Dat blijkt uit onderzoek van CNN en de New York Times naar de enorme kraters die zijn veroorzaakt door een deel van de luchtaanvallen. Op satellietbeelden werden in de eerste maand van de oorlog ruim vijfhonderd kraters met een diameter van meer dan twaalf meter te zien, voornamelijk in Noord-Gaza. In het zuiden werden 208 kraters gevonden.
De kraters komen overeen met de verwoesting die bommen van 2.000 pond veroorzaken, zoals de Amerikaanse MK-84, die sinds de Vietnamoorlog wordt gebruikt. Israël wordt al jaren bekritiseerd, onder andere door de VN, voor de inzet van deze bommen in het dichtbevolkte Gaza. De MK-84 kan tot op meer dan 350 meter dodelijk zijn. De ‘bunker buster’ werd ontworpen om door te dringen door tientallen centimeters staal en meters beton.
Over de auteur
Stieven Ramdharie is ruim 20 jaar buitenlandredacteur van de Volkskrant met defensie als belangrijkste specialisme.
De VS hebben snel na het begin van de oorlog zo’n 5.400 MK-84’s geleverd aan de Israëlische luchtmacht. De inzet van deze en andere 2.000-pond bommen hebben volgens mensenrechtengroepen en wapendeskundigen bijgedragen aan het grote dodental in Gaza, volgens het Palestijns gezondheidsministerie inmiddels meer dan 20 duizend. Hoeveel van de zware bommen tot nu toe zijn afgeworpen boven Gaza, wil het Israëlische leger niet zeggen.
De verwoestende bommen werden onder andere gegooid rond Gaza-Stad, bedoeld om de omsingeling van de hoofdstad mogelijk te maken. Maar ook in het dichtbevolkte vluchtelingenkamp Jabalya in het noorden wijzen twee grote kraters op inzet van de zware bom. Bij een Israëlische luchtaanval eind oktober vielen meer dan honderd doden, het overgrote deel burgers.
Volgens Israël was de luchtaanval gerechtvaardigd omdat een Hamas-commandant het doelwit was. Maar de VN noemden het bombardement ‘disproportioneel’. ‘Dit zouden de VS nooit doen’, aldus Larry Lewis van de Amerikaanse militaire denktank Center voor Naval Analyses tegen CNN. De Amerikaanse luchtmacht gebruikte bij een vergelijkbare strijd, tegen IS in Syrië en Irak, slechts één keer een bom van 2.000 pond.
Vanwege het grote gevaar van burgerdoden, zet het Amerikaanse leger de bom ook niet in dichtbevolkte gebieden in. In Irak en Afghanistan werd het gebruikt in open gebied. Lewis: ‘Het lijkt er zeker op dat de tolerantie van Israël voor schade aan burgers vergeleken met de verwachte operationele voordelen aanzienlijk verschilt van wat wij als VS zouden accepteren.’ President Joe Biden, die de leverantie van de bommen goedkeurde, bekritiseerde de Israëlische bombardementen onlangs voor het eerst op harde toon. Hij noemde de luchtaanvallen ‘willekeurig’.
Israël roept al maanden dat alles wordt gedaan om burgerdoden te voorkomen bij de luchtaanvallen op huizen van Hamas-commandanten en het uitgebreide tunnelnetwerk. ‘Wij kiezen voor elk doelwit de juiste munitie, zodat deze geen onnodige schade aanricht’, aldus een legerwoordvoerder. Ook in eerdere Gaza-oorlogen, zoals in 2014, zette Israël zware bommen zoals de MK-84 volop in.
De VN veroordeelden toen de inzet en wezen op het gevaar voor burgers in een van de meest dichtbevolkte gebieden in de wereld. ‘De druk van de explosie kan longen laten scheuren en ledematen wegrukken honderden meters van de explosie’, aldus de VN. Net als toen, is er nu ook kritiek dat de Israëlische luchtmacht de bommen afgooit dichtbij scholen en ziekenhuizen. Op satellietfoto’s van november is te zien dat rond vijf kraters zich zeker zeven scholen bevonden in de ‘verwoestende zone’ van de bommen. Het gebied vertoonde enorme schade.
De VS hebben sinds de Hamas-aanval op Israël 15 duizend bommen en 57 duizend 155mm-granaten met transportvliegtuigen overgebracht om de aanval op Gaza mogelijk te maken. Ook de inzet van deze granaten in Gaza, die met houwitsers worden afgevuurd, is in het verleden bekritiseerd. De inzet door de Israëlische landmacht van de Merkava-tanks om Hamas-doelwitten te bestoken in dichtbevolkte gebieden, heeft in eerdere Gaza-campagnes ook tot burgerdoden geleid.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden