In mijn bubbel lijkt iedereen in politieke paniek. Meermaals kreeg ik een opiniestuk toegestuurd over dat Nederland richting een autocratie zou slaapwandelen, auteur Bas Bijlsma is expert in het herkennen van geweldsrisico’s en democratisch verval. Zijn analyse was enigszins kalmerend, want ik had de indruk dat Nederland er een montere avondvierdaagsetred in had zitten richting autocratie. Ik denk zelfs dat de moderne democratie – dus niet die van de Oude Grieken, maar de huidige waarin iedereen mag kiezen en verkiesbaar mag zijn – misschien haar beste tijd gehad heeft. Wat twee eeuwen lang een goed idee was, kan inmiddels achterhaald zijn.
Tegenwoordig kan binnen het democratisch systeem elke boze witte gek met charisma, machtshonger en snelle wifi een gooi naar het landsbestuur doen en daar een positie bemachtigen ook. In het Verenigd Koninkrijk resulteerde dat in een harde Brexit met een leider die het volk een avondklok oplegde en zelf feestjes hield in het regeringshuis. In Italië liet Meloni met terugwerkende kracht lesbische moeders van geboorteaktes schrappen. In de Verenigde Staten regelde de democratisch verkozen narcist een congresbestorming toen hij niet meer werd verkozen.
De gemene deler van de populistische peroxideleiders is dat ze migranten overal de schuld van geven. Daarom zijn ze vooral bezig met grenzen, muren en migratiedeals. Ze geven geen zier om klimaatverandering, biodiversiteit of waterbeleid. Als deze one-issueleiders hun zin krijgen wordt hun land omgeven door een muur en iedereen die zich daarbinnen niet kleedt als Ivanhoe wordt eruit geknikkerd. Als de muren af zijn, ontdekt het volk dat het water niet meer drinkbaar is, er PFAS in hun nieuwgeborenen zit en er niet genoeg handen aan bedden zijn. Iedereen was te veel met de buitenmuur bezig, dus kan de schuld voor het mislukken van Middeleeuwen 2.0 ook bij migranten worden gelegd.
Wilders moet uitgesloten worden van de macht, roepen ze in de bubbel. Maar elke poging tot uitsluiting van de populist laat de boze onderbuik van een land alleen maar verder zwellen. Ook meeregeren levert ze meer stemmen. De democratie lijkt er niet op berekend dat je met een arsenaal aan massamedia de al wankel geïnformeerde kiezer leugens kunt voeden zodat hij tegen zijn belang in, voor de meest schaamteloze leugenaar kiest. Na jaren rechts bewind stemt de hardwerkende, kaalgeplukte kiezer, met hoop op verbetering, alleen maar rechtser.
De democratie is dood. Leve de epistocratie: de regeringsvorm waarin alleen een groep geïnformeerde kiezers mag stemmen. De epistocratie kent alleen twee opstartprobleempjes: hoe bepaal je wat een geïnformeerde kiezer is? En wie bepaalt wat een geïnformeerde kiezer is? In dat laatste schuilt veel macht. Als we nu zouden overgaan op de epistocratie, is de kans groot dat Wilders bepaalt hoe je bepaalt wie een geïnformeerd kiezer is. Dan worden we de komende tweehonderd jaar alsnog door boze onderbuiken geregeerd, maar dan wel geïnformeerde boze onderbuiken.
Source: NRC