In 2018 bepaalde de Beierse staatspremier Markus Söder van de Christelijke Sociale Unie (CSU) dat alle openbare gebouwen prominent een kruis moesten ophangen ‘als een uitdrukking van het christelijke en culturele karakter van Beieren’. Voorstanders van ‘de betekenisvolle scheiding van kerk en staat en van de uitroeiing van kerkelijke privileges’ hadden de verplichting tot het ophangen van kruisbeelden aangevochten. De maatregel maakte volgens hen inbreuk op de vrijheid van godsdienst en de grondwettelijke eis aan de overheid om neutraal te blijven in geloofskwesties.
Beieren is de deelstaat met de op een na grootste katholieke bevolking van Duitsland. Zo’n 55 procent noemde zich in de meest recente census uit 2011 katholiek, 21 procent protestant en 6 procent moslim. De rest hangt geen geloof aan of behoort tot een ander dan de drie dominante geloofsopvattingen. Alleen Saarland heeft meer katholieken onder zijn ingezetenen (63 procent).
De bestuurlijke rechter maakt korte metten met die bezwaren van de Vereniging voor Vrij Denken voor Beieren (BFG Bayern). Het gerecht erkent dat ‘de binnengebrachte kruizen voor een objectieve waarnemer een centraal symbool van het christelijk geloof weergeven’. Maar het noemt de verordening ‘een louter administratieve regeling zonder extern juridisch effect die daarom geen enkele rechten van de eisers schendt.’
De tegenstanders gaan nu na wat voor wegen ze nog kunnen bewandelen om hun gelijk te halen. Een van die mogelijkheden is dat ze de zaak voorleggen aan het Federale Constitutionele Hof – het allerhoogste gerecht van Duitsland. ‘Het is nog niet voorbij’, zei voorzitter Assunta Tammelleo van de BFG Bayern.
Toen staatspremier Söder het decreet afkondigde leidde dat vijf jaar geleden tot verhitte debatten. De CSU-leider en zijn partij zouden het kruis als politiek instrument gebruiken om stemming te maken, vooral tegen moslims, om de extreemrechtse partij Alternative für Deutschland (AfD) de wind uit de zeilen te nemen. Het verplicht ophangen van de kruisbeelden werd ingevoerd vier maanden voor de verkiezingen, waarbij CSU zware verliezen leed.
De protestante kerkleiding was een van de organisaties die zich uitsprak. De katholieke kerk bleek verdeeld. De aartsbisschop van München, kardinaal Reinhard Marx, zei in een interview destijds dat hij graag overal kruisbeelden ziet, maar dat een verplichting hem tegen de borst stuit. ‘Nu is er verdeeldheid ontstaan, onrust en strijd. Wie het kruis alleen ziet als een cultureel symbool heeft het niet begrepen.’
Vlak voor de uitspraak van de bestuurlijke rechter maakte de kardinaal aan journalisten nog eens duidelijk niet tegen kruizen te zijn. ‘Ze zijn onderdeel van onze geschiedenis.’ Hij wees ook op alle kruizen die aan gevels hangen en langs wegen en in scholen staan. ‘Ik maak me ook geen zorgen dat kruizen uit het Beierse straatbeeld zouden verdwijnen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden