Sinds de vierduizend inwoners uit de plaats Grindavík, op zo’n vijftig kilometer ten zuidwesten van hoofdstad Reykjavík, begin november uit voorzorg hun huizen moesten verlaten, wachtte IJsland gespannen op een vulkaanuitbarsting op de berg Thorbjörn. Maandagavond was het zover: op het zuidwestelijke schiereiland Reykjanes spuit lava tot honderd meter hoog de lucht in, vanuit een kilometerslange scheur in de aardkorst. Het is de vierde keer in drie jaar tijd dat een vulkaan uitbarst op het schiereiland.
De vulkaanuitbarsting is het gevolg van een aardbevingenzwerm (heel veel aardbevingen kort op elkaar). In november maten seismologen meer dan 25.000 aardbevingen in de regio, een voorbode voor opwellend magma diep uit de aarde. Door de bevingen kunnen grote hoeveelheden magma zich ondergronds verspreiden, ook onder het vissersdorp Grindavík. De vrees bestond dat het magma op korte termijn naar boven zou komen. Niemand wist wanneer en waar precies de aarde zou scheuren, maar dát het zou gebeuren was onvermijdelijk. De autoriteiten riepen om die reden op 11 november de noodtoestand uit.
Seismologen waarschuwden dat er een ondergrondse magmaspleet van zo’n vijftien kilometer lang door de regio loopt onder de grond bij onder meer Grindavík. In zo’n spleet wordt magma aangeleverd dat omhoog kan kruipen. Als dat onder Grindavík zou gebeuren, zou het magma als fonteinen uit de grond sproeien of uit scheuren vloeien. Huizen kunnen dan bedolven worden onder lava (zodra magma uit de grond is, heet het lava). In de zee kan het leiden tot explosies van stoom en vulkanisch as met mogelijk hinder voor luchtverkeer. Maar zover lijkt het nu niet te komen: vooralsnog is Grindavík gespaard en is de aardkorst onder de zee nog niet gescheurd. De lavastroom lijkt het vissersdorpje ook niet te bereiken.
De IJslandse meteorologische dienst meldt dinsdag dat de vulkaanuitbarsting alweer in kracht afneemt. Direct na de uitbarsting stroomde er 100 tot 200 kubieke meter lava per seconde uit de spleet, volgens de meteorologische dienst veel meer dan bij eerdere uitbarstingen in het gebied. Maar die stroom is inmiddels in omvang afgenomen. Het getroffen gebied is afgezet en volgens de regering lopen er geen mensen gevaar. Het zuidelijkste puntje van de scheur ligt op ongeveer drie kilometer van Grindavík en op veertig kilometer ten zuidwesten van Reykjavik. De hoofdstad kan volgens de meteorologische dienst te maken krijgen met luchtvervuiling als gevolg van de uitbarsting.
Source: NRC