Linda van Dyck hield van haar publiek, en het publiek van haar. Dat kon je althans zien, elke keer als ze ergens had gespeeld en na afloop van de voorstelling niet in de kleedkamer bleef, maar haar publiek opzocht. Niet uit ijdelheid of ‘kijk mij eens dé actrice zijn’, maar om te horen hoe men het had gevonden. Dat ze daarbij dikwijls veel complimenten en bewondering oogstte, had ook te maken met haar sterstatus: alleen al de naam Linda van Dyck op het affiche betekende dat de zaal over het algemeen vol zat. Het publiek ging niet voor dat ene toneelstuk of die regisseur, het publiek kwam voor haar.
Zondag 17 december is Linda van Dyck op 75-jarige leeftijd overleden. Ze kampte al enige tijd met haar gezondheid en met mentale problemen, nadat ze in 2021 werd getroffen door een hersenbloeding en deels verlamd raakte.
Over de auteur
Hein Janssen schrijft voor de Volkskrant over toneel en musical.
Door de vele toneelstukken die ze speelde, maar zeker ook door een aantal mooie filmrollen en tv-series, was zij een van de grote Nederlandse actrices van de afgelopen veertig jaar. Kenmerkend waren haar mooie, diepe stem en überhaupt haar schoonheid. Door tv-series als Willem van Oranje, waarin ze Anna van Saksen speelde (met een beroemde waanzinscène) en films als Het gangstermeisje, Twee vorstinnen en een vorst, Ademloos en Ciske de rat (Tante Jans) werd zij bij een groot publiek bekend.
Los van die populariteit was zij vooral een erg goede actrice. Dat resulteerde in 2012 in de rol van Martha in Edward Albees klassieker Wie is er bang voor Virginia Woolf?, met Victor Löw als tegenspeler. Van Dyck was daarin een bewust smoezelige, tikkeltje ordinaire Martha, die in regie van Paula Bangels het masker van de altijd wat terughoudende actrice liet vallen. ‘Ze gooit alle remmen los zonder uit de bocht te vliegen (…) Van Dyck maakt van Martha een even zinnelijke als beklagenswaardige vrouw, met een mooie, melodieuze tekstbehandeling’, aldus de recensie destijds in de Volkskrant. Het leverde haar een nominatie op voor de Theo d’Or, de prijs voor de beste hoofdrol van het seizoen.
Het werd helaas ook haar laatste toneelrol: tijdens de tournee viel ze midden in een voorstelling flauw en werd geconfronteerd met de eerste verschijnselen van wat later een burn-out zou blijken. Ze repeteerde daarna nog voor een nieuw stuk, Liefde Levenslang, maar die rol moest ze afzeggen. Sinds die tijd heeft ze zich min of meer teruggetrokken, maar ze was nog wel te zien in de tv-serie Zwarte Tulp (2015).
Linda van Dyck groeide op in een acteursgezin. Haar moeder was de destijds bekende actrice Teddy Schaank, haar vader Leo de Hartogh. Na de scheiding van haar ouders hertrouwde Schaank met Ko van Dijk, die voor de carrière van zijn stiefdochter van groot belang is geweest. Hij leidde haar het theatervak in en was daarin vaak veeleisend, maar ze leerde veel van hem en heeft hem altijd bewonderd. Mede daarom veranderde ze haar naam van Linda de Hartogh in Linda van Dyck.
Wat opviel, was dat ze een goede neus had voor de juiste rollen op het juiste moment. In het theater uitte zich dat in fraai gestileerde vrouwenrollen in stukken als Nacht, Moeder, Agnes van God, Una giornata particolare en het prachtige Herfstsonate van Ingmar Bergman. Daarin speelde ze de rol die Ingrid Bergman in de film had gespeeld. Over haar intenties om te acteren zei ze in 2015 in de Volkskrant: ‘De hartstocht van het acteren ligt voor mij in het leiden van vele levens, in de gedaanten van personages. Ik heb een grote nieuwsgierigheid naar de menselijke natuur. Ik denk dan altijd aan een mooie dichtregel van César Vallejo: ‘De mens is een triest zoogdier dat zich kamt.’ Zo is het. We zijn grappig en treurig. Om dat in al zijn facetten te laten zien op het toneel is magisch.’
Linda van Dyck woonde een aantal jaren in Zweden, samen met filmmaker Lasse Hallström. Later trouwde ze met psychotherapeut Jaap Nolst-Trenité. Ze kregen zoon Jamie (nu 33), die tv-presentator werd. In 2016 scheidde het echtpaar en daarna kampte Van Dyck met depressies; haar zoon heeft haar tot het einde verzorgd. Gisteren reageerde hij op zijn Instagram-account op het overlijden van zijn moeder: ‘Lieve mam, wat zullen we je missen. Je zal nog lang in ons voortleven. Je hebt alles gegeven, iedereen is zo trots op je. Nu mag je rusten. Ik hou van je. Dichterbij kun je niet komen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden