Dat zijn er deze keer zestien, vier meer dan vorig jaar. De nieuwkomers zijn Arnhem, Amersfoort, Eindhoven en Tilburg. Ze krijgen komend jaar hoogstwaarschijnlijk gezelschap van Ede, Zwolle en Zutphen. Ook die steden overwegen een verbod.
Ook als dat er komt, en het aantal gemeenten met een vuurwerkverbod stijgt tot twintig, is dat nog steeds maar een handvol. Nederland telt 342 gemeenten. Aan de andere kant: omdat een groot aantal grote steden een verbod heeft uitgevaardigd, mogen 3,1 miljoen Nederlanders (van de 17,5 miljoen) dit weekend geen vuurpijlen en rotjes afsteken.
Sommige stadsbesturen vinden dat het afsteken van vuurwerk tot de Nederlandse tradities behoort. Daar willen ze niet aan morrelen. Die traditie is wel betrekkelijk jong. Pas in de jaren zestig begonnen Nederlanders pijlen af te schieten, eerst in Den Haag, vermoedelijk in navolging van oud-Indiëgangers en migranten uit landen waar vuurwerk al wel in zwang was. Nog eens tien jaar verder knalde het rond Oud en Nieuw in heel Nederland.
Andere gemeenten willen geen verbod instellen omdat de maatregel amper te handhaven is: de politie heeft met oudjaar haar handen vol aan opstootjes, dronken autobestuurders en ongelukken.
Vanwege de overlast en de druk op de hulpverleners zijn er best wel meer steden die van het vuurwerk af willen. Zij pleiten voor een landelijk vuurwerkverbod. Sommige gemeenten zien zelfs het liefst een Europese ban. Dat geluid klinkt vooral langs de grens, zoals bij Enschede. ‘Zolang vuurwerk in de ons omringende landen, zoals Duitsland, vrij verkrijgbaar is, is een lokaal verbod geen optie. Dat is gewoonweg lastig te handhaven’, aldus een woordvoerder.
Steden die een algeheel afsteekverbod niet zien zitten, kunnen overgaan tot het instellen van vuurwerkvrije zones. De meeste van die afgeschermde gebieden zijn te vinden rondom ziekenhuizen, kinder- en stadsboerderijen, dierenopvangcentra en natuurgebieden.
De gemeente Oosterhout heeft De Klappeijstraat, de horecastraat van de stad, vanwege de drukte tot vuurwerkvrije zone uitgeroepen. In Zaanstad geldt een verbod op het afsteken van vuurwerk in de buurt van opvanglocaties voor asielzoekers, omdat daar mensen verblijven die vaak door oorlogsgeweld zijn getraumatiseerd.
In Bovenkarspel geldt een vuurwerkzone rond een monumentale molen die drie jaar geleden tot de grond toe afbrandde, vermoedelijk toen een vuurpijl op de rieten kap terechtkwam. De molen is herbouwd.
Gemeenten hebben geen machtsmiddel om de verkoop van zevenklappers en sierpotten tegen te gaan. De verkoop is dit jaar toegestaan tot en met vandaag, 30 december. Schiedam heeft dit jaar geprobeerd verkoopvergunningen in te trekken, maar de rechter floot de gemeente vorige maand terug. Een verkoopverbod moet uit Den Haag komen, oordeelde die, anders is de maatregel onuitvoerbaar. Met een beroep op de algemene politieverordening (APV) kunnen gemeenten wel lokaal een afsteekverbod of een vuurwerkvrije zone instellen.
Klein, helemaal sinds de verkiezingen. De vier politieke partijen die sinds de Tweede Kamerverkiezingen van 22 november praten over de vorming van een nieuwe regering – PVV, BBB, NSC en VVD – hebben zich uitgesproken tegen een landelijk vuurwerkverbod. Ook de kleinere fracties van FvD, JA21 en SP willen er niet aan. Samen zijn ze goed voor negentig zetels in de Tweede Kamer.
De achterbannen van de politieke partijen zijn een stuk verdeelder over de kwestie, blijkt uit een peiling door het actualiteitenprogramma EenVandaag. Tweederde (66 procent) van de NSC-kiezers is voor een vuurwerkverbod, net als 54 procent van de VVD-stemmers. Bij de PVV vormen de voorstanders nog een minderheid (45 procent). Onder de BBB-aanhang is iets meer dan eenderde (37 procent) het vuurwerk beu.
In een recente enquête van I&O Research zegt 59 procent zich daarin te kunnen vinden. Dat is een meerderheid, maar die is gedaald ten opzichte van vorig jaar. Toen zei 65 procent tegen dezelfde onderzoekers een vuurwerkverbod een goed idee te vinden. Gevraagd naar hun motivatie zeggen de meeste tegenstanders dat vuurwerk een traditie is die net als de oliebol bij Oud en Nieuw hoort. Een enkeling keert zich tegen de betutteling door de overheid.
Uit de peiling blijkt verder dat 12 procent van de Nederlanders van plan is om straks het nieuwe jaar in te luiden met knallen en hemelvuur. Van de ondervraagden die wonen in een gemeente waar een afsteekverbod geldt, weet 40 procent niet dat die maatregel van kracht is.
De wet kent vuurwerk in drie categorieën. Het predikaat F3 staat op vuurwerk dat alleen door professionals mag worden afgestoken. De F2-klasse bevat vuurwerk dat alleen tussen 31 december 18.00 uur en 1 januari 02.00 uur mag worden afgestoken. Sommige soorten F2-vuurwerk, zoals rotjes, Chinese matten, single shots, losse vuurpijlen, romeinse kaarsen en babypijltjes zijn verboden.
Tot de lichtste categorie behoren knalerwten, kleine sierfontijnen en de sterretjes. Om die reden kunnen restaurants buiten de jaarwisseling om sterretjes aansteken om in de taart of het toetje van een jarige gast te steken.
Ook in China verhit debat over vuurwerk
Ook in China, dat als geboortegrond voor het vuurwerk wordt beschouwd, woedt een verhit debat over het afsteken ervan. Dit jaar hebben veel steden en streken een (meestal) oud verbod afgestoft met een beroep op de wetten voor brandveiligheid en regels tegen luchtverontreiniging. De maatregel leidt tot chagrijn bij een deel van de Chinezen, die zich op sociale media beklagen over ‘weer’ een traditie die in de knel raakt. Ze wijzen erop dat de Verenigde Naties juist het Chinese Nieuwjaar, dat in februari wordt gevierd met groots vuurwerk, tot een officiële vakantie hebben uitgeroepen. ‘De hele wereld viert nu het Lentefestival, terwijl het in China op sterven na dood is’, aldus een blogger op Weibo.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden