Jacques Delors was voorzitter van de Europese Commissie in een tijd van versnelde Europese integratie. Hij was een drijvende kracht achter onder meer de invoering van de euro en de vervolmaking van het vrije verkeer van goederen, diensten en personen in Europa. Zijn invloedrijke positie leverde hem de bijnaam ‘mister Europa’ op.
Nog altijd is Delors de langstzittende commissievoorzitter ooit. Toen hij in 1985 aantrad, was dat nog bij de Europese Economische Gemeenschap (EEG), kort voor het ondertekenen van het verdrag van Schengen. Bij zijn afscheid in 1995 had de Europese Unie net haar eerste verjaardag gevierd en waren Portugal, Spanje, Oostenrijk, Finland en Zweden toegetreden. Het herenigde Duitsland had de plaats van West-Duitsland ingenomen, en voormalige Oostbloklanden Polen en Hongarije hadden zich aangemeld om lid te worden.
Over de auteur
Maarten Albers is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Jacques Delors werd in 1925 in Parijs geboren in een katholiek middenklassengezin. Hij begon zijn carrière bij de Franse centrale bank, tevens de werkgever van zijn vader. Via de christelijke vakbeweging kwam Delors terecht bij de Parti Socialiste. Tussen 1979 en 1981 was hij lid van het Europees Parlement, waarna hij tot 1984 minister van Economische Zaken en Financiën was in de regering van president François Mitterrand.
Op aansturen van minister Delors begon de Franse regering aan een bezuinigingsoperatie. Hij maakte onder meer een einde aan de automatische prijscompensatie, om de torenhoge inflatie in toom te houden. Dankzij de bezuinigingen kon Frankrijk onderdeel blijven van het Europees Monetair Stelsel, een soort voorloper van de Europese Monetaire Unie die onder commissievoorzitter Delors tot stand zou komen om de invoering van de euro te begeleiden.
In 1985 keerde Delors terug naar Brussel om leiding te geven aan de Europese Commissie, het uitvoerend orgaan van wat toen nog de EEG heette. In de jaren daarvoor stagneerde de Europese integratie in een proces dat destijds eurosclerose werd genoemd.
Onder Delors werden nieuwe stappen gezet in de Europese samenwerking. De sociaal-democraat drukte zijn stempel daarop door – tegen de toen dominante neoliberale wind in – sociaal beleid tot hoeksteen van de Europese samenwerking te maken. Tegelijkertijd maakte hij zich hard voor een Europese industriepolitiek. Interne grenzen moesten wijken, om Europese bedrijven op wereldschaal concurrerend te maken. Onder zijn leiding vond ook een deregulering van de financiële markten plaats.
Naast de euro en de interne Europese markt is Erasmus, het uitwisselingsprogramma voor studenten binnen de EU, een ander bekend overblijfsel uit het voorzitterschap van Delors. Onder zijn voorzitterschap voerde Brussel ook een maximum in voor landbouwsubsidies en werd het landbouwbeleid hervormd om de stijgende productie te beperken.
Na zijn periode in Brussel was Delors de favoriet om de Franse presidentsverkiezingen van 1995 te winnen. Hij kondigde uiteindelijk voor een televisiepubliek van dertien miljoen kijkers aan dat hij niet zou deelnemen. ‘Ik heb er geen spijt van’, zei hij er twee jaar geleden over. ‘Ik was te veel bezig met onafhankelijkheid en ik voelde me anders dan de mensen om me heen. Mijn manier van politiek bedrijven was niet hetzelfde.’
In 2025 werd Delors door de EU-lidstaten benoemd tot ‘ereburger van Europa’, naast de grondlegger van de Europese samenwerking Jean Monnet en de Duitse bondskanselier Helmut Kohl, die leiding gaf aan de Duitse eenwording.
De Franse staatsman richtte twee denktanks op, Club Témoin en Notre Europe, tegenwoordig bekend als het Institut Jacques Delors. Tot op hoge leeftijd gebruikte hij die instituten om te pleiten voor verdere Europese integratie. In 2020 sprak hij zich bijvoorbeeld uit voor meer onderlinge solidariteit tijdens de coronapandemie.
De Franse president Emmanuel Macron noemt Delors in een reactie een ‘onvermoeibare architect van ons Europa’. ‘Zijn toewijding, zijn idealen en zijn oprechtheid zullen ons altijd blijven inspireren.’ Premier Mark Rutte prijst hem als ‘een groot Europeaan en één van de belangrijkste grondleggers van de huidige Europese Unie’.
Het levenswerk van Delors was ‘een verenigde, dynamische en welvarende Europese Unie’, aldus de huidige commissievoorzitter Ursula von der Leyen. Ze noemt hem ‘een visionair die ons Europa sterker heeft gemaakt’ en die ‘hele generaties Europeanen heeft gevormd, waaronder de mijne’.
Delors’ vrouw Marie Lephaille overleed in 2020. Ze kregen twee kinderen: Jean-Paul, die in 1982 overleed aan leukemie, en Martine Aubry, de huidige burgemeester van Lille.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden