Wanneer Saphira* probeert uit te leggen hoe de jeugdzorg werkt, blijkt hoe zij als jeugdbeschermer bij Jeugdbescherming Regio Amsterdam een spin in een enorm groot web is. Maar ook een web dat onhandig is ingericht en veel wachtlijsten kent.
Stel: de buren maken ruzie en iemand maakt een melding van kindermishandeling bij Veilig Thuis. Dat meldpunt doet dan onderzoek. Dan kan het zijn dat de Raad voor de Kinderbescherming zich erover buigt. Ook die doet dan onderzoek.
Een rechter kan vervolgens besluiten dat Jeugdbescherming de ouders moet begeleiden. "Dan doen ook wij weer onderzoek", voegt Saphira toe. Lachend: "En dan komt het vanuit ons bij een organisatie die hulp verleent. En ook die moet weer onderzoek doen om de juiste hulp in te zetten."
De jeugdzorg kampt daarnaast met een tekort aan personeel en een te hoge werkdruk. Kinderen krijgen daardoor niet altijd de hulp die ze op dat moment nodig hebben, concludeerden inspecties al meerdere keren.
Afgelopen zomer stonden in Nederland bijvoorbeeld bijna zestienhonderd kinderen op de wachtlijst voor een gezinsmanager. Achter dat cijfer "schuilen verhalen van kinderen die stuk voor stuk ernstig in hun ontwikkeling worden bedreigd", schreef de inspectie. Die zag hoe het ontbreken van de juiste hulp leidde tot onder meer suïcidepogingen en geweldsincidenten.
Jeugdzorg is een breed begrip. Kort gezegd gaat het over alle hulp voor kinderen tot achttien jaar waar instanties bij betrokken zijn. Het kan gaan om relatief lichte zorg, bijvoorbeeld extra hulp voor iemand met dyslexie. Maar ook om zware zorg, zoals plaatsing in een pleeggezin.
Een jaar geleden sprak de politiek al van een crisis in de jeugdzorg. En een jaar eerder had een speciale commissie geadviseerd dat de jeugdzorg flink op de schop moest.
Het plan daarvoor lag afgelopen zomer op tafel: de zogenoemde Hervormingsagenda Jeugd. Het tachtig pagina's tellende document schetst een algemeen beeld van wat er moet worden aangepakt, hoe en wanneer.
Heel concreet zijn die plannen nog niet. Maar er wordt bijvoorbeeld gekeken naar de vraag wie er nog recht heeft op jeugdhulp, en wanneer iets ook zonder professionele hulp kan worden opgelost. De zorg moet niet meer per gemeente worden ingekocht, maar op iets grotere schaal. En hoe kan werken in de jeugdzorg niet alleen beter, maar ook aantrekkelijker worden gemaakt?
Vanuit de jeugdzorg kwamen grotendeels blije reacties, maar tegelijkertijd wordt er ook op gewezen dat dit pas het begin is. Met het plan zijn de problemen die nu spelen niet meteen opgelost. Ook maken organisaties zich zorgen over de bezuinigingen die over een paar jaar moeten worden doorgevoerd.
Sanne volgt voor NU.nl grote binnenlandse thema's, zoals zorg en asiel.
Bij Jeugdbescherming Regio Amsterdam begeleidt Saphira gezinnen en koppelt hen aan de juiste hulp, bijvoorbeeld opvoedondersteuning, therapie of een pleeggezin als kinderen tijdelijk ergens ander moeten wonen. "Het is verantwoordelijk werk wat we doen, hè", zegt Saphira. "God forbid dat er iets met een kind gebeurt dat ik begeleid. Dat maakt ons werk ook heel gevoelig."
In haar werk merkt Saphira hoe afhankelijk jeugdbeschermers zijn van anderen. Er zijn instellingen die de deuren sluiten of waarnaar ze niet meer mogen doorverwijzen omdat de gemeente er geen afspraken meer mee heeft. En in het huidige stelsel zijn de gemeenten de baas over het geldpotje voor de jeugdzorg.
Ook de werkdruk is hoog. Een dag eerder had Saphira nog een overleg met collega's die zich zorgen maken over wachtende gezinnen. "Dan zeggen we: oké jongens, wat kunnen we doen om deze wachtende gezinnen toch te begeleiden? Iedereen voelt zich verantwoordelijk. Deze gezinnen hebben iemand nodig, maar er is ook een tekort aan personeel. We doen wat we kunnen, maar het is soms gewoon wat het is."
Terwijl de Hervormingsagenda op tafel ligt, werkt Jeugdbescherming Regio Amsterdam al aan verbeteringen. Zo heeft de organisatie het aantal gezinnen dat de gezinsmanagers begeleiden teruggebracht van veertien naar tien. Ook landelijk wordt ernaar gestreefd om dat aantal terug te brengen.
Daarnaast kijkt Jeugdbescherming Regio Amsterdam naar het uitgebreide rapporteren. Kunnen aanmeldingen bijvoorbeeld niet met behulp van één centraal aanmeldingsformulier worden verstuurd?
Ook al die gesprekken en onderzoeken met instanties als Veilig Thuis en Jeugdbescherming kunnen beter bij elkaar worden gebracht. Saphira wijst naar haar voet, haar hart, haar oor en haar hand.
"Stel, ik heb iets aan deze lichaamsdelen. Voor elk kwaaltje is wel een specialist. Zou het niet fijn zijn als die specialisten samenkomen en zeggen: dit is deze persoon, en zij heeft hier en hier last van? Wie gaat wat doen, en hoe kunnen we een plan maken?"
In de jeugdzorg moet iedereen het contact met elkaar blijven opzoeken, concludeert Saphira. "Tegelijkertijd doen we wat we kunnen en we doen dat zo goed mogelijk. Maar het is een illusie om te denken: hier heb je een pakket en morgen is het anders."
*De volledige naam van Saphira is bekend bij de journalist.
Maak binnen 1 minuut een gratis account aan en krijg toegang tot extra artikelen.
Gelieve een geldig e-mailadres in te geven.
Source: Nu.nl algemeen