Het Chin. Ind. Rest. Kookboek werd in november tijdens de Kookboekenweek uitgeroepen tot Gouden Kookboek 2023, door de vakjury die de CPNB en het onlinefoodplatform Food and Friends voor hun jaarlijkse prijs hadden samengesteld.
Een terechte keuze, wat mij betreft. In de eerste plaats omdat het boek een schitterend gelaagd beeld geeft van de migratiegeschiedenis van Chinezen in Nederland, dat vlees en botten krijgt in de familie Lee met hun restaurant Fook Sing in Amsterdam-Oost als spil van het verhaal.
Daarnaast zijn ook andere Chinees-Indische restaurants en hun eigenaren geportretteerd, met de bekende gerechten vóór het doorgeefluik (bami, foeyonghai, babi pangang) alsook de gerechten die de families zelf áchter het doorgeefluik eten. Op die manier geeft het boek ook een beeld van hoe deze groep zich heeft geïntegreerd en toch authentiek is gebleven, en van hoe een culinaire stijl is ontstaan die zich zo in de Nederlandse volksziel heeft genesteld, dat de Chinees-Indische restaurantcultuur is opgenomen in de Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed Nederland.
En dat allemaal omdat de eerste Chinezen die begin 20ste eeuw naar Europa kwamen hun eigen eten wilden eten. Zo simpel kan het zijn, maar zo sterk is ook de band met het voedsel waarmee je opgroeit, dat deel is van je cultuur en je identiteit en de mensen van wie je houdt. Als er iets is waarmee migranten – al dan niet vrijwillig of onder dwang vertrokken – hun heimwee kunnen stillen, is dat het eten uit hun verleden.
Nijgh & Van Ditmar; 304 pagina’s; € 38,99.
In De keukens van Oekraïne van Olia Hercules – ook genomineerd voor het Gouden Kookboek – heeft dat gevoel van heimwee en nostalgie door de oorlog een veel dringender en urgentere lading gekregen. Hercules, geboren in Oekraïne, vestigde zich al jong in Londen, waar ze zich bewees in de keuken van Yotam Ottolenghi.
Ze had al kookboeken geschreven over de Oost-Europese keuken en in haar voorwoord prijst ze zich gelukkig dat ze haar research voor dit boek heeft gedaan voor de Russische inval op 24 februari 2022. ‘In dit boek krijg je Oekraïne, zijn bewoners, de verhalen en de gerechten voorgeschoteld zoals ze ooit waren, en zoals we het vurig terug wensen te zien na de Overwinning.’ Strijdlustige woorden waarin tegelijkertijd de angst doorklinkt dat het Oekraïne en de keukens waarover ze schrijft nooit meer dezelfde zullen zijn en de smaken van het land nog jarenlang vermengd zullen zijn met de smaak van oorlog.
Eten verbindt, is de mantra die vaak te horen is wanneer vreemde culturen bij elkaar aan tafel schuiven. Eten kan ook verdelen. Voor Oekraïners is borsjtsj van hen, Russen claimen de bietensoep net zo hard. In het Midden-Oosten zijn ‘hummus-oorlogen’ geen onbekend fenomeen. Make Hummus Not War, was de titel van een documentaire hierover uit 2012. Behalve de oorsprong is ook de juiste versie (met of zonder sesampasta, grove of gladde structuur) een twistpunt.
Kosmos; 320 pagina’s; € 34,99.
Dat een kookboek aanleiding kan zijn tot grimmiger reacties bleek na de aanval van Hamas en de reactie van Israël daarop. Jigal Krant, bekend van het kookboek TLV over Tel Aviv (winnaar Gouden Kookboek 2018) en TLV Vegan, kreeg een appje van een journalist die hem vroeg ‘wat hij deed voor de Palestijnen’. ‘Ik hoef die recepten uit Tel Aviv niet meer’, schreef hij. En nadat Krant hem erop had gewezen dat zijn (Joodse) kinderen in Amsterdam niet meer veilig over straat kunnen omdat ze worden uitgescholden en bedreigd, was het antwoord: ‘En nou is het godverdomme afgelopen! Recepten uit Tel Aviv zal ik verbranden en verdoemen.’ De hoofdredactie van de krant waarvoor de journalist schrijft, bood excuses aan, maar zulke appjes tonen hoe snel irrationaliteit in agressie kan omslaan.
Nijgh & Van Ditmar; 328 pagina’s; € 38,99.
Yotam Ottolenghi en Sami Tamimi hebben laten zien hoe het ook kan. Beiden zijn in 1968 in Jeruzalem geboren, Ottolenghi in het Joodse, westelijke deel en Tamimi in het islamitische, oostelijke deel. Beiden zijn chef-kok geworden en uiteindelijk kwamen ze elkaar tegen in Londen, waar ze zich allebei hadden gevestigd, en zijn ze gaan samenwerken. In 2012 verscheen hun gezamenlijke boek Jeruzalem. ‘Wij spreken de taal van de smaken en geuren van deze stad’, schrijven ze.
Hun recepten zijn een poging die smaken en geuren van oost en west, van Joden en Palestijnen in harmonie te brengen: ‘We verbeelden ons dat hummus de inwoners van Jeruzalem uiteindelijk bij elkaar zal brengen, als al het andere heeft gefaald.’
Daarom is voor mij Jeruzalem het kookboek van het jaar, ook al is het boek meer dan tien jaar oud. Als je iets moet hopen met deze Kerst, dan is het dat de smaak van vrede wellicht, ooit, sterker is dan de oorlogsretoriek van politici. Al is het in het wrange besef dat de inwoners van Gaza nu dreigen te verhongeren. En daar helpt geen enkel kookboek tegen.
Uit het Engels vertaald door Hennie Franssen-Seebregts en Kien Seebregts. Fontaine; 320 pagina’s; € 39,99.
Er zijn dit jaar meer kookboeken tot beste uitgeroepen. De luisteraars van de podcast Etenstijd van Yvette van Boven (Volkskrant-lezers kennen haar van haar recepten uit het Volkskrant Magazine) en Teun van de Keuken kozen Simpel (uit 2018) van Yotam Ottolenghi tot Beste Kookboek Aller Tijden 2023. Bij verschillende kookboekensites en -platforms staan De grote Kleyn van Volkskeuken-auteur Onno Kleyn, de Pasta Grannies van Vicky Bennison en Karsu’s Kitchen van Karsu op 1. Bij Bol.com is 500 airfryergerechten van Valentina Harris het meestverkochte kookboek. En het publiek, dat tijdens de Kookboekenweek in november online kon stemmen, bekroonde de Toetjesbijbel van Rutger van den Broek.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden