECB-rente werkt uiteindelijk door in tarieven die banken rekenen voor leningen en spaarproducten. Kunnen we dan ook daar weer renteverlagingen verwachten? Volgens Colijn ligt dat er voor hypotheekrentes ook aan hoe de rente op overheidsobligaties zich ontwikkelt.
Die hypotheekrentes worden namelijk sterker beïnvloed door dalende rentes voor beleggingsproducten op de financiële markten. Die dalen voor hypotheekrentes al bijna twee maanden. Tien jaar je hypotheekrente vastzetten kan inmiddels weer voor minder dan 4 procent, een half procentpunt minder dan in oktober.
In het afgelopen jaar stegen spaarrentes bij banken langzaam maar zeker ook, maar minder snel dan de ECB-rente en ook minder snel dan de rentes voor leningen en hypotheken. Banken zelf bevestigden eerder dat de hogere ECB-rente minder langzamer doorwerkt in de spaarrente en predikten geduld.
Het verschil hierbij is dat de rente bij een hypotheek vaak alleen voor nieuwe klanten geldt, terwijl spaarrentes voor alle rekeninghouders gelden. En dat spaarrentes geen lange rentevasteperiode hebben, omdat je direct bij je geld kunt. De laatste verhoging van spaarrentes bij grote banken is al wel weer van oktober.
Maak binnen 1 minuut een gratis account aan en krijg toegang tot extra artikelen.
Gelieve een geldig e-mailadres in te geven.
Source: Nu.nl economisch