Op een koele vrijdagochtend halverwege december wijst de Rotterdamse wethouder mobiliteit Vincent Karremans (VVD) naar het klotsende water in een van de scherpste kronkelingen van de Nieuwe Maas. Hier, met aan de noordzijde de Eschpolder en op Zuid woonwijk de Veranda, moet hij gaan verrijzen. De stalen kolos. Ondanks actief verzet en veel gemopper is de wethouder vastberaden: ‘Dit wordt een nieuw stadsicoon.’
Donderdag stemt de Rotterdamse gemeenteraad over de komst van een derde stadsbrug (na de Erasmus- en de Willemsbrug). De oeververbinding, die zeker 1,3 miljard euro gaat kosten, moet een einde maken aan de mobiliteitsproblemen waarmee de havenstad kampt. Ook moet Rotterdam met de nieuwe aansluiting tussen Noord en Zuid ‘één stad worden’, aldus Karremans. De brug is onderdeel van een breder plan dat verder bestaat uit een nieuw treinstation bij stadion De Kuip (kosten: 197 miljoen euro) en 30 duizend nieuwe woningen aan de oostflank.
Over de auteur
Abel Bormans is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincie Zuid-Holland. Eerder was hij mediaverslaggever en een van de drie journalisten die schreven over de misstanden bij De Wereld Draait Door.
De stadsbrug is omstreden. Er klonken aanvankelijk bezwaren vanuit de binnenvaart (‘in deze scherpe bocht is een brug gevaarlijk’) en vervoerder RET (‘dit is niet de beste oplossing voor de toekomstige bereikbaarheid van de stad’). Omwonenden verklaren dat zij tot aan de Raad van State willen procederen. Het college wilde zelf eigenlijk ook liever een metrotunnel, schreef het vorig jaar zomer in het coalitieakkoord. Zo ook de VVD van Karremans.
Op het strandje aan de oever van de Esch zegt de wethouder nu dat de metrotunnel simpelweg ‘onrealistisch en te duur’ is gebleken. ‘Die zou minimaal 3,5 miljard euro kosten.’ Ook speelde mee dat minister Harbers (VVD) van Infrastructuur en Waterstaat, die 635 miljoen bijdraagt, alleen een autobrug wilde financieren. Daarmee wordt de verkeersdrukte op en rondom de nabijgelegen Van Brienenoordbrug – de A16, een van de drukste snelwegen van het land – in de toekomst niet verder belast.
Karremans heeft de havenmeester gerustgesteld door een variant te beloven waarbij de pijlers van de brug genoeg afstand houden van de vaargeul en er geen gevaarlijke situaties ontstaan. Mede daardoor moet er een aanzienlijk deel (‘maar maximaal 25 procent’, aldus Karremans) van de Eschpolder worden afgegraven.
De Esch is een ongerept natuurgebied in hartje Rotterdam. Het historische polderlandschap bleef ironisch genoeg lange tijd gespaard, omdat havenbedrijven hier vroeger chemisch vervuild havenslib dumpten en er daardoor niet gebouwd mocht worden. Kunstenaars, nozems en krakers maakten er een vrijplaats van. Nu, op deze decemberdag, oogt de Esch als een vredige oase met karakteristieke boerderijwoningen, herfstig gekleurde wilgen en mekkerende schapen.
De komst van een brug (in elke richting één rijbaan, ook toegankelijk voor fietsers en voetgangers, en met een tramlijn) zou betekenen dat drie gezinnen noodgedwongen moeten vertrekken. Vorig jaar overhandigden bewoners van de Esch 1.700 handtekeningen aan Karremans om hun onvrede kenbaar te maken. Ook aan de andere kant van de Nieuwe Maas, aan de Veranda, zijn bewoners in het geweer gekomen.
‘Ik snap echt dat dit pijn doet’, zegt Karremans, terwijl achter hem een enorm binnenvaartschip voorbij komt. ‘Maar ik ben óók wethouder van Rotterdam-Zuid. Hiermee willen we inwoners aan woningen helpen en makkelijker naar hun werk en onderwijsinstellingen vervoeren. Dit is geen investering in staal, maar een investering in mensen.’
Karremans, hiervoor succesvol ondernemer en president van het Rotterdamsch Studenten Corps (RSC), maakt een razendsnelle opmars in de lokale politiek. Hij is zelfverzekerd, hartelijk en communicatief vaardig.
‘Ik loop niet voor mijn verantwoordelijkheden weg’, zegt hij. ‘Op bewonersavonden sta ik iedereen te woord.’ Hij wijst naar de oude boerderijen die straks vermoedelijk onteigend zullen worden. ‘Ik heb goed contact met ze en zit bij ze aan de keukentafel.’
Een van die bewoners, Oscar Blankenstein, adviseur bedrijfsvoering bij het Openbaar Ministerie, nuanceert dat beeld. Hij erkent Karremans ‘een aardige kerel’ te vinden, maar vindt hem ook ‘handig in het verspreiden van dit frame’. Het deed hem denken aan de inspraakavonden die werden georganiseerd voor omwonenden. ‘Daar werden we aangehoord, maar er werd niet geluisterd.’ Via de krant moesten ze vernemen, voordat het participatieproject was afgerond, dat de brug er zou komen.
Blankenstein woont in een fraaie oude paardenboerderij met zijn vrouw (die hier is opgegroeid), schoonvader en 3-jarige dochtertje. In de tuin heeft hij bijenkasten staan, achterom scharrelen twee hanen en wat kippen rond.
‘Ik wil niet overkomen als een meelijwekkende bewoner’, zegt Blankenstein. ‘Maar dit gaat om een wezenlijk vraag: hoeveel natuur moet er nog wijken voordat de stad eindelijk af is?’
‘Qua duurzaamheid en leefbaarheid, belangrijke thema’s van deze tijd, is de autobrug een kwestie van goedkoop is duurkoop.’ Hij wijst op een onafhankelijk onderzoeksrapport van adviesbureau Buck waar een autobrug van ‘beperkte meerwaarde’ voor het oplossen van het mobiliteitsprobleem wordt genoemd. Blankenstein ziet het liefst een metrotunnel of de variant van een tramtunnel, die ongeveer net zoveel kost als de autobrug.
Karremans wil daar niets meer van weten en wijst op het wijdverbreide verzet waarop de Erasmusbrug aanvankelijk stuitte. ‘En moet je nu eens kijken in hoeveel tandartsenpraktijken er een afbeelding hangt van de Erasmusbrug’, zegt de wethouder.
Blankenstein ziet de stadsbrug vooral als ‘citymarketing’. Hoewel hij niet verwacht dat de gemeenteraad de plannen afkeurt, ziet hij de kwestie nog niet als een gelopen race. De planning- en studiefase alleen al duurt vier jaar. Daarna kunnen nog juridische procedures volgen. Blankenstein: ‘Wij verwachten hier nog minimaal tien jaar te kunnen wonen.’
Tegenstanders van de brug hebben hun hoop tevens gevestigd op de nieuwe politieke wind die in Den Haag waait. NSC-voorman Pieter Omtzigt en BBB-fractieleider Caroline van der Plas zien het rijksgeld, dat uit een speciaal ‘mobiliteitsfonds’ komt, wellicht liever naar infrastructurele projecten buiten de Randstad gaan.
‘Maar’, zegt Karremans, ‘als de gemeenteraad donderdag instemt met het plan, tekent Harbers in januari definitief.’ De financiering van de derde stadsbrug is dus, ijs en weder dienende, ruim voor de installatie van een nieuw kabinet beklonken.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden