Werd er van hem gezegd dat hij briljant was, dan reageerde de stadskunstenaar van Helmond: ‘Briljant? Ik zou eerder zeggen geniaal’. Dat was een grap, want hoewel schrijver, muzikant, komiek en filmpjesmaker Luc de Graaf ongelooflijk veelzijdig was, op het geniale af inderdaad, was hij eerder onzeker over zichzelf dan opschepperig. Vriend Jan Ligthart: ‘Luc heeft zichzelf heel lang schromelijk onderschat.’
In 2011, op zijn 52ste, kreeg De Graaf te horen dat de dodelijke vermoeidheid die hem plots kon overvallen, te wijten was aan zijn hart, dat in een razend tempo verouderde. Niets aan te doen, luidde het verpletterende artsenoordeel, en hooguit nog vijf tot tien jaar te leven. Ligthart: ‘Luc is niet bij de pakken neer gaan zitten, maar ging juist heel gedisciplineerd leven, met een streng dieet en veel sporten. Hij werd fitter en actiever dan ooit. Hij wilde er alles uithalen wat er nog in zat. En dat was veel. Hij realiseerde zich inmiddels hoe enorm creatief hij was, dat hij goed kon schrijven en dat hij echt goede grappen kon maken.’
De Volkskrant profileert regelmatig bekende en onbekende, kleurrijke Nederlanders die onlangs zijn overleden. Wilt u iemand aanmelden? postuum@volkskrant.nl
Ligthart en De Graaf leerden elkaar kennen op de lerarenopleiding moderne talen die zij beiden een blauwe maandag volgden. Ligthart: ‘Er werd zo’n voorstelrondje gedaan, met de vraag wat je later worden wil. Leraar zus, leraar zo, er kwamen allemaal van die voor de hand liggende antwoorden. Maar toen zei Luc: ‘Ik wil later een kroeg in Portugal gaan beginnen.’ Voor mij was het meteen prijs. Hij werd mijn beste vriend.’
Ligthart switchte naar de journalistiek, De Graaf ging van alles en nog wat doen en bekwaamde zich gaandeweg in schrijven, acteren en musiceren. Hij ontdekte de komiek in zichzelf en verhuurde die in het commerciële circuit, als hilarische afsluiting van seminars. Hij schreef verhalenbundels met titels als Op pad met de nar en Lui maar voldaan en speelde contrabas in zijn eigen folkband, The Feliciano’s. De Graaf was een autodidact pur sang. ‘Alles wat ik kan, heb ik op straat geleerd. En in workshops’, zei hij ooit.
Zijn ouders dreven een slijterij op de Markt, midden in Helmond. Het gezin woonde boven de zaak. In 2022 werd Luc met groot ceremonieel tot stadskunstenaar van Helmond benoemd. Dat paste geweldig. Over zijn band met de Brabantse textielstad van weleer zei hij: ‘De geluiden, kleuren en geuren van de kermis, de weekmarkt en carnaval liggen zintuigelijk opgeslagen in mijn dna.’
De Helmonder in hart en nieren voerde in hilarische filmpjes stadse typetjes op als Nico van Koolsbergen, zijn geliefde alter ego, een handelaar in ideeën die tot mislukken gedoemd waren. ‘Humor’, zei de kunstenaar die de lach wist op te wekken, ‘is een manier om niet te huilen, om de harde werkelijkheid op een verlichte manier toe te laten.’
De bittere realiteit bij De Graaf werd een defecte hartklep die hem kortademig en steeds vaker futloos maakte. Hij was al een half jaar uit de roulatie toen zich in juni dit jaar een mogelijke oplossing aandiende. Aan de vooravond van een innovatieve omleidingsoperatie in het gespecialiseerde St. Antoniusziekenhuis in Nieuwegein toonde de patiënt zich hoopvol. Op zijn Facebookpagina scheef De Graaf: ‘Het hart, wees er zuinig op. Het is een motor met een ziel. Laat het spreken, voelen, kloppen.’
Maar de ingreep had niet het zo vurig gewenste effect en De Graaf was, zoals hij het zelf stelde, ‘cardiaal uitbehandeld’. Ruim vier maanden later, op 9 november, moesten zijn vrouw Judith, dochter Julie en zoon Mink hem laten gaan. Op zijn overlijden op 64-jarige leeftijd reageerde menige Helmonder op sociale media ongeremd en op z’n Helmonds: ‘Dit is kut, zwaar kut.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden