Denkfouten in het hedendaags ontwerp gefileerd door ontwerpwetenschapper Jasper van Kuijk. Met deze week: lekker leeg.
‘Jasper, wat wil je voor Kerst?’ Ik heb geen idee. In de categorie ‘leuke dingen onder de 50 euro’ heb ik wel zo’n beetje wat ik nodig heb. Ja, een goeie blikopener, die hebben we niet. Wel een heel beroerde. Maar om nou een blikopener voor Kerst te vragen is ook weer zowat.
Rond mijn studententijd kon je me nog enorm blij maken met ‘spulletjes’. Ging ik naar een conferentie en zat er in de goodiebag een gesponsorde drinkfles of oprolbare internetkabel met het logo van de organisatie: helemaal in mijn nopjes. Tegenwoordig begin ik al te kreunen als ik de werkstudent met de goodiebags zie staan. Meer meuk om een plek voor te zoeken.
Van de zomer ging het over plannen voor onze tuin. Een pizza-oven, opperde iemand. Ik voelde fysieke weerstand opkomen. We hebben een fijne, ruime, open, natuurlijke tuin. Die wordt echt niet beter van een paar blokken gezellig beton waar je hoogstens twee keer per jaar een pizza in bakt. Of van een designkruikenensemble. Of een pergola. En loungestoelen. Je moet niet vergeten dat, met alles wat je erbij neemt, je ook iets kwijtraakt: ruimte.
En ik ben kennelijk aanbeland op dat punt in mijn leven dat ruimte meer waard begint te worden dan meer spullen. Dat nóg een leuke koffiemok net die koffiemok te veel is waardoor je keukenkastje niet meer dicht kan. Dat ik zoveel ongelezen boeken heb dat ze geen leuk vooruitzicht zijn, maar een verplichting.
Het zit vast in het bloed, wij Nederlanders zijn nu eenmaal gewend om schaarse ruimte zo efficiënt mogelijk te benutten. Ons hele land is volgetetrist met efficiënte woonwijken, efficiënte stadscentra, efficiënte bedrijventerreinen en efficiënte agro-industrie. Maar zo langzamerhand is het wel een beetje vol. Ik stond bij Hoek van Holland op het strand en zag dat daar de bebouwing nu zelfs het strand op kruipt in de vorm van ‘luxe strandvilla’s’. Prachtig ontworpen, en je zit daar vast heerlijk met je midweekarrangement, maar ze hadden er ook niet kunnen staan. Het strand en de duinen hadden daar ook nog gewoon strand en duinen kunnen zijn.
In plaats van dat we steeds weer denken ‘wat kunnen we ontwerpen dat hier leuk past’ moeten we vaker zeggen: ‘Hier ga ik niks ontwerpen.’ In plaats van ontwerpen moeten we vaker ont-ontwerpen. Of ‘werpen’, als je denkt dat die twee keer ‘ont’ tegen elkaar wegvallen (en je in de geest van deze column wilt handelen). Leeg laten wat mooi leeg is. En als het te vol is dus niet een opbergmeubel halen bij Ikea, niet weer wat erbij, maar kijken wat eraf kan. Lang leve de ruimte.
PS Ik heb toch maar een blikopener gevraagd. Oude gaat weg. In elk geval niet iets erbij, dat is al winst.
Jasper van Kuijk is ontwerpwetenschapper. Hij doet onderzoek naar, onderwijst in en communiceert over (gebruiksgericht) ontwerpen. @jaspervankuijk@mastodon.social
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden