Gebrek aan solidariteit ondergraaft al jaren het Europese asielbeleid. Het nieuwe pact is nog geen garantie dat het beter wordt.
De vorige keer dat de PVV een niet te negeren verkiezingsuitslag boekte, in 2010, leidde dat tot het ‘gedoogakkoord’ met VVD en CDA. Daarin stonden harde afspraken over het immigratiebeleid. ‘Ombuiging, beheersing en vermindering van de immigratie zijn geboden.’ Het terugkeer- en uitzetbeleid zou worden aangescherpt. ‘De opvang vindt bij voorkeur plaats in het land of de regio van herkomst (....) Nederland draagt actief bij aan opvang elders.’
Dat was geen primeur. In 2002 ging het eerste kabinet-Balkenende, daartoe aangespoord door de Lijst Pim Fortuyn, nog wat verder. ‘Gestreefd wordt naar herziening van het VN-vluchtelingenverdrag, waarbij asiel uitsluitend wordt geboden in de regio van herkomst.’ Een verzoek kon nog slechts worden gedaan ‘zodra men voet zet op Europese bodem, alwaar de asielaanvraag in behandeling wordt genomen, waarna vluchtelingen evenredig worden verdeeld over de lidstaten’.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Dat is dus precies waarover de EU-landen het nu, ruim 21 jaar later, in principe eens zijn. Zoals staatssecretaris Van der Burg woensdag zei: ‘In de ogen van normale mensen gaat alles in Den Haag veel te langzaam, in Brussel gaat het nog langzamer.’ Geheel conform zijn karakter toonde hij zich optimistisch over de afspraken, maar enig cynisme zou niemand hem kwalijk hebben genomen.
Voor het beeld: In 2010 ontving Nederland 13 duizend asielzoekers, dit jaar worden het er meer dan 50 duizend. Voor wie zich afvraagt waarom anti-immigratiepartijen steeds meer wind in de zeilen krijgen: er is geen ander onderwerp waarover in Den Haag en Brussel zoveel wordt gepraat met zo weinig resultaat.
Een totaal gebrek aan onderlinge solidariteit heeft het Europese asielbeleid tot nu toe stelselmatig ondergraven. Als het erop aankwam, was het steeds ieder voor zich. Daarom is het vooruitgang dat de lidstaten zich woensdag in elk geval weer eens voornamen om het over een andere boeg te gooien en de hele asielketen te concentreren aan de Europese buitengrenzen.
Tegelijkertijd roept de deal meteen levensgrote vragen op.
Eén: wat gebeurt er met de vele mensen die zich, net als nu, niet aan de buitengrens melden en toch gewoon doorliften naar landen als Nederland of Duitsland? Kunnen die hier nog asiel aanvragen?
Twee: voor de zoveelste keer neemt de EU zich voor mensen terug te sturen naar landen van herkomst zónder daar eerst sluitende afspraken over te maken met die landen. Wat is dat voornemen dan waard?
Drie: aangezien de deal behelst dat lidstaten hun plicht ook mogen afkopen (20 duizend euro per asielzoeker) is de kans levensgroot dat de Italianen, de Spanjaarden, de Grieken en de Oost-Europese landen binnen de kortste keren zitten opgezadeld met enorme, mensonterende vluchtelingenkampen, gevuld met mensen die geen kant op kunnen. Dat zal het spoedige einde betekenen van de broze solidariteit die woensdag dan toch even de kop opstak in Brussel.
Voor de formerende partijen in Den Haag komt de deal goed uit. Die kunnen er gemakshalve naar verwijzen. En natuurlijk naar hartenlust citeren uit voorgaande regeerakkoorden. Maar als de afspraken niet snel concreter, completer en doeltreffender worden, zal dat weer niet voor het laatst zijn.
Source: Volkskrant