Het einde van de nacht die Suriname al 41 jaar in zijn greep houdt, de nacht van 7 op 8 december 1982, is voorlopig een open einde. Het Surinaamse Hof van Justitie veroordeelde Desi Bouterse (78) woensdag, na een proces van 16 jaar, in hoger beroep tot 20 jaar gevangenisstraf voor zijn rol als opdrachtgever voor de Decembermoorden. Het vonnis is definitief.
Bouterse werd alleen niet direct gevangengenomen, zoals het Openbaar Ministerie had geëist. Wanneer dat zal gebeuren is onduidelijk. Dat is nu aan het Openbaar Ministerie.
Over de auteur
Sterre Lindhout schrijft voor de Volkskrant over Noord-Amerika, het Caribisch gebied en Suriname. Hiervoor was ze correspondent Duitsland.
Bouterse, behalve veroordeeld moordenaar ook veroordeeld drugshandelaar, ex-president en in de ogen van sommige Surinamers de beste leider die het land ooit had, was zelf niet aanwezig in de rechtszaal. In de Surinaamse media gaan geruchten dat hij Paramaribo een paar dagen geleden heeft verlaten. Hij zou in het binnenland zijn. Op deze manier houdt de man die al decennialang een rode draad is in de geschiedenis van Suriname, zijn land opnieuw in spanning.
Toch overheersten bij de nabestaanden van de vijftien slachtoffers van de Decembermoorden opluchting, tevredenheid en een zekere trots: na meer dan 20 jaar is het proces voltooid dat mede dat door hun inspanningen tot stand kwam. De familieleden van de vermoorde advocaten, journalisten en academici waren in groten getale naar de rechtbank gekomen, velen van hen uit Nederland. Ze toonden zich blij dat er, 41 jaar na de donkerste nacht in de geschiedenis van het onafhankelijke Suriname, toch recht is gesproken.
‘Ik was heel blij met dit nauwkeurige, uitgebreide vonnis’, zegt nabestaande Rani Sohansigh (63), die haar oudere broer Robby verloor. Ze vindt het belangrijk dat de rechter stilstond bij het feit dat Bouterse nooit berouw heeft getoond. ‘Maar ik vind het wel laf dat Bouterse er zelf niet was om het vonnis aan te horen. Pas als hij gevangen zit, kan er voor mij echt een streep onder dit proces.’
‘Vrouwe Justitia staat recht overeind’ , zei advocaat van de nabestaanden Hugo Essed in een persconferentie achteraf. Ook sprak hij van een ‘juweel van een vonnis.’
De laatste van tientallen zittingen in het Bouterseproces begon woensdagmorgen bijna stipt om 9.04 uur lokale tijd in een zaal vol nabestaanden, lokale en internationale pers en diplomatiek vertegenwoordigers uit Nederland, de VS en Frankrijk.
Toen rechter Dinesh Sewratan het woord nam, wees alles al snel in de richting van een veroordeling. De kern van zijn uitgebreide vonnis was de verwerping van het argumentatieve vlaggenschip van de verdediging van Bouterse, namelijk het verhaal dat de vermoorde mannen een tegencoup zouden hebben beraamd en van plan waren geweest Bouterse naar het buitenland te ontvoeren. Hiervoor ontbreekt elk bewijs, aldus de rechter.
Het vonnis tegen Bouterse was politiek maatschappelijk en veiligheidstechnisch een uiterst gevoelige operatie, een soort kransslagaderoperatie voor het land. De Surinaamse autoriteiten hadden zich er maanden op voorbereid. De wijde omgeving van het gerechtsgebouw was afgezet en het was volgens ooggetuigen al dagen stiller op straat. In een recente dreigingsanalyse waarschuwde de politie voor mogelijk geweld.
De opstand van de mensen in het paars, de partijkleur van de NDP geklede volgelingen van Bouterse, bleef echter uit. Ocer, de half open hal waar Bouterse zijn fans zaterdag nog toesprak, bleef woensdag leeg. Vooralsnog. Want de mogelijkheid van onrust schuift mee met het verschoven moment van gevangenname.
De Surinaamse regering onder leiding van president Chan Santokhi noemde het vonnis in een persbericht ‘het begin van een helingsproces’, en deed een oproep aan de bevolking van Suriname om de uitspraak van de rechter te respecteren. Ook kondigde Santokhi aan in overleg met de ‘relevante autoriteiten het vervolg van het uitgesproken vonnis ter hand te nemen’.
Het vonnis impliceert dat Bouterse binnenkort gevangen moet worden genomen, zoals de advocaat van de slachtoffers, Hugo Essed, na afloop van de zitting benadrukte tegen aanwezige pers. ‘Het hof heeft uitdrukkelijk gezegd: het vonnis is 20 jaar en moet worden uitgevoerd.’
Omdat het Hof het verzoek afwees om Bouterse meteen te arresteren, ligt de bal weer bij de procureur-generaal van het OM. Die moet nu zelf moet bepalen wanneer Bouterse wordt aangehouden en waar hij zijn straf moet uitzitten.
De enige mogelijkheid voor Bouterse om zijn straf toch nog te ontlopen, is een gratieverzoek aan president Santokhi. Als hij zo’n verzoek indient, moet Santokhi om advies vragen van de rechters die het vonnis hebben bedacht. Gezien de inhoud van het vonnis lijkt de kans klein dat de rechters voorstander zullen zijn van gratie. En Santokhi heeft meerdere malen gezegd dat hij in deze situatie het rechterlijke advies zal volgen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden