Meer dan zestien jaar heeft het proces tegen de ex-president en in Nederland veroordeeld drugshandelaar geduurd. In Paramaribo is het stiller dan anders in december, schrijven Surinaamse media. Normaal gesproken is het een feestmaand waarin veel Nederlandse Surinamers hun familie bezoeken. Maar of er aanleiding is voor feest, en voor wie, hangt af van de uitspraak die de Krijgsraad woensdag om 9.00 uur plaatselijke tijd (13.00 uur Nederlandse tijd) doet.
Er zijn twee mogelijkheden: de Krijgsraad veroordeelt Bouterse voor de derde keer tot een gevangenisstraf van 20 jaar, of Bouterse wordt vrijgesproken, zoals hij eist bij monde van zijn advocaat Irvin Kanhai. Een veroordeling lijkt aannemelijker: er zijn in het hoger beroep geen nieuwe bewijzen naar voren gebracht die Bouterse zouden vrijpleiten.
Onzekerder is of Bouterse in het geval van een veroordeling zal worden gearresteerd en gevangengezet. Dat hoeft in theorie niet te gebeuren, al heeft het Openbaar Ministerie voor het eerst directe gevangenneming geëist. Ten tijde van het eerste vonnis in 2019 kon Bouterse niet worden bestraft omdat hij destijds nog president van Suriname was.
Over de auteur
Sterre Lindhout schrijft voor de Volkskrant over Noord-Amerika, het Caribisch gebied en Suriname. Hiervoor was ze correspondent Duitsland.
Hoe het oordeel ook mag luiden, dát er een vonnis ligt is goed nieuws voor de Surinaamse rechtsstaat, zegt Reed Brody. De vertegenwoordiger van het Internationaal Gerechtshof is woensdag in Paramaribo om het vonnis bij te wonen. ‘Dat er na zoveel uitstel en omwegen een definitief besluit komt, is een eerbetoon aan de moed en onafhankelijkheid van Surinaamse rechters, het doorzettingsvermogen van families van de slachtoffers en de veerkracht van de rechtsstaat’, aldus Brody.
De tweede belangrijke vraag die de Surinaamse samenleving bezighoudt, is waar Desi Bouterse is gedurende het voorlezen van het vonnis. Zal hij verschijnen in het zwaarbeveiligde justitiegebouw in de Henck Arronstraat, of blijft hij thuis? Bouterse is niet verplicht zijn vonnis aan te horen. In de twaalf jaar tussen het begin van het proces en het eerste vonnis kwam hij nooit opdagen. Maar toen hij in verzet ging tegen dat vonnis, moest hij wel komen. En ook tijdens de inhoudelijke behandeling van het hoger beroep was zijn aanwezigheid verplicht.
Wat zijn aanhang betreft, blijft Bouterse thuis. Zaterdag organiseerde de NDP, de politieke partij die Bouterse in 1987 oprichtte, een massabijeenkomst om hem een hart onder de riem te steken. ‘Blijf thuis!’, riepen zijn aanhangers Bouterse toe, gestoken in T-shirts met de tekst ‘Wi e kraka yu baka’, Sranantongo voor ‘we steunen je’.
En wat zullen zijn aanhangers zelf doen? Kleuren de straten van Paramaribo woensdag paars, de kleur van de NDP? Vorige week lekte een ‘dreigingsanalyse’ van de Surinaamse politie uit waarin staat dat bij veroordeling en gevangenneming rekening moet worden gehouden met ‘sociale erupties’ en verstoring van de openbare orde. In het document gaat het ook over groepen Bouterse-loyalisten die er binnen het politieapparaat en in het leger zouden zijn.
In opstand komen of rustig blijven? De aanhang van Bouterse leek het antwoord afgelopen zaterdag te hebben verwacht, in een toespraak van de oud-president. Maar Bouterses boodschap was dubbel. Hij vroeg de aanwezigen in Paramaribo om ‘rustig aan te doen’, maar ging ook als vanouds tekeer tegen het justitiële apparaat en sprak over een ‘politiek proces’.
En dan is er nog een woord dat rond gonst: gratie. Volgens de Surinaamse Grondwet kan de president gratie verlenen aan veroordeelden, in samenspraak met de rechters die het oordeel hebben uitgesproken.
Bouterse maakt regelmatig toespelingen op deze mogelijkheid. Afgelopen zomer zei hij dat hij in het geval van een veroordeling om gratie zou vragen ‘bij de koning’. Daarmee bedoelde hij vicepresident Ronnie Brunswijk, die ceremonieel koning is van de Afro-Surinaamse gemeenschap.
In het extreem onwaarschijnlijke geval dat president Chan Santokhi gratie zou verlenen, krijgt hij waarschijnlijk te maken met het Inter-Amerikaans Hof voor de Rechten van de Mens. Ook in andere landen vecht dat hof gratieverleningen voor veroordeelde regeringsleiders aan, zoals voor de Peruaanse oud-dictator Alberto Fujimori.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden