‘Kijk uit, een boom’.
Het is woensdag 5 juli, 08.16 uur, en het stormt in de kuststreek van Noord-Holland. Christel Korporaal ziet als bijrijder van haar vriend Martijn een boom omwaaien, vanaf de rechterkant, terwijl de twee met hun Citroën C1 stapvoets door de Marnixstraat in Haarlem rijden. Ze waarschuwt hem. Schreeuwend. ‘Kijk uit, een boom.’
Martijn draait in een reflex het stuur naar links en trekt haar naar zich toe. Onbedoeld is ze min of meer zijn schild. Een vreselijke klap volgt. Het glas van de autoruit versplintert. De uitlopers van de boom raken de slaap van Christel. Haar hoofd ligt roerloos tegen zijn schouder. Christel (51) is vermoedelijk op slag dood, als enige slachtoffer in Nederland van Storm Poly. Martijn voelt dat het leven uit haar is verdwenen. Hij is in shock.
Omstanders bellen noodnummer 112, dat een tijdje overbelast is. Een man die als een van de eersten bij de auto is, prevelt een gebed uit de Koran. Martijn, die vanwege privacy niet met zijn achternaam in de krant wil: ‘Ik voelde de warme gloed van haar hand.’
Dat uitgerekend zijn vriendin de dood heeft gevonden door een vallende boom. ‘Christel was een spirituele vrouw. Ze vroeg zich soms af wat een boom jou kon vertellen.’ De storm is even wereldnieuws. Groenlinks/PvdA-leider Frans Timmermans legt snel na de dood van Christel een verband met klimaatverandering, hetgeen hem op felle kritiek komt te staan, en op extra verdriet bij de nabestaanden, vooral bij moeder Tineke en haar zoon Hans.
Over de auteur
Willem Vissers is sinds 25 jaar voetbalverslaggever voor de Volkskrant. In 2022 is hij uitgeroepen tot sportjournalist van het jaar.
Christel Korporaal wilde per se naar haar werk op die bewuste woensdag, bij Esprit aan de Kalverstraat in Amsterdam. Ze had al een nieuwe baan aangenomen, om evenementen te organiseren bij Rituals, maar ze wilde in stijl afsluiten, als de perfectionist die ze was. Bovendien nam een collega afscheid. Ze dacht onophoudelijk aan de groep stagiairs uit Purmerend die op haar zou wachten, terwijl die groep uiteindelijk helemaal niet kwam opdagen vanwege de storm.
Haar moeder Tineke, met wie ze elke dag belde, had haar bezworen thuis te blijven toen de storm zich aankondigde. Code geel, geldend als een waarschuwing bij noodweer, was al op dinsdag afgegeven. Code oranje volgde om 03.00 uur ’s nachts. ‘Gezien de weersverwachting was dat op dat moment het juiste waarschuwingsniveau’, aldus een woordvoerder van het KNMI.
Pas tegen 08.00 uur, op woensdagochtend, volgde code rood. De ochtendspits was toen al een tijdje bezig. De woordvoerder: ‘Er was een kleine kans op een worstcase-scenario waarbij een code rood gerechtvaardigd was. Kort voor uitgifte van code rood zagen de dienstdoende meteorologen boven de Noordzee een snelle ontwikkeling van de depressie volgens dit scenario. Op dat moment is onmiddellijk besloten om tot code rood over te gaan.’
Pas tegen 9.00 uur verschijnt tevens een noodmelding van NL Alert via de smartphone, waarover later nog Kamervragen zijn gesteld door D66-Kamerlid Dekker-Abdulaziz. Is een telefoon wel het beste middel om dergelijke berichten te verspreiden? Het bericht luidt: ‘Extreme weersomstandigheden in de provincie Noord-Holland. Blijf binnen. Bel 112 alleen bij levensgevaarlijke situaties.’
Christel is zich van geen gevaar bewust. Ze zal desnoods naar het station fietsen. Ze kijkt naar buiten en vindt dat het wel meevalt met het weer. Ze houdt bovendien van de natuur en deinst niet terug voor een beetje wind. Het ergste is al voorbij. Kijk dan naar buiten, houdt ze Martijn voor. Hij zegt: dan breng ik je wel. Ze stappen in de auto en nemen een andere route dan normaal, om de drukte te vermijden. Toch komen ze in de file terecht. De chaos op straat is compleet.
Duizenden kinderen in de kuststreek zijn op die woensdag al onderweg naar school, meestal op de fiets. Pas rond acht uur, na de noodmelding over code rood, reageren sommige scholen dat ze die dag dicht blijven, in elk geval tot 13.00 uur. Bussen en treinen rijden niet meer. Overal waaien bomen om. Wie al onderweg is, heeft pech. Talloze wegen raken versperd.
Gerrit Hiemstra, voorheen de weerman bij de NOS, legt uit dat het niet gebruikelijk is om snel codes uit te geven. ‘Mensen interpreteren die codes. Ze verwachten dat er echt iets gaat gebeuren. Als er dan niets gebeurt, zijn ze bijna teleurgesteld. Zo’n code is geen aankondiging van een ramp. Het is een waarschuwing. Code geel is vooral een kwestie van opletten. Bij code oranje neem je voorzorgsmaatregelen. Pas na code rood is het zaak om het gedrag aan te passen.’
Het stormde sowieso vaak in Nederland in 2023, al blijft een zomerstorm als Poly zeldzaam, stelt Hiemstra. De aanduiding ‘storm’ wordt volgens hem vaak onterecht gebruikt. ‘In ongeveer 95 procent van de gevallen waarin mensen over een storm praten, is daarvan geen sprake. Het gaat dan om een zware bui, of een depressie in een lagedrukgebied.
Poly was een echte storm. Dat betekent minimaal windkracht 9, gedurende een uur. In de zomer komt zo’n storm weinig voor. Dat was al zo in het verleden, en dat blijft ook zo in de toekomst. Er is tegenwoordig veel projectie over klimaatverandering, maar dat betekent niet dat het veel meer gaat stormen. En ook de zwaarte van de storm verandert niet zomaar.’
Christels vriend Martijn legde een dossier aan. Hij laat foto’s zien van de omgewaaide boom, een tientallen jaren oude populier waarin weinig wortelstructuur meer te vinden was. De boom was deels verrot, hol van binnen en aan het einde van zijn levenscyclus.
Het kantoor van Kalbfleisch advocaten in Haarlem onderzoekt de mogelijkheid om schade te verhalen op de gemeente Haarlem, vanwege nalatigheid. Burgemeester Jos Wienen van Haarlem belde na de dood van Christel met de familie en met Martijn, om te condoleren.
Was het dan niet mogelijk om die code rood eerder uit te schrijven, op die woensdag? Dan hadden veel mensen thuis kunnen blijven in plaats van onderweg te zijn in het noodweer?
Hiemstra begrijpt de vraag, maar zegt: ‘Voor een meteoroloog is alleen het weer zijn vak. Hij is geen onderwijskundige, met schema’s hoe laat scholen beginnen, wanneer mensen een vrije dag hebben of naar hun werk moeten. Dat moet en mag je niet van een meteoroloog verwachten. Inzichten kunnen ook veranderen, omdat het weer zich niet helemaal laat voorspellen. Er is hier gewoon sprake geweest van een tragische samenloop van omstandigheden.’
Martijn is op woensdag 5 juli als eerste bij de balie in het ziekenhuis, waar ze hem een tijdje laten zitten, omdat ze niet precies weten wie hij is en wat hij komt doen, totdat hij aandacht krijgt van een zuster die de situatie juist inschat. Twee agenten bellen aan bij Tineke, de moeder van Christel. Of ze meteen wil meekomen naar het ziekenhuis. Het duurt uren voordat ze Christel kunnen zien, mede omdat de schouwarts vastzit in het verkeer.
Het verdriet bij de nabestaanden is intens. Op de plaats van het ongeluk aan de Marnixstraat lag een tijdlang een zee van bloemen. Het was bijna een bedevaartsoord. De boom is weggehaald. Alleen een voor een deel hol stuk van de stam ligt plat, achter het slootje bij bushalte Duinoordstraat. Een rood-wit hek van de gemeente is een stille getuige. Te zijner tijd verschijnt hier een stenen monument met een tekst van Martijn:
Op de plek waar de boom viel, met droefenis en pijn,
Huilt mijn hart nog steeds altijd, in stil verdriet en schijn.
De wind draagt verhalen mee, naar een plek van liefdevol streven,
waar we opnieuw ontluiken, in het licht van het leven.
Martijn heeft ook een lied geschreven, ‘Omarm me’. Hans Korporaal wil een nieuwe boom laten planten op dezelfde plek, al wacht hij nog op een antwoord van de gemeente op dat verzoek. Liefst een magnolia, die vroeg bloeit in de lente, als symbool van nieuw leven.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden