De Britse Roger Hallam is een van de invloedrijkste klimaatactivisten ter wereld en inspirator van de Nederlandse A12-blokkades. De klimaatbeweging moet veel verder gaan, zegt hij. ‘Het is 2023 en de realiteit is: we’re all gonna die.’
Roger Hallam doet de deur open: ‘Ah, the journalist person.’ Zijn huiskamer, in een klein appartement in Zuid-Londen, is volgestouwd met een piano, boekenkast, twee fietsen, een fauteuil en een bank met dekbedden en dekens erop – daar slaapt blijkbaar iemand. De gordijnen hangen aan één kant los. Hallam biedt water aan in een theebeker met bruine aanslag. ‘Hoelang wilde je praten, trouwens? Ik heb een uur de tijd.’
Om een van zijn enkels zit een enkelband, want Hallam staat onder huisarrest – tussen middernacht en 7 uur ’s ochtends mag hij zijn huis niet verlaten. De regeling is onlangs iets versoepeld: eerst mocht hij na 10 uur ’s avonds zijn huis niet uit. Ook kan hij tegenwoordig zijn kinderen weer bezoeken, die elders in het Verenigd Koninkrijk wonen. ‘Een politieke maatregel’, oordeelt Hallam. Pesterij door de autoriteiten, net zoals de politie-invallen waarmee hij om de zoveel maanden te maken krijgt. ‘Ze nemen mijn apparaten mee, ondervragen me, met het doel mij achter de tralies te krijgen. Het is intimidatie door de staat.’
Een week voor dit interview was het weer zover: actiegroep Just Stop Oil postte een video van agenten die zijn huiskamer overhoop haalden, Hallam kijkt vrolijk de camera in en steekt zijn duimen omhoog, voor hij zelf ook wordt meegenomen door de politie. Het is inmiddels business as usual. Het zal, schat hij, ongeveer zijn dertigste arrestatie zijn geweest.
Hallam: ‘Die invallen gebeuren niet omdat ik in het openbaar oproep tot wegblokkades. Als je mijn speeches hebt bekeken op YouTube, weet je dat ik dat nooit doe. Ik wijs op de wetenschap en op de absolute noodzaak om in verzet te komen. De wet wordt gepolitiseerd om repressie te creëren. Jij praat nu met mij over burgerlijke ongehoorzaamheid. Ben je dan zelf ook burgerlijk ongehoorzaam? Onder een autoritair regime waarschijnlijk wel. Ik ben bang dat we hier in het Verenigd Koninkrijk steeds meer die kant op gaan.’
Hallam is, als mede-oprichter van Extinction Rebellion en Just Stop Oil, een van de invloedrijkste milieuactivisten ter wereld. Je zou hem kunnen zien als het brein achter de Nederlandse blokkades van de A12 in Den Haag – 27 dagen lang en met negenduizend arrestaties tot gevolg. Eerder dit jaar sprak Hallam enkele keren via een videoverbinding met Nederlandse activisten, vertelt hij. Hallam was degene die zei: jullie moeten elke dag terugkomen. ‘Ze wilden elke maand naar de A12, zeiden ze. Ik zei: dat is geweldig, maar het slaat nergens op. Je moet het dag na dag doen. Dat is de enige coherente strategie.’
Just Stop Oil, opgericht in 2022, kreeg wereldwijde bekendheid nadat twee activisten Vincent van Goghs Zonnebloemen (achter glas) hadden bekogeld met soep, maar er zijn talloze acties geweest, van het besmeuren van gebouwen en het vastlijmen aan oliepijpen tot het blokkeren van wegen. Deze weken leiden ‘slow marches’ in Londen, waarbij een groepje activisten langzaam over het wegdek loopt, tot een golf van arrestaties. Het veroorzaken van verkeershinder maakt Just Stop Oil tot een geliefde vijand van rechtse politici en tabloidkranten, die spreken over ‘eco-idioten’, ‘tuig’ en ‘bendes’ die de gewone burger dwarszitten en miljoenen aan belastinggeld kosten.
De acties van milieuactivisten worden de laatste jaren steeds zwaarder bestraft. Zo werden twee activisten van Just Stop Oil veroordeeld tot respectievelijk twee jaar en zeven maanden en drie jaar cel vanwege het beklimmen van een brug, waardoor een verkeersader uren moest worden afgesloten. Ian Fry, de VN-rapporteur voor klimaatverandering en mensenrechten, zei dat hij ‘bijzonder bezorgd’ was over de straffen, de hoogste die in het Verenigd Koninkrijk ooit voor geweldloos protest zijn opgelegd.
Hallam zelf zat eind vorig jaar vier maanden in voorarrest op verdenking van deelname aan een samenzwering om de orde te verstoren. Een speech voor Just Stop Oil-activisten was heimelijk opgenomen door een journalist van tabloidkrant The Sun en gelekt naar de politie, zo berichtte de krant zelf: ‘een overwinning voor het volk’. De krant fotografeerde vervolgens de politie-inval in Hallams appartement – een een-tweetje, volgens Hallam. Hij was niet thuis, maar werd later elders gearresteerd.
Hallam: ‘Vergis je niet, het lijkt voor jou alsof Nederland vriendelijker is, maar wij lopen een paar jaar op jullie voor. Het kan bij jullie dezelfde kant op gaan.’ In de 37 zetels voor de PVV ziet Hallam nieuw bewijs dat een ‘echt links’ verhaal ontbreekt. ‘Neoliberaal ‘links’ brengt fascisme voort’, schreef Hallam op sociale media na de Nederlandse verkiezingsuitslag, omdat links weigert te breken met het kapitalisme. ‘We zullen alleen gered worden door echt links, dat roept: ‘Wij zullen de rijken belasten en zij zullen betalen voor de energietransitie’.’
In interviews botst Hallam regelmatig met Britse journalisten, niet alleen met die van de tabloids, ook met die van de BBC. Hallam: ‘Omdat ze het met mij niet over de wetenschap willen hebben. Maar als jij als journalist niet de laatste stand van de wetenschap samenvat, zal het publiek denken: dit is gewoon een rare radicaal die gekke dingen zegt om ons te vermaken.’
Uit het jaarlijkse broeikasgassenrapport van Unep, de milieuorganisatie van de Verenigde Naties, bleek eind november dat het huidige klimaatbeleid bij lange na niet genoeg is om onder de 2 graden opwarming te blijven. Het wordt volgens de VN-experts eind deze eeuw 2,5 tot 2,9 graad warmer op aarde. Rampen, zoals het smelten van delen van de ijskap van Groenland en Antarctica, worden dan waarschijnlijk, met meters zeespiegelstijging tot gevolg. De moesson in Afrika kan stilvallen, de Noordpool kan in de zomer zijn ijs verliezen en de gletsjers in de Alpen zullen waarschijnlijk smelten. Volgens Unep is een ‘meedogenloze mitigatie en transformatie naar CO2-arm’ nodig, en dat terwijl de uitstoot van broeikasgassen vorig jaar juist met 1,2 procent steeg, tot een nieuw record.
Ook zullen bij het huidige klimaatbeleid als gevolg van de klimaatcrisis 216 miljoen mensen moeten verhuizen, becijferde de Wereldbank. VN-baas António Guterres zei eind september dat ‘de mensheid de poorten van de hel heeft geopend’ en waarschuwde dat we op weg zijn naar een ‘gevaarlijke en onstabiele wereld’.
Hallam: ‘Je moet blijven zeggen waar we op afstevenen. En als mensen dat eenmaal in hun hoofd hebben, doordat het met emotie wordt gecommuniceerd, zal de helft van de bevolking zich in het burgerlijk verzet begeven.’
Hallam, opgeleid als socioloog, werkte als biologisch boer in Zuid-Wales, maar stopte toen langdurige regenval leidde tot het afsterven van zijn gewassen. Dat dat door klimaatverandering kwam staat niet ter discussie, zegt Hallam. Hij moest iets doen. In 2017 verhuisde hij naar Londen om aan King’s College te promoveren op burgerlijke ongehoorzaamheid, een traject dat hij afbrak om zich voltijds op zijn activisme te richten.
In 2018 richtte hij samen met anderen Extinction Rebellion (XR) op, maar nam een jaar later afstand van de groep na conflicten over leiderschap en strategie. Hij wilde drones laten vliegen in de buurt van Heathrow om zo het vliegveld tot sluiting te dwingen. Een actie die vanwege de veiligheidsrisico’s op weerstand van andere activisten stuitte. Hallam zelf ontkent de risico’s, hij zou de drones net binnen de verboden zone, maar op ruime afstand van het luchtverkeer laten opstijgen. Hij zette door en werd gearresteerd. Een rechtszaak vanwege die actie loopt nog.
Ook riep hij de woede van andere activisten over zich af toen hij de Holocaust omschreef als ‘just another fuckery’ in de menselijke geschiedenis. Verschillende XR-afdelingen namen na zijn Holocaust-opmerkingen openlijk afstand van hem – ook in Nederland. Hallam zegt ook dat de opwarming van de aarde zal leiden tot burgeroorlogen, die weer zullen leiden tot – bijvoorbeeld – groepsverkrachtingen, massamoord en kannibalisme, de bijbehorende scènes schetst hij tegenover journalisten in detail: ‘Ze nemen je moeder, leggen haar op tafel en verkrachten haar, daarna pakken ze een stok en steken ze je ogen uit. Dat is de realiteit van het vernietigingsproject waarmee we worden geconfronteerd.’
Begin 2022 richtte Hallam Just Stop Oil op, een beweging die zich expliciet richt op verstoring van de openbare orde. De Britse tak van XR heeft burgerlijke ongehoorzaamheid juist afgezworen, omdat die strategie minder zou opleveren, al zouden ook de strengere straffen een rol kunnen spelen bij die beslissing. Hallam ziet het in ieder geval anders: met demonstraties, petities en lobby’s krijg je de politiek niet in beweging. Van recente acties van Just Stop Oil weet Hallam overigens niets, hij staat bewust op afstand, zegt hij, omdat hij in de gaten wordt gehouden. ‘Ik denk op afstand mee over de strategie.’
‘O, ja. Well done. Mijn felicitaties aan Nederland, wat een geweldig land.’
Dan, serieus: ‘Er is overweldigend bewijs dat grootschalige burgerlijke ongehoorzaamheid het snelste mechanisme is om beleidsverandering te bewerkstelligen. Demonstraties die niet ontregelen zijn op z’n best nutteloos en in het slechtste geval ondermijnend. Als je je energie besteedt aan het maken van spandoeken en het zwaaien met vlaggen, kan die energie niet gaan naar acties die wél zin hebben. Ik zie nu allerlei demonstraties voor Palestina, maar die hebben geen impact, omdat er niet wordt ontregeld.’
‘Als socioloog zeg ik: er is overweldigend bewijs dat ‘gewoon’ protesteren geen invloed heeft op diepgewortelde macht, omdat de macht niet luistert naar argumenten.’
‘Ik ken de details niet, maar in het algemeen is de grootste fout van sociale bewegingen dat ze demobiliseren voordat ze hebben gewonnen. De machthebbers zullen misschien zéggen dat ze een eis hebben geaccepteerd, maar negen van de tien keer liegen ze. Zo werkt macht namelijk. Men doet een vage belofte, zodat het lijkt alsof de protestbeweging een succes heeft geboekt en men er geen last meer van heeft, daarna komt er niets van terecht. Het gevaar is dat een protestbeweging op deze manier gedemoraliseerd raakt.’
‘Ja. De klimaatbeweging is ingebed in een wit, middenklasse, westers, stedelijk, burgerlijk kader. Ik zeg niet dat dat alleen maar slecht is, het heeft voor- en nadelen, maar in de context van het massamoordproject waar we in zitten, is het disfunctioneel. Het werkt niet, omdat het klimaatprobleem geen technisch probleem is, veroorzaakt door een ongelukkige samenloop van omstandigheden. Dat is een neoliberaal voorwendsel – zo is het aan ons verkocht in de jaren negentig, zo wil het systeem nog steeds dat we het zien. Wat er écht aan de hand is, is dat een miljard mensen zullen sterven. Een rationeel debat zal niet tot de oplossing leiden. Om het te voorkomen, is een enorme omwenteling nodig, op cultureel, sociaal en economisch gebied. Er zal niets veranderen zonder grootschalig burgerlijk verzet. Het paradigma moet verschuiven, ook binnen de klimaatbeweging zelf.’
‘Ja. Ten eerste omdat er tijdens acties te weinig op het spel staat. Je moet in het centrum van een stad gaan zitten, op de weg, tot je gearresteerd wordt, en de volgende dag kom je terug. Je stopt niet. Ten tweede moet de communicatie anders: gericht op emoties. Het is een westerse misvatting dat je mensen met argumenten kunt overtuigen. Je moet ze aanspreken op hun waarden, op wat belangrijk voor ze is, op hun geschiedenis, tradities, je moet ze doordringen van het gevoel dat onze overheden ons geweld aandoen. De analogie van mijn vriend Adam McKay, regisseur van Don’t Look Up, was die van een meteoriet die op de aarde afkomt. Een goede analogie, vind ik. Men ziet het, maar doet niets. Terwijl iedereen snapt, als je die film ziet, dat het gestoord en crimineel is om niets te doen.’
‘Het klimaat is alleen maar het mechanisme dat dood veroorzaakt. We praten ook niet over het concentratiekampprobleem, we praten over het nationaal-socialisme, over de nazi’s. We praten niet over het lynchprobleem, maar over racisten. Dus moeten we ook niet over het klimaatprobleem praten, maar over de elites die willen dat de levens van miljoenen mensen worden vernietigd zodat zij hun macht kunnen behouden.’
‘Het gaat inderdaad niet om moord met voorbedachten rade, er is niemand die zegt: ik vind die mensen in het mondiale zuiden niet leuk, dus ze moeten dood. Wat er gebeurt is dat de elites zeggen, en dan bedoel ik overheden en grote bedrijven: wij weten dat miljoenen mensen gaan sterven, en toch vinden we onze winst en macht belangrijker. Het maakt ons gewoon niet uit. Als jij naar iemand in de Sahel gaat om uit te leggen dat het je niet om hem persoonlijk gaat, maar dat hij wel zal sterven zodat jij je macht kunt behouden, denk je dan dat hij daar begrip voor heeft? Lijkt mij niet. De ongelooflijke schaal, de aantallen waar het om gaat, maakt deze misdaad onbevattelijk.’
‘De meeste klimaatactivisten komen uit de middenklasse en zijn niet gewend om te schreeuwen. Ze denken alles met praten te kunnen oplossen. Terwijl schreeuwen juist nodig is. Stel, je tienerzoon wil niet helpen met de afwas. Je zegt er iets van, je zegt er nog een keer iets van, en hij doet het nog steeds niet. Op een gegeven moment zul je van strategie moeten veranderen. Je kunt bijvoorbeeld emotioneel worden, tegen hem schreeuwen: what the fuck denk jij dat je aan het doen bent? Je laat me in de steek, ik moet alles alleen doen! Het werkt niet altijd, en je moet niet overdrijven, maar soms is dit een goede strategie. Een andere strategie is het geven van straf: als je niet helpt met afwassen, ga je vanavond niet uit. Reken maar dat dat werkt. Op maatschappelijk niveau werkt het net zo: de klimaatbeweging is de ineffectieve ouder die maar blijft praten.’
‘Het verloop van de laatste decennia in de westerse wereld wijkt extreem af van de normale loop van de geschiedenis. Voorheen was men doordrongen van het besef dat mensen af en toe hun leven moesten geven voor een collectief doel, of dat nu hun stam is, hun ideologie, hun land of wat dan ook. Wij bevinden ons nu in een lange periode van intense welvaart en stabiliteit, een periode die wellicht uniek is in de menselijke ervaring. Een gevolg daarvan is dat mensen zijn vergeten wat er nodig is om een samenleving te laten overleven wanneer die geconfronteerd wordt met een existentiële dreiging. In westerse samenlevingen denkt men, als het om de klimaatcrisis gaat, dat ze verandering kunnen bewerkstelligen zonder opoffering. Dat getuigt van geen enkel historisch besef. Zo werkt het gewoon niet.’
‘In onze cultuur gaan we gebukt onder een simplistisch idee van welzijn, het lijkt op boekhouden, er zijn kosten en baten. Dat is misschien handig als je een winkel bestiert, maar als je het over de menselijke psychologie hebt, is het totale onzin. Je kunt namelijk ook gelukkig worden door iets op te offeren. Wanneer mensen worden gearresteerd vanwege iets wat ze uit ideologie doen, en ze voor de eerste keer een cel binnengaan, voelen ze zich vredig, omdat ze staan voor waar ze in geloven. Als je niet doet waar je in gelooft, sta je altijd in meer of mindere mate onder psychische spanning.’
‘Dat weet ik niet meer, eerlijk gezegd. Maar ik ben absoluut een voorbeeld van iemand met weinig vrees en een hoge mate van opofferingsbereidheid. Ik ben ingebed in de christelijke traditie, ik heb Kierkegaard en Nietzsche gelezen. Ik begrijp dat het doel van het leven niet geluk is. Het doel van het leven is een betekenisvol leven leiden, en dat betekent dat je jezelf opoffert voor het algemeen belang. Of ik daar blij van word of niet, doet er niet toe.’
‘Ik ben niet bang voor mijn eigen angst. Van nature ben ik best angstig. Ik hou niet van conflict en ben verlegen. Natuurlijk voel ik de angst nog steeds, al moet ik zeggen dat ik, na een aantal jaren burgerlijk verzet, rustiger ben geworden. De eerste keer in een cel ben je bang, de tweede keer minder, en bij de vijfde keer denk je: een vrije dag. Je kent de kneepjes. Al moet ik zeggen dat ik, toen ik eind vorig jaar vier maanden in voorarrest zat, het verschrikkelijk vond. Objectief gezien wás het verschrikkelijk. Tegelijkertijd was het een voorrecht om op een nederige manier tijd door te brengen met mensen die door de maatschappij van hun vrijheid zijn beroofd, om hun spirituele veerkracht te zien. Ik romantiseer het niet – je kunt een grote spirituele veerkracht hebben én bereid zijn iemand te vermoorden. Dat is een van de dubbelzinnigheden van de menselijke conditie.’
‘Zich laten arresteren, net als iedereen. Ik provoceer niet, ik ben serieus. In onze cultuur geldt dat we zijn wat we doen: ons werk. Dat idee is naïef en onzinnig, we weten allemaal dat wat we werkelijk zijn iets anders is. Een moeder, dochter, zoon, vader, minnaar, partner. En, dieper nog, een mens, met besef van zijn existentiële verantwoordelijkheid. Ik zeg niet dat je bezigheden overdag er niet toe doen, maar in een mensenleven is dat het meest oppervlakkige element. Natuurlijk heb je journalisten nodig, en dokters, fotografen, politici, activisten, natuurlijk heeft iedereen een eigen rol. Dat is prima, als het 1995 is. Maar het is 2023 en de realiteit is: we’re all gonna die. Die specialisaties doen er niks meer toe, het is nu alle hens aan dek.’
‘Precies! En dat betekent niet dat je al je tijd in de gevangenis moet doorbrengen. Stel, jij neemt eens per jaar deel aan burgerlijke ongehoorzaamheid, tot het punt dat je de gevangenis in moet. De rest van de tijd kun je nog gewoon journalist zijn, en als je ontslagen wordt, vind je wel een alternatieve manier om je nuttig te maken. Alleen als ook politici, advocaten, journalisten, dokters, boeren en priesters zich verbinden aan de klimaatbeweging, kan de beweging winnen. Maar die mensen zijn te bevoorrecht, en te dom, om zich eraan te verbinden.’
‘Ze zijn bang, ja, Maar ze moeten worden uitgedaagd. Als ik deze mensen zie bij mijn lezingen, zeg ik: jullie hebben het meest te verliezen als onze samenleving ten gevolge van de klimaatcrisis in elkaar stort. Mensen uit de arbeidersklasse hébben al een waardeloos leven. De meeste van jouw lezers zijn vast werkende hoogopgeleiden. Ik wil tegen ze zeggen: de keus is niet een keus tussen je huidige veiligheid en welvaart en het angstaanjagende van burgerlijke ongehoorzaamheid. De opties zijn: meedoen met burgerlijke ongehoorzaamheid of lijdzaam toekijken hoe de liberaal-democratische samenleving in de komende twintig jaar instort.’
‘Dat is hetzelfde als tegen de dokter zeggen: u zegt dat ik kanker heb en chemotherapie nodig heb, maar ik geloof er niets van dus ik ga gewoon verder met mijn leven. We gaan nu over de 2 graden opwarming heen, en dat betekent dat een miljard mensen zullen sterven.’
‘Ik denk niet dat we een andere keuze hebben. Toen ik zei dat de Holocaust ‘just another fuckery’ in de menselijke geschiedenis was, zei ik dat niet om de Holocaust te bagatelliseren, het is een vreselijke, vreselijke fuckery en de wereld is vol met andere fuckeries. Ik denk dat mensen wel weten dat dat klopt, als ze eerlijk tegen zichzelf zijn. Een cultuur die geconfronteerd wordt met een existentiële dreiging, kan niet overleven zonder moreel kader. En de morele cultuur in Europa is geworteld in de Holocaust. Dus als ik die vergelijking maak, doe ik dat om mensen emotioneel te betrekken bij wat er nu gebeurt.’
‘Dat kan. Omdat mensen zich ongemakkelijk voelen bij het idee dat er nu iets soortgelijks gebeurt. Maar het maken van de vergelijking is de taak van de morele actor in een samenleving, het is de taak van de profeet, van de radicaal. Het is noodzakelijk om de immoraliteit van het nabije verleden te gebruiken om de immoraliteit van het heden bloot te leggen. Mensen stierven destijds om fascisten te bestrijden. Waarom gaat u niet op pad om het fascisme te stoppen dat als gevolg van de klimaatverandering op ons af komt?’
‘Wat jij nu doet, is overintellectualiseren. Politiek draait om retoriek, om verhalen. Het ineenstorten van de samenleving als gevolg van de klimaatcrisis is een objectieve realiteit, niet mijn mening. Als je geen olie in je auto doet en je rijdt de snelweg op, weet je dat je motor zal opblazen. Je weet niet precies wanneer, maar je weet dat het zal gebeuren. We leven hier in een mondiale samenleving met enorme onderlinge verbondenheid. Als bepaalde elementen instorten, zal dat gevolgen hebben voor het hele systeem, zoals je bij de coronapandemie kon zien. Als het klimaat verslechtert, kunnen we minder voedsel verbouwen, dus zullen er mensen honger lijden. Er zal een massamigratie plaatsvinden, er zal oorlog ontstaan. Als er 200 miljoen vluchtelingen in de wereld zijn, zoals voorspeld wordt, leidt dat tot de ineenstorting van de wereldeconomie.’
‘Nee. Vaak wordt mij gevraagd om te bewijzen dat de samenleving écht in elkaar gaat storten, wat natuurlijk niet kan. Die vraag stellen, betekent voor mij dat iemand vastzit in een intellectuele benadering, dat ze het niet laten binnenkomen. Wat beter werkt, is ze aanspreken op hun schuldgevoel: jij draagt hieraan bij als je niets doet, en je kinderen zijn straks de pineut. Schuld en schaamte zijn krachtige drijfveren. Jouw rechten en idealen worden geschonden, die van je kinderen, die van je ouders, die van de mensen in het mondiale zuiden, die van de komende duizend generaties. Ik blijf het zeggen, en veel mensen zullen dit stuk lezen en denken: het gaat allemaal niet werken. Dit gaat mensen nog steeds niet activeren. Door de menselijke geschiedenis heen worden de meeste mensen helemaal nooit geactiveerd, toch? Slechts 1 procent van de Franse bevolking was betrokken bij de Franse Revolutie. Er waren 1 miljoen mensen op het Tahrirplein (voor de Egyptische Revolutie, red.), 19 miljoen mensen keken naar soapseries. Snap je wat ik bedoel?’
‘Ja. Goed strategisch, moreel, emotioneel en charismatisch leiderschap, is bepalend voor succes. Die leider, of leiders, moeten bereid zijn om de gevangenis in te gaan. Greta Thunberg moet bereid zijn de gevangenis in te gaan. Daarna, als ze eruit komt, moet ze zeggen: het was prima, nu moeten jullie naar de gevangenis. Een dag de straat op met 100.000 mensen heeft geen zin. Het heeft geen zin verklaringen af te leggen tegenover de VN. Die dagen zijn voorbij. De beweging heeft profetisch leiderschap nodig. Niet alleen Greta-achtig leiderschap. Iemand die net zo is als ik, of nog beter.’
‘Een profetische leider raakt van streek, een profetische leider houdt emotionele toespraken, zal huilen, zal schreeuwen, zal mensen schuldgevoelens bezorgen, mensen te schande maken, emotioneel worden. Het is een persoon van het volk, geen intellectueel. Iemand die de waarheid spreekt. Het moet iemand zijn die bereid is te lijden en te sterven voor de zaak.’
4 mei 1966 Geboren in Manchester.
1997-2017 Biologisch boer in Wales.
2017-2019 Promotietraject King’s College, Londen.
2018 Mede-oprichter Extinction Rebellion.
2019 Boek Common Sense for the 21st Century.
2019 Stelt zichzelf verkiesbaar voor het Europees Parlement.
2022 Mede-oprichter Just Stop Oil.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden