Op 29 oktober 2023 verzamelden duizenden inwoners van Istanboel zich langs het water van de Bosporus. Daar wachtte hen een vliegshow, een optocht van marineschepen en een afsluitend vuurwerk. Dit alles om het honderdjarig bestaan van de republiek Turkije te vieren.
Maar de straaljagers haalden hun acrobatische toeren een aantal kilometer verderop uit en ook het vuurwerk bleef vrijwel uit zicht van het grote publiek. Wie wel goed zicht had? President Recep Tayyip Erdogan.
Het was ergens symbolisch, want Erdogan trok ook het afgelopen jaar weer alle aandacht naar zich toe. Allereerst vanwege zijn verkiezingswinst afgelopen mei, maar ook vanwege zijn rol in het aardbevingsdrama en de economische malaise. Precies de drie zaken die Turkije in zijn greep hielden het afgelopen jaar.
Voor veel Turken eindigt 2023 zoals het begon: met dure boodschappen, hoge rekeningen en zorgen over de economie. Het jaar ervoor was dat niet anders en ook de komende maanden beloven weinig goeds voor de portemonnee. Dat komt doordat er ingrijpende maatregelen nodig zijn om de economie weer op de rails te krijgen.
Erdogan vertrouwde de afgelopen jaren op een recept van goedkope leningen, de renteverlagingen en de overtuiging dat je met die renteverlagingen de torenhoge inflatie kan bestrijden. Dat leverde een onwerkbare situatie op.
Na de verkiezingen ging het roer om: er kwam een nieuwe minister van Financiën, de gehele top van de Turkse centrale bank werd vervangen, de belastingen werden verhoogd, de beschikbaarheid van goedkope leningen werd teruggedrongen en de rente is stevig opgeschroefd.
Maar net zoals het tijd kost om een olietanker van koers te veranderen, zo duurt het ook lang voordat het pakket maatregelen effect heeft. De Turkse centrale bank verwacht dit jaar te eindigen met een inflatie van 65 procent en volgend jaar met 36 procent.
Een sputterende economie betekent meestal het einde voor een zittende premier of president. En in de aanloop naar de verkiezingen van afgelopen mei leek het einde van het tijdperk-Erdogan in zicht. Al maandenlang deed hij het slecht in de peiling. In het oppositiekamp leek alles juist koek en ei, vooral dankzij een samenwerking tussen meerdere partijen.
Zo overtuigd leek de Turkse oppositie van haar zaak dat ze vorig jaar november een heel plan presenteerde voor de periode ná Erdogan, compleet met een terugkeer naar een parlementaire regeringsvorm en allerlei suggesties voor een nieuwe grondwet.
Toen Erdogan en zijn regering na de verwoestende aardbevingen van 6 februari steken lieten vallen, leek de weg naar verkiezingswinst voor de oppositie helemaal open te liggen. Het liep anders.
Erdogan begreep beter dan de oppositie dat veel kiezers zich niet alleen laten beïnvloeden door de slechte economische situatie of het matige overheidsoptreden in de nasleep van de aardbevingen. De president wist ook heel slim religieus conservatisme en Turks nationalisme als één pakket aan te bieden. Zijn propagandamachine, een oneerlijk speelveld en verkiezingscadeaus deden de rest.
Op 6 februari werden Turkije en Syrië getroffen door twee zware aardbevingen. De ramp trof een gebied zo groot als Nederland en België samen. Het zorgde voor enorme schade in elf Turkse provincies. Ruim 50.000 inwoners kwamen om het leven, dubbel zoveel mensen raakten gewond.
Turkije was onvoldoende voorbereid op de ramp en ook de hulp- en reddingsoperatie verliep niet volgens plan. In de eerste dagen na de aardbevingen bleek bovendien ook dat Turkije nauwelijks veiliger had gebouwd, ondanks de lessen van de vorige grote aardbeving in 1999. Dat kwam mede door slechte naleving van de regels en te weinig toezicht.
In het aardbevingsgebied zijn inmiddels de eerste nieuwe woningen opgeleverd. Erdogan zei eerder deze maand dat er nog dit jaar 46.000 nieuwe woningen gereed zullen komen, fors minder dan de beloofde 319.000. In totaal moeten er in het getroffen gebied 650.000 nieuwe huizen komen. Maar wanneer dat aantal gehaald wordt, blijft gissen.
Erdogan voerde dit jaar campagne met de slogan 'Doorgaan op de ingeslagen weg'. Of die route nog bevalt, moet in maart blijken. Dan zijn er lokale verkiezingen.
Maak binnen 1 minuut een gratis account aan en krijg toegang tot extra artikelen.
Gelieve een geldig e-mailadres in te geven.
Source: Nu.nl algemeen