Het middelbaar beroepsonderwijs is in trek: een groeiend aantal havo- en vwo-leerlingen kiest voor een mbo-studie, constateert de MBO Raad. ‘Uiteindelijk gaat het maar om één ding: dat je op je plek zit en iets doet wat je leuk vindt.’
Vanuit haar ziekenhuisbed ligt Suzie het bezoek meewarig aan te staren. Ze is kortademig, haar gezicht vertoont opvallende blauwe plekken en wie aan haar pols voelt, constateert een hartslag van een intercitytrein. Met haar gesimuleerde klaplong is de oefenpop een bezienswaardigheid op de open avond van het ROC Midden Nederland.
De 16-jarige vmbo-t-leerling David Klein is vooral benieuwd of er in de klas geintjes met Suzie worden uitgehaald. Maar aan haar voeteneind denkt zijn moeder Mirjam Rinkema met lichte jaloezie terug aan de tijd dat ze zelf nog hbo-verpleegkunde studeerde. Een oefenpop met hartslag en ademende mond, bij wie je met een druk op de knop een klaplong kunt programmeren: dat had haar ook wel wat geleken.
Het ‘pareltje’ van de zorgopleidingen aan de Utrechtse Vondellaan is de publiekstrekker op de open avond van het ROC Midden Nederland, ondanks de concurrentie van een griezelig echte robotkat. De laboratoriumopleidingen hebben de mooiste proefopstellingen opgesteld, werkgevers uit de zorg staan klaar om vragen te beantwoorden: voor het mbo-onderwijs is de koppeling met de praktijk de levensader.
Misschien nog meer dan voorheen is elke nieuwe student welkom op het mbo, dat om verschillende redenen in de schijnwerpers staat. Zo is er een demissionair Onderwijsminister (Robbert Dijkgraaf) die ondanks zijn academische achtergrond het mbo aantrekkelijker probeert te maken.
In oktober stuurde hij daarom nog alle eindexamenleerlingen op de havo en het vwo een brief om ook eens aan een mbo-studie te denken. ‘Staar je niet blind op de zogenaamde ‘hoogte’ van de opleiding’, schreef Dijkgraaf, die zich geregeld uitspreekt over het ‘schreeuwende’ tekort aan vakmensen.
De instroom van nieuwe studenten komt traditiegetrouw vooral uit het vmbo. Daarnaast mikken de mbo-instellingen ook op eindexamenleerlingen die van nature eerder zouden kiezen voor het hbo of de universiteit. En niet zonder succes: steeds meer leerlingen op het havo en vwo gaan een mbo-studie volgen, blijkt uit cijfers die de MBO Raad op verzoek van deze krant heeft verstrekt.
Kozen er vorig schooljaar 15 duizend voor een mbo-opleiding, dit schooljaar zijn het er volgens voorlopige cijfers 17.672. Zo neemt de instroom van havisten en vwo’ers op het mbo elk jaar met tweeduizend toe. Het gaat daarbij om studenten met en zonder diploma – na een minimum aantal jaren havo of vwo kun je door middel van een zogenaamd overgangsbewijs naar het mbo overstappen.
‘Voor sommigen op de havo is het mbo echt een uitkomst’, vertelt Jos van der Eijk, de directeur van het Gezondheidszorg College van het ROC Midden Nederland. ‘Die leerlingen voelen zich niet thuis bij het schoolse van de havo en weten misschien al dat ze liever in de praktijk werken.’
Een talentenprogramma voor uitgevallen havisten blijkt een succes: negentien van de twintig hebben hun draai gevonden op het ROC Midden Nederland. Van faalangst hebben ze op het mbo geen last meer, zegt Van der Eijk.
Ook steeds meer volwassenen komen erachter dat ze niet op hun plek zitten. Zo neemt het aantal zij-instromers op het mbo toe, zegt Van der Eijk, bijvoorbeeld bij de opleidingen tot kapster of verpleegkundige. ‘De gemiddelde leeftijd in onze klassen ligt nu rond de 19, waar het een paar jaar terug 16 was.’
Ook het Summa College (26 scholen in en rond Eindhoven) ziet steeds meer havisten en vwo’ers instromen. ‘Sommige studenten zijn er nog niet aan toe om naar het hbo of de universiteit te gaan’, aldus een woordvoerder. ‘Zij willen op het mbo een fundament leggen met uitzicht op een diploma waar ze direct mee aan de slag kunnen. Maar ook met het uitzicht op eventueel doorstuderen.’
Meest in trek bij havisten en vwo’ers: pedagogisch werk, mbo-verpleegkundige en business services. Ook in de top-5 staat de opleiding ondernemer horeca/bakkerij. Opleidingen die je niet op het hbo kunt volgen, trekken nogal wat havo-leerlingen over de streep.
Het ROC Twente merkt dat havo- en vwo-studenten vooral voor het mbo kiezen omdat ze zo snel mogelijk een andere richting op willen. Daarom gaan veel binnenkomende telefoontjes over het verkrijgen van vrijstellingen, welke verkorte trajecten er zijn en hoe de havo zich qua niveau verhoudt tot het mbo.
De meeste vmbo-leerlingen kennen het mbo al wel, bijvoorbeeld omdat ze er met school al eens hebben rondgekeken. ‘Maar laat die scholen ook eens langskomen met hun havo-leerlingen’, roept Van der Eijk op. ‘Uiteindelijk gaat het maar om één ding: dat je op je plek zit en iets doet wat je leuk vindt.’
Dat ouders met een zoon of dochter met een vmbo/havo-advies er echter alles aan doen om hun kind op de havo binnen te brengen, begrijpt onderwijskundige Louise Elffers wel. ‘Niet omdat dat beter onderwijs is, of omdat algemeen vormend onderwijs beter is dan beroepsonderwijs, maar als je perspectief wil houden op een hoog onderwijsdiploma – en dat is belangrijk om later aan een goede baan te komen – heb je groot gelijk dat je je kind naar de havo probeert te krijgen’, zei Elffers eerder tegen deze krant.
Op de open avond van het ROC Midden Nederland vallen de havisten niet op tussen de vmbo’ers. Ze zien er allemaal uit als tieners, van wie sommigen nog geen idee blijken te hebben waar ze zullen belanden. ‘De toekomst is echt iets van heel ver weg’, weet Van der Eijk.
In de klas gaat het nooit over wat ze volgend jaar gaan doen, zegt de 16-jarige David. ‘Dan hebben we het meer over dingen die we leuk vinden buiten school.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden