De oud-uitgever en verzamelaar zegt dat de toekomst van zijn verzameling jugendstilbanden van de schrijver Louis Couperus hem geen zorgen baart, maar zoekt stiekem wel een liefdevol onderkomen.
Verzamelaar, uitgever en antiquaar Hans Matla (74) bewoont een ruim bemeten hoekhuis in het Haagse Statenkwartier. Op de eerste verdieping, naast de salon waar de eerste drukken van Gerard Reve, W.F. Hermans en Jules Verne zijn te vinden, hangt een straatnaambord boven een tussendeur: Eline Verestraat – Roman van Louis Couperus. De deur is dicht, maar heeft ruitjes. Als je erdoorheen gluurt, zie je een glimp van het walhalla van Matla, die hier bijna alle kostbare jugendstilbanden van zijn favoriete auteur in de kast heeft staan.
Aan het slot van dit Couperusjaar komt Matla met een 64 bladzijden tellend hebbeding voor de hardcore verzamelaar van onze grootste schrijver, voluit getiteld Bibliografie van de ruim 650 drukken en edities van de boeken van Louis Marie Anne Couperus (1863 - 1923), zoals verschenen tussen 1884 en 1925, inclusief hunne latere bandzettingen.
Hans Matla is een bijzondere verschijning. Lang wit haar, witte baard, witte trui, witte broek en witte lakschoenen. Een gulle lach met witte tanden. In zijn borstzak een witte balpen, waarmee hij in veilingzalen op dure boeken heeft geboden. Matla’s woning kijkt uit op wat vroeger het Haags Gemeentemuseum heette en tachtig jaar geleden werd ontworpen door de architect H.P. Berlage.
Niet toevallig speelt Berlage een hoofdrol in de bibliografie van Matla, die een complete lijst heeft toegevoegd van alle ontwerpers die hun naam hebben verbonden aan de oorspronkelijke uitgaven in Couperus’ oeuvre.
Het eerste boek dat Matla van de Hagenaar las, was de dichtbundel Een lent van vaerzen (1884). Hij vond er niet veel aan, maar de Couperuskoorts kreeg hem later alsnog te pakken. Het werd menens toen de befaamde antiquaar Piet van Winden besloot zijn volledige Couperuscollectie te verkopen aan het Literatuurmuseum, dat toen nog het Letterkundig Museum heette. Daarbij schoten de ‘doubletten’ over, de dubbele exemplaren, en Matla besloot zijn kans te grijpen en ze aan te schaffen.
‘Als zoiets op je pad komt, kun je eroverheen stappen of het oprapen’, zegt hij. ‘Zes jaar later bezat ik alle 63 oorspronkelijke titels.’ Vervolgens maakte hij jacht op alle ooit verschenen edities en wijdde hij zich een kwart eeuw lang aan de beschrijving van zijn verzameling, wat heeft geresulteerd in de nu verschenen Couperus-bibliografie. Matla heeft daarvoor een eigen systeem ontwikkeld, ‘een puzzel voor de lezer’, met kleurenfoto’s van de banden, gegevens over het jaar van verschijnen, de oplage en de handelswaarde.
Alles is nauwkeurig beschreven, soms op het poëtische af. Op bladzijde 26 komt een in perkament gebonden deel van De kleine zielen aan bod, handelswaarde 3.000 euro, ‘met bestempeld achterplat, vergulde kopsnede, en met gouden en lichtgroene kersentakjes bedrukte schutbladen’.
Niet alles wat Matla in zijn Couperuskamer heeft staan, is trouwens terug te vinden in de catalogus. Zes jaar geleden liep hij binnen bij Veilinghuis De Eland & De Zon in Diemen en zag daar iets op de planken staan waar hij naar eigen zeggen ‘hangende oren’ van kreeg: negen delen Couperus, door de meester zelf gesigneerd.
Matla schreeuwde dat natuurlijk niet van de daken; hij begon discreet, maar gedecideerd te bieden om zijn buit binnen te halen. Wat hij er precies voor heeft betaald, is hij zogenaamd vergeten. ‘Maar je kunt er een klein autootje voor kopen.’
Zit er wat hem betreft nog een favoriet tussen al die Couperus-titels? ‘Poeh, dat is alsof je vraagt: wat eet je het liefst? Dat kan ik ook niet zeggen. Soms een frietje, soms een harinkje, er is zoveel. Hoe moet je kiezen uit al die heerlijkheden? Ze zijn me allemaal even dierbaar.’
‘Ik heb nog 2.179 dagen te gaan…’, rekent Matla meerdere malen voor. Hij koketteert graag met zijn onvermijdelijke einde, maar blijft er opgewekt bij kijken. Toch moet hij zich haasten als hij zijn hele wensenlijst wil afwerken. Op de planning staan nog oeuvrecatalogi van Gerard Reve, Hans G. Kresse (bekend van de strip Eric de Noorman) en Bruintje Beer, de klassieke ‘ondertekststrip’ die werd getekend door Mary Tourtel. Natuurlijk bezit Matla ook hiervan de grootste verzameling. Knipoog: ‘Ja ja, wie wat bewaart, die heeft wat.’
Als het pand in het Statenkwartier eenmaal is leeggeruimd, zou Matla graag terugverhuizen naar de statige Archipelbuurt, waar hij vroeger zijn uitgeverij runde en waar Louis Couperus Eline Vere schreef, zijn beroemdste roman. Precaire vraag: wat gebeurt er na Matla’s verscheiden eigenlijk met de Couperiana?
‘Als jij het weet...? Misschien naar het Couperus Museum. Een jaar of zes, zeven geleden hadden ze alles voor een ton mogen hebben, maar dat hadden ze er toen niet voor over. Misschien dat mijn kinderen later alles laten veilen. Ik aanvaard het zoals het gaat. Als ik morgen dood neerval, is het ook goed.’
Couperus-Catalogus, samengesteld door Hans Matla, € 39,50.
Naast zijn collectie Couperiana heeft Hans Matla een duizelingwekkende stripverzameling (70 duizend albums, 100 duizend tijdschriften en 30 duizend stuks ‘overig drukwerk’). De Koninklijke Bibliotheek vond de vraagprijs van 1,8 miljoen te hoog en dus valt de berg strips uiteen in afzonderlijke kavels. Matla heeft een deal met Ton Mackaaij, ook stripuitgever, die veertig ritten moet maken om per keer vijftig bananendozen over te brengen. Daarna wil hij in vijftien jaar alles verkopen aan andere verzamelaars.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden