What a difference a year makes. Een jaar geleden maakte de Oekraïense president Zelensky voor het eerst zijn opwachting in het Witte Huis. De foto van de persconferentie van president Biden en Zelensky, die net door Time Magazine tot persoon van het jaar was uitgeroepen, was zo’n hoopvol beeld dat ik die als kerstwens gebruikte. Het bezoek dat Zelensky vorige week aan Washington bracht, vond plaats onder een veel minder gunstig gesternte.
Over de auteur
Heleen Mees is columnist van de Volkskrant. Eerder promoveerde ze op de Chinese economische groei. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Ondanks de sympathie waarmee Zelensky werd onthaald in het Amerikaanse Congres, lukte het hem niet om de impasse over de militaire hulp aan zijn land te doorbreken. Er is weliswaar een ruime meerderheid in het Congres die de tientallen miljarden dollars aan nieuwe hulp voor Oekraïne steunt, maar een handvol Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden blokkeert die steun zolang er geen akkoord is over strengere grenscontroles met Mexico.
Aan de andere kant van de Atlantische Oceaan verging het Oekraïne niet veel beter. Hoewel de NSC-fractie van Pieter Omtzigt twee weken geleden in een brief aan de verkenner stelde dat zij het belangrijk vond dat Nederland civiele en militaire steun zou blijven geven aan Oekraïne, wilde diezelfde fractie een week later een motie van de SGP meeondertekenen die nieuwe steun aan Oekraïne onmogelijk zou maken. Alleen nadat premier Rutte het machtswoord had gesproken, pasten de indieners de tekst van de motie aan.
Niet dat het veel verschil maakte. In Brussel blokkeerde de Hongaarse premier Orbán het Europese steunpakket van 50 miljard euro. Eerder op de avond was de Hongaar, op de slimme suggestie van bondskanselier Scholz, even weggelopen uit de vergadering zodat de overige landen unaniem voor de start van onderhandelingen met Oekraïne en Moldavië over toetreding tot de EU konden stemmen. Maar bij de stemming over het steunpakket voor Oekraïne bleef Orbán zitten en zette zijn veto in. Als Mark Rutte straks weg is, dreigt Nederland in hetzelfde vak te belanden als Hongarije.
NSC, BBB en SGP – de indieners van de eerdergenoemde motie – lijken zich niet te realiseren dat de komende drie maanden waarschijnlijk bepalend zullen worden voor de oorlog in Oekraïne. Zonder nieuw geld zal de positie van Oekraïne op het slagveld snel verslechteren en kan Rusland binnen een jaar een bedreiging voor de Baltische staten vormen. Volgens defensiespecialist Rob de Wijk moeten we er dan rekening mee houden dat – als we niet gewoon toe willen geven aan al Poetins eisen – het defensiebudget moet worden verhoogd naar 4 tot 6 procent van het bruto binnenlands product (bbp).
Tegelijkertijd bestaat het risico dat de oorlog in Gaza zal escaleren tot een regionaal conflict. Door de aanhoudende aanvallen van de door Iran gesteunde Houthi-rebellen hebben grote rederijen als Maersk en oliemaatschappij BP al besloten om voorlopig geen containerschepen en olietankers meer door de Rode Zee te laten varen. Toen het vrachtschip Ever Given in maart 2021 vast kwam te zitten in het Suezkanaal luidde dat een periode van torenhoge inflatie in. Hoewel de oorlog in Oekraïne ons directer raakt dan die in Gaza, kunnen de economische gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten aanzienlijk zijn.
China volgt ondertussen de ontwikkelingen in Oekraïne en Gaza met argusogen om te zien hoe standvastig het Westen is in zijn steun aan bondgenoten. Op 13 januari worden er presidentsverkiezingen gehouden in Taiwan en de kandidaat die zich onomwonden heeft uitgesproken voor Taiwans onafhankelijkheid, Lai Ching-te, gaat op dit moment voorop in de peilingen, hoewel bijna een kwart van de kiezers nog geen keuze heeft gemaakt. Als China op een verkiezingsoverwinning van Lai Ching-te zou reageren met militair machtsvertoon, zou dat een nieuwe internationale crisis kunnen uitlokken. De gevolgen daarvan voor de wereldeconomie zouden niet te overzien zijn.
NSC, BBB en SGP denken dat als ze met hun rug naar de wereld gaan staan, de wereld hier niet door zal dringen. Daarom willen ze geen offers van hun kiezers vragen voor de oorlog in Oekraïne, ook niet als de nationale veiligheid en democratie op het spel staan. Maar de internationale conflicten vormen een veel grotere bedreiging voor de bestaanszekerheid dan Pieter Omtzigt met het beperken van de immigratie kan oplossen.
Source: Volkskrant columns