Russische presidentsverkiezingen kennen doorgaans weinig verrassingen, maar de kandidaatstelling van de tot dusverre nauwelijks bekende Jekaterina Doentsova is er beslist één van. Vanaf het moment dat ze kenbaar maakte het hoogste ambt te ambiëren heeft ze opmerkelijke kritiek geleverd op bijvoorbeeld de Russische inval in Oekraïne en op de repressie tegen andersdenkenden.
Woensdag meldde ze zich bij de centrale kiescommissie. Die moet het groene licht geven alvorens Doentsova kan beginnen aan wat een schier onmogelijke taak lijkt: voor eind januari 300 duizend handtekeningen verzamelen ter ondersteuning van haar kandidatuur, met een maximum van 7.500 per Russische deelregio. Dat vereist een enorm netwerk van lokale activisten die die handtekeningen fysiek moeten gaan verzamelen. Of haar naam bij de verkiezingen in maart daadwerkelijk op het stembiljet komt staat dus nog allerminst vast.
Voor de meeste Russen is Doentsova een grote onbekende, een duveltje uit een doosje. Waar oppositieleiders doorgaans afkomstig zijn uit Moskou, is Doentsova bij uitstek een kind van de provincie. Geboren in de Siberische miljoenenstad Krasnojarsk, verhuisde ze als kind naar de het stadje Rzjev in de provincie Tver, een kleine 200 kilometer ten noordwesten van Moskou. Doentsova genoot een juridische en een journalistieke opleiding en begon haar loopbaan in Rzjev als televisieverslaggever. Later ging ze de lokale politiek in en werd ze gemeenteraadslid in Rzjev. Doentsova, inmiddels gescheiden, heeft drie kinderen.
Over de auteur
Geert Groot Koerkamp is correspondent Rusland voor de Volkskrant. Hij woont sinds 1992 in Moskou.
Niet bij iedereen heeft Doentsova twijfels kunnen wegnemen over de oprechtheid van haar bedoelingen. Het zou niet voor het eerst zijn dat de zittende macht ‘nieuwe mensen’ (ook de naam van een in 2020 opgerichte Kremlin-loyale politieke partij, die zich aanvankelijk profileerde als progressief alternatief) naar voren schuift om de suggestie van een eerlijke stembusstrijd te wekken.
Maar Doentsova zegt dingen die balsem op de ziel zijn voor veel kritisch gestemde Russen, die uit vrees voor vervolging de tanden op elkaar houden. Haar Telegramkanaal heeft inmiddels meer dan een kwart miljoen volgers. Deze week vroeg ze aandacht voor het lot van de sinds 7 december spoorloos verdwenen oppositieleider Aleksej Navalny en van de 62-jarige Aleksej Gorinov, die vorig jaar tot zeven jaar gevangenisstraf werd veroordeeld wegens gebruik van het woord ‘oorlog’ en met ernstige gezondheidsproblemen kampt. Van Gorinov is sinds 9 december niets meer vernomen.
‘Het land staat te springen om verandering: een eind aan de gevechtshandelingen, democratische hervormingen, het vrijlaten van politieke gevangenen. We moeten alle onmenselijke wetten afschaffen, de banden met de buitenwereld herstellen,’ schrijft Doentsova op haar website. ‘Natuurlijk koester ik geen illusies over deze ‘verkiezingen’ en net als ieder normaal mens ben ik bang. Maar ik heb de hoop dat Rusland op democratische wijze kan worden hervormd.’
Dat het lastig wordt bleek al deze week bij de bijeenkomst in Moskou, waarbij de benodigde vijfhonderd sympathisanten instemden met haar kandidaatstelling. Tijdens de procedure viel het licht uit. De aanwezige notaris die ter plekke de handtekeningen van Doentsova’s initiatiefgroep moest verifiëren, kreeg later onverwacht bezoek. Medewerkers van het ministerie van Justitie wilden de documenten van de vergadering controleren. Russische persbureaus betichten Doentsova intussen van banden met ex-oliemagnaat Michail Chodorkovski.
Naast Doentsova heeft ook Poetin al de benodigde papieren ingediend bij de kiescommissie, en anderen zullen volgen. De kandidaat van de Communistische Partij wordt dit keer niet de 79-jarige Gennadi Zjoeganov, die de partij al bijna dertig jaar leidt, maar de vier jaar jongere Nikolaj Charitonov. Onder de potentiële deelnemers aan de presidentiële race is ook de 53-jarige Igor Girkin, die in Nederland bij verstek tot levenslang is veroordeeld voor betrokkenheid bij het neerhalen van vlucht MH17 en in Rusland vast zit op beschuldiging van extremisme.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden