Bij de UEFA Cupwedstrijd tussen Slavia Praag en het Servische FK Sartid in 2003 zou Peter Oskam slechts de vierde man zijn: wissels aankondigen, blessuretijd bijhouden, niet veel meer. Tot een grensrechter voor de wedstrijd in Praag een blessure opliep. Lachend pakte hij de vlag op, terwijl hij haast nooit grensrechter was geweest. ‘Het is weer eens wat anders’, zei hij schouderophalend.
De anekdote van de scheidsrechter van die avond, Dick van Egmond, laat zien: de nieuwe griffier van de Tweede Kamer schrikt niet zo gauw terug voor een nieuwe uitdaging.
Als politieagent studeerde hij in de avonden rechten, waardoor hij later officier van justitie én rechter kon worden. Die twee functies combineerde hij met een nevenfunctie als scheidsrechter in het betaald voetbal. ‘Ik vond dat toen al bewonderenswaardig’, zegt Van Egmond.
De twee oud-scheidsrechters werken nog altijd samen: Van Egmond is scheidsrechtersbaas bij de KNVB en Oskam beoordeelt voor de voetbalbond de huidige profscheidsrechters. Dit náást zijn werk als burgemeester van Capelle aan den IJssel.
Oskam is de eerste politicus die griffier wordt, en dat is niet voor niets. De onderlinge verhoudingen in het Kamergebouw zijn weleens beter geweest: als voorzitter botste Khadija Arib de afgelopen jaren hard met de ambtelijke top, met zowel haar vertrek als dat van griffier Simone Roos tot gevolg. Aan Oskam de loodzware taak de verhoudingen tussen het presidium – het dagelijks bestuur van de Kamer –, de Kamer en de medewerkers in ere te herstellen.
‘Medewerkers werden overvraagd en soms door Kamerleden onheus bejegend’, zegt Oskam aan de telefoon over zijn belangrijkste uitdagingen. ‘Kamerleden moeten mijn mensen weer gaan respecteren. Zo niet, dan wordt er opgetreden.’
Oskam stopte in 2004 als profscheidsrechter. Hij wilde burgemeester worden, vertelde hij in 2016 aan Trouw. Hij werd lid van het CDA en kwam in een burgemeestersklasje van de partij terecht. In 2012 vroeg het CDA hem voor de kieslijst voor de Tweede Kamer en kwam hij na de verkiezingen als nummer tien in de Kamer.
Toenmalig Kamerlid Roland van Vliet, die zich in 2014 afscheidde van de PVV en onafhankelijk Kamerlid werd, was voorzitter van de parlementaire enquêtecommissie woningcorporaties waarin ook Oskam plaatsnam. ‘Het is een intelligente kerel en een behendig politicus die snel zag hoe de verhoudingen liggen’, zegt Van Vliet. ‘Hij is bovendien een extraverte bourgondiër, zoals ik dat zelf ook ben. Dat klikte wel: we hielden allebei van een goed glas wijn.’
Een paar jaar later kwam de gedroomde burgemeesterspost er alsnog, toen Capelle aan de IJssel een nieuwe burgervader zocht. Oskam verliet na drieënhalf jaar de Kamer. In ‘Capelle’ viel zijn informele en losse stijl direct op, zegt nestor van de gemeenteraad Arwin van Buuren (SGP). ‘Als oud-scheidsrechter wil hij het spel de ruimte geven. Als de interrupties van een raadslid op waren, liet hij weleens wat meer toe. Dat kwam het debat vaak ten goede.’
Capellenaren leerden Oskam kennen als een benaderbare burgemeester. ‘Als hij er moet zijn, dan is-ie er’, zegt voorzitter van de lokale voetbalclub CVV Zwervers Ger Jacobs.
De club organiseert ieder jaar een prestigieus jeugdtoernooi met teams uit heel Europa en Oskam reist als delegate van de UEFA regelmatig naar Europese voetbalclubs om te controleren of de clubs wel aan alle veiligheidseisen voldoen. ‘Dan stelt hij altijd voor om even contacten te leggen’, zegt Jacobs. Zodoende kwamen onder meer FC Kopenhagen en Atlético Madrid naar Capelle.
In Capelle is verrast en teleurgesteld gereageerd op Oskams vertrek. Van Buuren: ‘Hij is 63 jaar, ik hoopte dat hij zijn termijn af zou maken en dan met pensioen zou gaan.’ Hij was ook helemaal niet van plan zijn burgemeesterspost nog te verlaten, zegt Oskam. Maar toen hij op de functie ‘werd geattendeerd door mensen in Den Haag’, begon het toch te kriebelen. ‘Je zit in het hart van de democratie, in de Kamer gebeurt het.’
De griffier is eindverantwoordelijk voor het bedrijf van de Tweede Kamer. ‘Dat is van de ambtenaren tot de restaurants’, zegt voormalig voorzitter Frans Weisglas (2002-2006). Oskam is daarnaast de belangrijkste adviseur van de recent gekozen voorzitter Martin Bosma, die hij tijdens debatten zo nodig influistert dat het reglement van orde wordt overtreden. Weisglas: ‘Soms zit je vijftien uur op een dag voor en dan ben je niet alle vijftien uur lang alert. De griffier kan je redden.’
Oud-Kamerlid Van Vliet: ‘Peter kon opvliegend zijn, een flapuit. Als griffier valt er helemaal niets te flapuiten.’ Van Vliet is verbaasd over Oskams carrièremove. ‘Hij zat als scheidsrechter, als rechter en als burgemeester altijd in de driver’s seat. Dit is een stap naar de luwte.’
Oskam: ‘Het is leuk om in de picture te staan, maar dat heb ik nu al 63 jaar gedaan. Bovendien word ik toch ceo van een bedrijf met zevenhonderd mensen. Intern ben ik wel het boegbeeld.’
• Net als Bosma wordt Oskam geprezen om zijn vlotte gevoel voor humor. Als toenmalig minister van Veiligheid en Justitie Ivo Opstelten (VVD) tijdens een debat over prostitutie vastloopt in zijn verhaal en vraagt waar hij is gebleven, reageert Kamerlid Oskam: ‘Op het Zandpad’, verwijzend de tippelzone in Utrecht.
• In de Tweede Kamer komt Oskam drie voormalige CDA-fractiegenoten tegen: Pieter Omtzigt en Eddy van Hijum van NSC en Mona Keijzer van BBB.
• Zoon Floris (15) is de droom van zijn vader achterna gegaan en ook scheidsrechter in het betaald voetbal geworden. Hij fluit nu voor de KNVB al wedstrijden in het amateurvoetbal.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden