In 2023 vond op veel gebieden een verschuiving van de machtsverhoudingen plaats. Het Volkskrant-commentaar bespreekt aan het einde van het jaar de belangrijkste veranderingen. Vandaag deel 3: de rente gaat weer omlaag.
Terwijl Christine Lagarde, president van de Europese Centrale Bank (ECB), de korte rente vooralsnog gelijk houdt, is de rente op de kapitaalmarkt in een duikvlucht beland. In twee maanden tijd is de rente die de Nederlandse overheid moet betalen op nieuwe tienjaarsobligaties met meer dan een procentpunt gedaald, naar 2,2 procent. Dat betekent dat lenen ruim 30 procent goedkoper is geworden. De laatste keer dat de rente zo laag was, was precies een jaar geleden. De hypotheekrente daalt vrolijk mee, al acht weken op rij.
De hoge rente van de afgelopen anderhalf jaar lijkt eerder een uitzondering te zijn dan het nieuwe normaal. Europa lijkt in navolging van de Verenigde Staten op weg naar een nieuwe periode van lage rentes.
In het Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Beleggers gaan ervan uit dat de inflatie zal zakken naar vooroorlogse niveaus. Het laat zien dat de wereldeconomie aan het stabiliseren is. De schokken van de coronapandemie en de oorlog in Oekraïne lijken te zijn verwerkt, in het Westen althans.
Leidden pandemieën en oorlogen vroeger tot periodes van langdurige instabiliteit, hoge werkloosheid en torenhoge inflatie, tegenwoordig slagen centrale banken en overheden erin de economische en financiële pijn beperkt te houden. De werkloosheid in Nederland is nog steeds historisch laag en ook het koopkrachtverlies is voor de meeste Nederlanders beperkt gebleven.
Het omvallen van banken zette in het verleden vaak een domino-effect in werking, dat de ene na de andere bank meesleepte. Dit jaar vielen twee banken om, de Silicon Valley Bank in de VS en, in Europa, Credit Suisse. Het leidde niet tot noemenswaardige schade. In beide gevallen kwamen andere banken te hulp. Hoe anders was dat in 2008, toen het omvallen van Lehman Brothers financiële markten in de afgrond stortte waarna jaren van economische malaise volgden.
Overheden en centrale banken werken sindsdien eendrachtig samen om in geval van crisis niet ‘uit te zieken’, maar de economie vol te pompen met antibiotica in de vorm van eindeloze geldinjecties en een lage rente.
Het vervelende is wel dat het een kuur met bijwerkingen is. Niet iedereen profiteert in gelijke mate. De enorme geldinjecties kwamen vooral de bezittende klasse ten goede, veelal huizenbezitters, die hun vermogen snel zagen groeien. Wie bezit wil verwerven, zoals een jongere die een huis wil kopen, had en heeft er alleen maar last van. De groeiende kloof tussen haves en havenots is een van de motoren achter de maatschappelijke onvrede.
Ondanks de jaren van lage rente – waardoor het enorm aantrekkelijk zou moeten zijn om in nieuwe huizen te investeren – is Nederland er niet in geslaagd voldoende woningen te bouwen. De overheid ziet het als haar taak om crises op de financiële markten te bezweren, maar liet de woningmarkt jarenlang graag aan private beleggers over, met desastreuze gevolgen.
Het is hoog tijd om ook op dat terrein te beseffen dat de markt een vaak onbetrouwbare bondgenoot is. Het nieuwe Nederlandse kabinet moet – met hulp van de corporaties en de pensioenfondsen – de woningbouw veel meer in eigen hand nemen. Zo kan worden veiliggesteld dat de winsten op de woningmarkt, die te danken zijn aan de lage rente, ten goede komen aan iedereen en niet alleen aan de bevoorrechte klasse van particuliere investeerders.
Source: Volkskrant