Waar lopen de correspondenten van de Volkskrant tegenaan in hun dagelijkse leven? Vandaag: Jeroen Visser maakt in Zweden kennis met de kersttradities – en dat zijn er een hoop.
Nietsvermoedend haalde ik onze jongste op van een speelafspraak bij een klasgenootje. Toen ik aanbelde, verscheen daar een boze 5-jarige: hij wilde niet naar huis. Nu gebeurt dat wel vaker, maar dit keer was de reden dat hij wilde blijven opmerkelijk: het peperkoekhuisje bij zijn vriendje thuis was véél mooier dan de onze. Kijk maar, zei hij.
En inderdaad, wat daar in die Zweedse woonkamer op de tafel stond was niet zomaar een bruin huisje van peperkoek. Nee, het was een totaal overtrokken gedecoreerde villa met een tuin van snoep, een oprijlaan van M&M’s en alles gelaagd in verschillende kleuren glazuur. ‘Ik wil hier wonen’, zei mijn zoontje.
Of het nou is als remedie tegen de donkere dagen of gewoon een voorbeeld van Zweedse gezelligheid: Als het op de kersttradities aankomt, gooien de Zweden alle remmen los. Dat begint al met de kerstverlichting, die vanaf eind november overal opduikt. Voor de ramen staan standaard een kerstster en een kerstkandelaar, maar het liefst pak je ook buiten uit. Zo hebben onze buren kerstverlichting over de lengte van hun schutting, kersttakken op de veranda en natuurlijk een kerstkrans met lint op de voordeur. Ik heb bij ons in de buurt ook weleens een verlichte arrenslee op het dak zien rusten.
In de stad Gävle aan de Oostkust hebben ze ook een serieuze kersttraditie: de kerstgeit. Elk jaar bouwen vlijtige inwoners van de stad een geit van stro van dertien meter hoog. Lang geleden was het deze julbock, de kerstgeit, die in Noord-Europa op kerstavond cadeautjes uitdeelde. In sommige uithoeken van Scandinavië hangen mensen nog altijd de kerstgeit aan, maar de meesten vertellen hun kinderen tegenwoordig dat jultomten – een soort kerstman – langskomt.
Deel van de traditie met de van stro gemaakte kerstgeit in Gävle is dat vandalen proberen het bouwwerk in brand te steken. Sinds de eerste keer in 1966 is de geit al dertig keer voortijdig in vlammen opgegaan. Een van de meest roemruchte jaren is 2005, toen brandstichters verkleed als de kerstman een brandende pijl op de geit afschoten. Wie zich zorgen maakt, kan het bouwwerk in de gaten houden via een livestream van de gemeente.
Het zenuwachtig kijken naar het weerbericht is inmiddels ook een traditie geworden. Anders dan vaak gedacht is een witte kerst in een groot deel van Zweden geen zekerheidje. Het is koud en donker, zeker, maar niet altijd wit. Gelukkig kwam er vorige week een pushbericht van de nationale omroep SVT: het nationale weerinstituut zag goede kansen voor sneeuwval in de aanloop naar kerst.
Ook kerst zelf, dat Zweden vieren op de 24ste december, heeft zijn eigen tradities. Zo scharen miljoenen Zweden zich om 15.00 uur rond de televisie om een uur lang naar Disney-tekenfilms te kijken. Zo is het al sinds de jaren zestig van de vorige eeuw. Dat kan toch niet waar zijn, hoor ik u denken. Jawel hoor. Telecombedrijf Telenor heeft eens berekend dat het mobiele datagebruik in Zweden tijdens het Donald Duck-uurtje met een derde afneemt.
Ergens op die dag wordt ook het peperkoekhuis opgegeten, inclusief alle spectaculaire snoepdecoratie. De ouders van het vriendje met het overdadig versierde peperkoekhuis stuurden later nog het recept, ter inspiratie. Hun creatie bleek gemodelleerd te zijn op het huis van Pippi Langkous. Dat heb ik mijn zoontje maar niet verteld.
Source: Volkskrant