In een jaar vol oorlog en polarisatie was het soms naarstig zoeken naar verbinding. De Volkskrant portretteert rond de jaarwisseling Nederlanders die zich onvermoeibaar inspannen om kloven in de samenleving te overbruggen. Vandaag: de schooldirecteur die de boel bij elkaar houdt.
‘Is er een methode voor?’, vroeg een moeder tijdens een ouderbijeenkomst aan schooldirecteur Suzanne Habers (51) van basisschool de Springplank in Zwolle. De leerlingen hadden net het thema cultuur afgerond. Op school hingen dertig verschillende vlaggen, die de etnische achtergronden van de leerlingen symboliseerden.
De moeder was zichtbaar verbaasd dat het er op een school met zo’n diverse leerlingenpopulatie zo gemoedelijk aan toe kon gaan. ‘Maar nee, daar hebben we geen methode voor nodig’, zegt Habers op haar kantoor, waar ze druk in de weer is met het schrijven van kaarten bij de Rituals-pakketten, die alle leerkrachten voor de feestdagen cadeau krijgen. Voor de leerlingen zijn er boodschappenpakketten.
Over de auteur
Irene de Zwaan is verslaggever van de Volkskrant en schrijft over jongerencultuur en onderwijs
Op de Springplank komen zo’n 130 leerlingen uit verschillende volksbuurten in Zwolle samen. Dat levert een bijzondere mix op: ongeveer 35 procent heeft een niet-westerse migratieachtergrond. De rest van de kinderen is afkomstig uit witte gezinnen, veelal met een krappe beurs.
‘Er zullen een aanzienlijk aantal PVV-stemmers tussen zitten, die niets hebben met anderstaligen of andere geloven’, zegt Habers. ‘En er zijn ook moslimouders die op de PvdA of op Denk stemmen.’ Hoewel ze aparte groepen vormen – ‘ze mengen niet echt met elkaar’ – leidt dit vrijwel nooit tot frictie op het schoolplein. De verklaring is volgens haar simpel: ‘Uitzonderingen daargelaten, gaan alle kinderen met plezier naar school. Dat is uiteindelijk ook voor ouders het allerbelangrijkste.’
Habers is een schooldirecteur die problemen zonder omhaal benoemt, maar ze tegelijkertijd niet groter maakt dan ze zijn. Op elke vraag volgt een rechttoe-rechtaanantwoord. ‘Ze staat haar mannetje’, had de woordvoerder van OOZ, de stichting waar de Springplank onder valt, gezegd toen hij haar aandroeg voor deze Volkskrant-serie. ‘Mensen pikken veel van haar.’
Ze moet gniffelen als ze deze omschrijving hoort. ‘Thuis heb ik best een kort lontje’, zegt ze. ‘Maar op school ben ik niet uit op conflict.’ Dat ouders soms hun zorgen uiten, bijvoorbeeld omdat ze via Forum voor Democratie-voorman Thierry Baudet hebben opgevangen dat in de lessen over seksuele vorming pedofilie wordt aangewakkerd, juicht ze alleen maar toe. ‘Want dan kun je het tackelen voordat het een eigen leven gaat leiden.’ Om die reden staat haar deur ook altijd open en hebben ouders elke ochtend de gelegenheid om op school koffie te drinken.
In een gesegregeerd schoolklimaat, waarin ouders er soms een flinke fietstocht voor over hebben om hun kind naar een witte school te brengen, dringt de vraag zich op of gemengde scholen als de Springplank bijdragen aan het overbruggen van tegenstellingen. ‘Mits die ervaring positief is wel, ja’, zegt Ron van Wonderen, onderzoeker maatschappelijke spanningen aan het Verwey-Jonker Instituut. ‘Maar er zijn ook verhalen bekend van autochtone kinderen die naar een multiculturele school gaan en daar worden uitgesloten door de meerderheid van moslimkinderen.’
In algemene zin geldt volgens Van Wonderen dat vooroordelen verdwijnen als mensen met elkaar omgaan. Dat gaat niet vanzelf. ‘Er moet enige sturing plaatsvinden, zodat mensen elkaar niet alleen tegenkomen – wat vooroordelen juist kan bevestigen – maar ook echt leren kennen. Als je met zeven moslims in de klas zit, kom je erachter dat ze alle zeven verschillend zijn, waarna je niet snel meer alle moslims op één hoop zult gooien.’
Kinderen die naar gemengde scholen gaan, hebben vaak een streepje voor in hun sociaal-emotionele ontwikkeling ten opzichte van kinderen die naar homogene scholen gaan, zegt ook Guido Walraven, coördinator van het Landelijk Kenniscentrum Gemengde Scholen. ‘Ze kunnen beter omgaan met verschillen en zijn daardoor beter voorbereid op de pluriforme samenleving waarin we leven.’
Dat er op de Springplank weinig wrijvingen zijn, is zeker niet alleen haar eigen verdienste, benadrukt Suzanne Habers. Ze roemt meermaals haar team, met jonge leerkrachten ‘die wel tegen een stootje kunnen’ en bovenal ‘oog hebben voor het kind’.
Eén van hen is juf Ylja Boeve (28), die een verdieping boven het kantoor van Habers erop toeziet dat haar leerlingen van groep 6 hun schrijfoefening maken. De rustgevende klassieke muziek op de achtergrond voorkomt niet dat ze geregeld moet ingrijpen. ‘Ga door waarmee je bezig was!’, klinkt het streng.
Deze leerlingen zijn gebaat bij structuur, legt ze uit. ‘Daarmee voorkom je conflict.’ Ook is het volgens Boeve van groot belang om te benadrukken dat de klas één groep is. ‘We doen dit samen, we helpen elkaar.’
Een klas verderop hebben de leerlingen van groep 8 een uurtje vrije tijd cadeau gekregen, als beloning voor het feit dat hun buis met muntjes vol is. ‘Die kunnen ze verdienen bij positief gedrag, bijvoorbeeld als ze elkaar helpen’, licht meester Sefa Kafali (31) toe, terwijl hij glimlachend de twee leerlingen gadeslaat die hem een kop koffie proberen te serveren zonder te morsen.
Kafali zat als kind op deze school en heeft eigenlijk nooit stilgestaan bij de verschillen tussen zijn klasgenoten. ‘We speelden gewoon met elkaar’, zegt hij. Als leerkracht is hij zich er meer van bewust en probeert hij de nieuwsgierigheid naar die verschillen juist aan te wakkeren. Zo kennen alle leerlingen inmiddels het Arabische woord voor de fruitsoorten die dagelijks op school worden uitgedeeld.
Schooldirecteur Habers kan zich best voorstellen dat kinderen ‘met zichzelf in conflict raken’ als ze van huis uit denkbeelden meekrijgen die niet stroken met hun ervaringen op school. ‘Maar je ziet ook dat kinderen die ideeën gewoon thuis kunnen laten. Dit is school, dit is een andere wereld. Hier is iedereen gelijk.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden