column
Het was verleidelijk om deze week wéér over het democratisch ethos van Geert Wilders te schrijven. Zondag twitterde hij een filmpje waarin een jongen over de vleeswaren in de supermarkt heen plaste, terwijl de filmer toelichtte: „We don’t eat pork.” „Tien zetels erbij”, twitterde de man die graag een premier wil zijn voor alle Nederlanders. Al snel bleek het filmpje nep: een grap van een jongen die meerdere neppe plasfilmpjes had gemaakt. De man die graag een premier wil zijn voor alle Nederlanders liet zijn tweet staan, hij biedt immers uit principe geen excuses aan.
Dit roept emoties bij me op, zoals boosheid en verontwaardiging. Maar die emoties zijn precies het probleem: ik wilde eigenlijk schrijven over het eigen risico, een onderwerp dat minder aandacht heeft gekregen in het publieke debat dan de emoties die Wilders oproept, maar veel meer impact heeft op het leven van alle Nederlanders. Vorige week nam een Kamermeerderheid van SP, PvdD, GroenLinks-PvdA, Denk, BBB en PVV een motie aan om het eigen risico af te schaffen – een opvallend feit dat vrijwel onopgemerkt passeerde.
In de campagne was het amper over het eigen risico gegaan. Als het al langskwam, dan alleen als stormram van boze burgers: in het SBS-debat werd Frans Timmermans aangevallen door een PVV-stemmer die hém verweet dat ze haar eigen risico niet kon betalen. Maar niemand zei vervolgens wat afschaffing concreet betekent. Het eigen risico kost 3,6 miljard, het schrappen ervan kost nog ruim 2 miljard extra door de gestegen zorgvraag. Die bijna 6 miljard moet ergens vandaan komen: óf belastingverhoging, óf bezuiniging op iets anders, óf verhoging van de zorgpremie. Het is hoe dan ook een herverdeling van de zorgkosten van ziek naar gezond. Zou de VVD, de partij van de eigen verantwoordelijkheid, daarmee akkoord gaan?
Het hangt samen met een bredere vraag: hoe willen VVD en NSC, die hechten aan conservatief begroten, eruit komen met PVV en BBB, die vooral graag leuke dingen beloven aan hun achterban? De PVV wil dat elke zorggebruiker in de watten wordt gelegd, een wens die niet gehonoreerd kan worden in een snel vergrijzend land zonder de belastingen te verhogen en extra immigranten aan te trekken. Dat laatste ontkent de PVV: die wil het personeelstekort oplossen „door het aannemen van nieuw personeel”. Waar dat personeel vandaan moet komen, verklaart de partij niet. Naast excellente zorg belooft de PVV ook een verlaging van de AOW-leeftijd naar 65 jaar én een „forse lastenverlaging”, door de btw op voedingsmiddelen af te schaffen. Dit alles leidt er volgens ex-CPB’er Wim Suyker, die verschillende programma’s doorrekende, toe dat het overheidstekort onder de PVV met 14 miljard groeit.
Dat de PVV nog nooit heeft hoeven bedenken hoe je een begroting rond krijgt, bleek dinsdag bij het Kamerdebat over de Najaarsnota. Gevraagd naar zijn dekking van de afschaffing van het eigen risico, noemde PVV-Kamerlid Tony van Dijck het schrappen van alle ontwikkelingshulp. Een lukraak antwoord, want de talloze PVV-wensen betaal je niet allemaal uit cultuur en ontwikkelingshulp. „Wij hebben maar één ding voor ogen en dat is de portemonnee van de burgers”, verklaarde Van Dijck. Of die portemonnee te maken zou krijgen met lastenverzwaring of bezuinigingen wist hij nog niet. „We hebben daar geen ankers of toekomstvisies voor liggen.”
De PVV is vaak ‘sociaaleconomisch links’ genoemd, maar dat is onzin. Op sociaaleconomisch gebied valt er geen coherentie te ontdekken in de plannen. Meer dan links of rechts is de partij vooral onserieus. En nu krijgt ze te maken met twee coalitiepartners die wél goed weten wat ze willen, namelijk bezuinigen. Het verhaal van VVD-Kamerlid Eelco Heinen was dinsdag duidelijk: „We geven veel te veel geld uit.” Er zal volgens hem minstens 10 tot 15 miljard euro bezuinigd moeten worden. NSC-Kamerlid Nicolien van Vroonhoven zei dat haar partij wat financiën betreft bij de VVD aansluit: „We moeten met z’n allen de hand op de knip houden.”
Ik weet wel wie er aan het langste eind gaat trekken over zaken als het eigen risico: de partijen die wél serieus hebben nagedacht over hoe je alles betaalt. De PVV zal, als ze wil regeren, dus niet alleen haar antirechtsstatelijke plannen moeten laten varen, maar ook haar zogenaamd ‘linkse’ sociaaleconomische beleid. Voor dat eerste is veel aandacht geweest, voor het tweede niet. Het riep te weinig emoties op, denk ik. Cijfertjes zijn maar saai. Totdat ze gevoeld worden door echte mensen, maar dan is het te laat om erover te debatteren.
Source: NRC