Het kabinet Rutte IV stelde het prijsplafond eind 2022 in om Nederlandse huishoudens en andere kleinverbruikers te beschermen tegen extreme gas- en stroomprijzen. De steunmaatregel loopt op 1 januari 2024 af. Jetten kan daarom een bijna definitieve balans opmaken, gebaseerd op de subsidievoorschotten die energieleveranciers hebben aangevraagd.
De rekening voor de rijksoverheid valt dus een stuk lager uit dan gevreesd. In september 2022 was de kostenraming vijf keer zo hoog. In het ‘slechtst denkbare’ scenario dat destijds aan het parlement werd meegedeeld, zouden de kosten zelfs tot 40 miljard euro kunnen oplopen. Dat scenario ging ervan uit dat de gasprijzen dit jaar rond het piekniveau van augustus 2022 (bijna 300 euro per megawattuur) zouden blijven schommelen.
Gelukkig voor het kabinet en de belastingbetaler zijn de energieprijzen in 2023 fors gedaald naar gemiddeld 40 euro per megawattuur in de afgelopen maanden. Jetten en minister van Financiën Sigrid Kaag stelden de raming een jaar geleden al bij naar ruim 11 miljard euro. Inmiddels betaalt nog maar 7,1 procent van de kleinverbruikers een gas- en/of elektriciteitstarief dat boven het prijsplafond ligt, en dat de overheid dus moet compenseren. Begin dit jaar had nog meer dan 70 procent van de huishoudens voordeel van het prijsplafond. Nederlandse energieverbruikers zijn dit jaar massaal overgestapt van variabele op vaste energiecontracten, waarbij ze minder betalen dan voorheen.
Uitvoeringsorganisatie RVO heeft in overleg met het ministerie de voorschotbetalingen aan één energieleverancier stopgezet, omdat dit bedrijf waarschijnlijk misbruik maakte van de steunmaatregel. Deze leverancier bracht volgens Jettens Kamerbrief opvallend hoge, niet marktconforme energietarieven in rekening bij zijn klanten. In normale omstandigheden zouden die klanten dan overstappen naar een goedkopere concurrent, maar onder het prijsplafond betaalt de overheid het prijsverschil en heeft de consument geen last van het onvoordelige tarief. De betreffende leverancier kan RVO geen goede verklaring geven voor het hoge tarief en kan daarom voorlopig fluiten naar een voorschot van 5,7 miljoen euro.
De veel later ingestelde energieprijscompensatie voor huishoudens met blokverwarming is voor de overheid ook goedkoper dan verwacht, schrijft Jetten. De kostenraming is bijgesteld van 862 miljoen naar 704 miljoen euro. Deze aparte regeling was noodzakelijk omdat appartementenbewoners met een collectieve verwarmingsinstallatie niet van het prijsplafond gebruik konden maken. Uiteindelijk is de tegemoetkoming voor 648.000 woningen aangevraagd, iets minder dan vooraf geraamd. Het ministerie denkt desondanks dat 93 tot 97 procent van de doelgroep de financiële compensatie ontvangen heeft.
Hoewel het overgrote deel van de Nederlandse kleinverbruikers inmiddels geen baat meer heeft bij het prijsplafond dat per 1 januari wordt afgeschaft, gaat de energierekening voor de meesten volgend jaar toch iets omhoog. Huishoudens met een gemiddeld energieverbruik gaan ongeveer 11 euro per maand meer betalen, doordat het kabinet de energiebelasting op gas verhoogt en de netbeheerkosten zijn gestegen. De energiebelasting op elektriciteit daalt juist, maar onvoldoende om bij een gemiddeld gas- en stroomverbruik de gestegen gasbelasting te compenseren. De netbeheerkosten stijgen in 2024, omdat de beheerders de komende jaren fors moeten investeren om de netcongestie op te heffen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden