De oorlog tussen Hamas en Israël schuurt ook aan andere fronten. Het nachtmerriescenario dat het conflict volgend jaar overslaat naar de hele regio, is nog steeds reëel.
Het was direct al het nachtmerriescenario: dat de aanval van Hamas op 7 oktober zou leiden tot een conflict in de hele regio – dat ook Hezbollah en de Houthi’s zich zouden gaan roeren, en God mag weten wat er vervolgens nog meer uit de doos van Pandora zou springen.
De Verenigde Staten stuurden uit voorzorg twee vliegdekschepen naar de oostelijke Middellandse Zee, maar na enige tijd verdween het rampscenario toch van de voorpagina’s. Zeker, er werd geschoten aan de grens tussen Libanon en Israël, en tienduizenden inwoners werden uit voorzorg geëvacueerd, maar geen van beide partijen leek uit te zijn op een oorlog.
Over de auteur
Sacha Kester is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over België, Israël en het Midden-Oosten.
Bovendien eiste de meedogenloze bommenregen op Gaza alle aandacht op. De duizenden burgerslachtoffers, de wijken die van de aardbodem zijn weggevaagd, en de wanhoop van hongerige, zieke vluchtelingen die geen kant op kunnen.
Bijna drie maanden later loopt de spanning aan de noordgrens echter weer op. De door Iran gesteunde militie Hezbollah bestookt Israël met raketten, waarop Israël deze week dreigde een tweede front te openen. ‘De tijd voor een diplomatieke oplossing tikt weg’, zei Benny Gantz, lid van het Israëlische oorlogskabinet. ‘Als de wereld en de Libanese regering niets ondernemen om Hezbollah bij de grens weg te halen, zal ons leger dat doen.’
Dan is er die andere door Iran gesteunde groepering, de Houthi’s, die zich opwerpen als bondgenoot van de Palestijnen en steeds actiever vrachtschepen in de Rode Zee beschieten. Vijftien schepen werden geraakt, waarna de meeste rederijen besloten het gebied te mijden.
Afgelopen dinsdag sloeg een Amerikaans oorlogsschip een nieuwe grote aanval uit Jemen af: ze waren tien uur lang bezig om drones en raketten van Houthi-eenheden neer te halen.
De spanning liep deze week nog verder op, nadat Iran Israël had beschuldigd van de moord op Razi Mousavi, een topgeneraal van de Iraanse Revolutionaire Garde. Hij kwam om het leven bij een luchtaanval in Syrië, die volgens Teheran door Israël was uitgevoerd.
Bij zijn begrafenis, die werd geleid door de opperste leider van Iran, Ali Khamenei, scandeerden duizenden mensen ‘Dood aan Israël’ en ‘Dood aan Amerika’ terwijl een hoge vertegenwoordiger van de Revolutionaire Garde beloofde wraak te nemen.
En dan is er nog dat eerste front, Gaza, waar de zware bombardementen maar doorgaan en de bevolking onnoemelijk lijdt. Het blijft voor de internationale gemeenschap uitermate frustrerend dat Israël zijn kaarten zo stevig tegen de borst blijft houden. De Israëlische regering zegt vanaf het begin dat Hamas volledig moet worden uitgeschakeld, maar terwijl duizenden Palestijnse burgers worden gedood, heeft de wereld geen idee wat Israël daarmee precies bedoelt. Moeten alle leiders van Hamas dood? Of alleen die in Gaza, want er zitten ook Hamas-kopstukken in onder andere Qatar en Turkije? Kan Hamas wel helemaal worden uitgeschakeld?
Of is het toch de bedoeling dat heel Gaza plat wordt gebombardeerd en honderdduizenden Palestijnen de Egyptische Sinaï-woestijn worden ingedreven – een extreem scenario dat door een groeiend aantal critici wordt gevreesd. De grens met Egypte zit weliswaar nog potdicht, maar naar mate de nood groeit, zal de druk om deze te openen steeds verder toenemen. De uiterst rechtse elementen in de Israëlische regering winden er geen doekjes om dat zij dit een prima oplossing zouden vinden.
Premier Netanyahu ontkent het Sinaï-scenario ten stelligste, maar weigert ook te vertellen wat dan wel zijn plan is. Afgelopen week herhaalde hij in een opiniestuk in The Wall Street Journal nog eens zijn voorwaarden voor het beëindigen van de oorlog: Hamas moet volledig worden ‘vernietigd’, Gaza ‘gedemilitariseerd’, en de Palestijnen ‘gederadicaliseerd’.
Maar ondanks groeiende internationale druk, ook van bondgenoot de Verenigde Staten, maakt Netanyahu niet duidelijk hoe hij dit voor elkaar denkt te krijgen en wat hij daarna met Gaza wil.
Bovendien dreigt de oorlog het kloppende hart van Hamas alleen maar te versterken: de haat jegens Israël wordt zowel in Gaza als op de Westelijke Jordaanoever alleen maar groter, en het risico dat Palestijnen de bezetter willen bestrijden met geweld, zal niet verminderen.
Achter de schermen doen Egypte en Qatar nog verwoede pogingen om tot een nieuwe gevechtspauze te komen, maar vooralsnog weigeren Hamas als Israël om ook maar een centimeter aan elkaar toe te geven. De strijd kan nog ‘jaren’ duren, zei de Israëlische defensieminister Yoav Gallant deze week, waar hij nog eens aan toevoegde dat ook vijanden in andere arena’s (de Westelijke Jordaanoever, Libanon, Syrië, Jemen en Iran) een ‘doelwit’ zijn voor Israël. De vrees voor allerlei nieuwe rampscenario’s is op de drempel van het nieuwe jaar weer helemaal terug.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden