‘Het is een zwaarbevochten wet waarvan een aantal elementen mogelijk in strijd is met de grondwet. Het gaat om maatregelen die rechtstreeks uit het partijprogramma van Marine Le Pens Rassemblement National (RN) lijken te komen. De belangrijkste is dat een aantal sociale voorzieningen, bijvoorbeeld voor huisvesting of gezinnen, voor immigranten aan voorwaarden worden verbonden. Immigranten moeten voortaan vijf jaar in Frankrijk wonen om daar aanspraak op te maken, of korter als ze werken.
‘Daarnaast wordt het zogeheten droit du sol ingeperkt. Dat recht komt erop neer dat kinderen die in Frankrijk zijn geboren, maar geen Franse ouders hebben, op hun 18de het Franse staatsburgerschap kunnen aanvragen. Dat is voortaan geen vanzelfsprekendheid meer.
‘Dit zijn klassiekers uit het programma van Le Pen. In de jaren tachtig pleitte de partij onder haar vader al voor préférence nationale, waarmee Fransen voorrang krijgen op allerlei sociale voorzieningen. RN wil daar nog verder in gaan, maar ook deze maatregelen zijn mogelijk in tegenspraak met het principe van gelijke behandeling.’
‘Immigratie is al heel lang een heet hangijzer in de Franse politiek, net als in andere landen. Het is een speerpunt van de partij van Le Pen, die volgens de meeste peilingen aan kop gaat. Een meerderheid van de Fransen is voorstander van een strenger immigratiebeleid.
‘De regering van Macron wil graag laten zien dat ze stevig immigratiebeleid voert, om Le Pen de wind uit de zeilen te nemen. Macron heeft geen meerderheid in het parlement en moet dus voortdurend steun zoeken bij andere partijen. In dit geval was het rechtse les Republicains een logische partner. Zij hebben de druk op Macron flink opgevoerd en de tekst fors aangescherpt. Daarbij speelt ook mee dat les Republicains in de afgelopen jaren veel ideeën van RN hebben overgenomen.
‘Binnen de partij van Macron is door prominente leden geopperd de wet in te trekken. Dan zou Le Pen staan te ‘glunderen’, zou Macron volgens Franse media hebben gezegd, omdat zij dan het migratiebeleid van de regering zou kunnen blijven bekritiseren. Hij koos ervoor wel een wet door te voeren en op de koop toe te nemen dat die deels uit de koker van RN komt. Het gevolg is dus dat Marine Le Pen nu de overwinning claimt.’
‘Dat weet ik niet, maar er was Macron veel aan gelegen om deze wet er doorheen te krijgen. Bij de onrust binnen Renaissance speelt mee dat men zich al langer afvraagt of de partij nog wel de gematigde middenpartij is die het volgens Macron zou zijn.
‘Zeker sinds het begin van Macrons tweede ambtstermijn is de linkervleugel van zijn partij in de verdrukking gekomen. Deze wet is daar een goed voorbeeld van. Een substantieel aantal Kamerleden en ministers is helemaal niet tevreden, en vraagt zich af of de balans niet te veel naar rechts is doorgeslagen.
‘Zelfs premier Elisabeth Borne heeft toegegeven dat er mogelijk ongrondwettelijke elementen in de nieuwe wet zitten. De Constitutionele Raad zal zich daar nog over uitspreken.’
‘De Constitutionele Raad is daarvoor in ieder geval een extra vangnet. Het is niet ongebruikelijk dat die wordt ingezet om de grondwettelijkheid te toetsen. Dat het nu gaat om wetgeving waarvan de premier openlijk betwijfelt of die in strijd is met de grondwet, zegt denk ik veel over de machtige positie waarin extreem-rechts zich in Frankrijk bevindt.
‘Macron zei tijdens de stemming in het parlement al dat hij om een tweede stemming zou vragen als er zonder de stemmen van RN geen meerderheid was. Daarmee wilde hij onderstrepen dat de regering niet zomaar samenwerkt met extreem-rechts. Maar dat verandert natuurlijk niets aan de inhoud van de wet.’
‘Voor de beeldvorming in elk geval wel, denk ik. Fundamentele elementen uit haar programma die veertig jaar lang als ondenkbaar zijn afgewezen, worden beleid dankzij andere partijen. Met name links Frankrijk vraagt zich af wat er nog is overgebleven van Macrons ambitie om het land te verenigen rond een gematigde boodschap.
‘Je kan je ook afvragen of het Macron lukt om hiermee de wind uit de zeilen van Le Pen te nemen. Als je kijkt naar de stevige positie van RN, dat voortdurend groeit in de peilingen, lijkt het erop dat zijn strategie niet werkt.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden