Door de regelmatige media-optredens van Geert Wilders (PVV), Dilan Yesilgöz (VVD), Pieter Omtzigt (NSC) en Caroline van der Plas (BBB) in de afgelopen weken, kon de indruk ontstaan dat de gesprekken over een nieuw landsbestuur al een tijdje gaande zijn. Toch beginnen de onderhandelingen nu pas echt.
Tot nu toe is alleen nog gesproken over welke partijen mogelijk interesse hebben om samen te regeren. In de volgende formele stap van de kabinetsformatie gaan de partijleiders onderzoeken of ze het inhoudelijk eens kunnen worden over thema’s als de omgang met de rechtsstaat, het immigratiebeleid en landbouw.
Over de auteur
Natalie Righton is politiek verslaggever van de Volkskrant. Zij schrijft sinds 2013 over de Nederlandse politiek. Daarvoor was zij correspondent in Afghanistan. Righton won meerdere journalistieke prijzen.
Volg alles over de kabinetsformatie hier.
Informateur Ronald Plasterk ontvangt daartoe vanmiddag niet alleen de fractievoorzitters van de beoogde samenwerkingspartners, maar ook hun mede-onderhandelaars. Dat betekent dat Wilders, Yesilgöz, Omtzigt en Van der Plas elk worden vergezeld door een ‘secondant’, die naast hen plaatsneemt aan de onderhandelingstafel.
Omtzigt zal in de komende weken naar verwachting telkens dezelfde secondant meenemen, namelijk Eddy van Hijum. Hij en Omtzigt kennen elkaar al jaren, vanaf de tijd dat ze beiden nog bij het CDA zaten. Van Hijum is een vertrouweling van het eerste uur en is gespecialiseerd in financiën. Hij schuift ook aan tijdens de eerste overlegronde, als wordt gesproken over de principiële zorgen die bij NSC leven over anti-rechtsstatelijke standpunten van PVV-leider Wilders.
VVD-leider Yesilgöz zal naar verwachting een beroep doen op twee verschillende secondanten. Al naar gelang het onderwerp waarover wordt onderhandeld, zal Sophie Hermans of Eelco Heinen aanschuiven. Hermans heeft al veel ervaring als onderhandelaar: zij was ook de secondant van Mark Rutte tijdens de vorige kabinetsformatie. Heinen is de financieel expert van de VVD. Mocht Yesilgöz eens verhinderd zijn tijdens de gesprekken, dan is het niet ondenkbaar dat de twee secondanten samen haar plaats innemen aan de onderhandelingstafel.
Ook Van der Plas neemt relatief bekende gezichten mee. Mona Keijzer zal in elk geval de eerste week naast haar zitten als de gesprekken over de Grondwet worden gevoerd, en ook als het onderwerp immigratie aan bod komt. Haar vertrouweling Henk Vermeer – inmiddels tevens BBB-Kamerlid – zal haar vergezellen als er wordt onderhandeld over financiën en landbouw.
Wilders doet in elk geval deze week een beroep op Fleur Agema, vertrouweling van het eerste uur en sinds jaar en dag woordvoerder Volksgezondheid namens de PVV. Wie Wilders daarna meeneemt, is volgens de PVV ‘afhankelijk van het te bespreken onderwerp’.
In de komende vijf weken is het de bedoeling dat de vier partijen ‘zwaar aan de bak’ gaan om te kijken of ze samen een landsbestuur kunnen gaan vormen, kondigde informateur Plasterk vorige week aan. Alle betrokkenen achten de kans klein dat er ook in de kerstweek verder wordt gepraat. Dan liggen de gesprekken dus even stil. Uiterlijk begin februari moet duidelijk worden of er witte rook is voor PVV, VVD, NSC en BBB.
In de tussentijd zullen buitenstaanders niet veel te horen krijgen over de vorderingen van de onderhandelingen. Volgens Wilders gaat er ‘een moment van radiostilte aanbreken’. Andere partijen noemen dit ‘de oesterfase’. Plasterk beaamt dat: ‘De informatiestroom zal afnemen, en dat is ook normaal in deze fase.’
Dat de vier partijen het eens gaan worden over een toekomstig kabinet is helemaal nog niet zeker. Afgelopen dagen was achter de schermen bij NSC te horen dat de buitenwacht te snel heeft geconcludeerd dat de geboorte van een rechtse coalitie al aanstaande is. Daarvoor moeten eerst echt nog zorgen bij NSC worden weggenomen of de rechtsstaat bij Wilders wel in goede handen is.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden