Het is een bekende frustratie, zeker onder ouderen: midden in de nacht wakker worden om te moeten plassen. Er zijn gelukkig wel dingen aan te doen.
Meer dan tweederde van de 70-plussers moet minimaal een keer per nacht naar het toilet. Ongeveer de helft van hen moet er zelfs meerdere keren uit.
Dit komt onder meer doordat ouderen ’s nachts meer urine aanmaken dan jongeren. Normaal gesproken zorgt het antiplashormoon ADH ervoor dat de nieren vooral overdag urine produceren, maar oudere mensen hebben minder van dat hormoon. Zo verschuift de urineproductie meer naar de nacht.
Ouderen hebben ook vaker last van hartfalen, waardoor het hart niet krachtig genoeg is om al het bloed rond te pompen. Onder invloed van de zwaartekracht hoopt zich dan vocht op in de benen en de enkels. Gaan mensen vervolgens horizontaal in bed liggen, dan komt deze vloeistof terug in de circulatie en moet die alsnog worden uitgeplast.
Beter/Leven
In de rubriek Beter/Leven beantwoorden we, samen met experts, praktische vragen op het terrein van o.a. gezondheid, geld en duurzaamheid.
Daar komt bij dat de opslagcapaciteit van de blaas afneemt met de leeftijd. ‘De hersenen remmen continu het samentrekken van de blaas’, legt Laetitia de Kort uit, hoogleraar urologie aan het UMC Utrecht. ‘Bij oudere mensen is die rem een beetje versleten, waardoor zij vaker moeten plassen.’ Ook een vergrote prostaat kan dat tot gevolg hebben.
Wie elke nacht een keer naar de wc moet, hoeft zich geen zorgen te maken volgens De Kort. Moet je vaker, dan raadt ze aan om een keer 24 uur lang bij te houden hoeveel je drinkt en plast. ‘Als je ’s nachts meer dan eenderde van de totale hoeveelheid urine aanmaakt, is het goed om daarnaar te laten kijken door de huisarts. Die kan het onderscheid maken tussen hartproblemen en een andere oorzaak.’
De simpelste manier om nachtelijke toiletbezoeken te voorkomen, is om ’s avonds en ’s nachts niet te veel te drinken. Pas vooral op met koffie, alcohol en koolzuurhoudende dranken, want die prikkelen het slijmvlies van de blaas meer dan water, waardoor je sneller moet plassen. Zorg wel voor een vloeistofinname van 1,5 tot 2 liter per dag.
Eet gedurende de dag ook niet te veel zout, tipt uroloog Miel Nanlohy-Manuhutu (Máxima MC). ‘Minder zout is sowieso voor alles beter.’ Wat betreft de vochthuishouding leidt zout tot meer dorst, maar ook los daarvan tot meer urineproductie. Het lichaam scheidt het overtollige zout namelijk uit via de urine en onttrekt daarmee ook water.
Voor mensen die last hebben van gezwollen enkels kan het helpen om steunkousen te dragen. Daardoor blijft er gedurende de dag minder vocht in de benen hangen, waardoor dat niet pas na bedtijd in de circulatie belandt. Om dezelfde reden kan het helpen ’s avonds met de benen omhoog te zitten.
Nanlohy-Manuhutu adviseert daarnaast om voor bedtijd twee keer naar de wc te gaan. ‘Ga eerst plassen en dan tanden poetsen, uitkleden en misschien wat lezen’, zegt ze. ‘Als je het licht uit wilt doen, ga dan nog een keer plassen. Al is het maar een klein beetje, zo plas je nog meer leeg en begin je de nacht bijna op nul.’
Ook de juiste timing van medicatie is van belang. Veel ouderen slikken plastabletten tegen een hoge bloeddruk, waardoor ze in de uren daarna extra veel moeten plassen. Slik deze medicijnen dus niet vlak voor het slapen gaan, maar bijvoorbeeld bij het avondeten. Op die manier ben je al veel vocht kwijt voordat de nacht begint.
Tot slot wijst Nanlohy-Manuhutu op het belang van correct plassen. ‘Het is belangrijk om niet te persen, want dan verdikt de blaasspier. Een dikke blaas is net als een stugge ballon: het kost meer kracht om hem op te blazen en er past minder in.’ Ga in plaats daarvan in de juiste houding zitten – heupen in een hoek van 90 graden, de benen een beetje uit elkaar en handen op de knieën – en plas dan zo ontspannen mogelijk.
Source: Volkskrant