De gemeente Amsterdam gaat zich als minderheidsaandeelhouder van Schiphol ‘activistisch’ opstellen. Hiermee hoopt de stad te bewerkstelligen dat het aantal vluchten van en naar de luchthaven afneemt, en daarmee ook de overlast voor omwonenden. Heeft deze strategie kans van slagen?
In een interview met Het Parool heeft wethouder Hester van Buren (verantwoordelijk voor de luchthaven) gezegd dat Amsterdam wil dat Schiphol het aantal vluchten toch met 12 procent vermindert – zoals ook de bedoeling was in eerdere plannen van het demissionaire kabinet. Dit zou betekenen dat de luchthaven nog maar 440 duizend vluchten per jaar kan uitvoeren, in plaats van het huidige maximum van 483 duizend. Het college wil verder dat er een einde komt aan nachtvluchten en vluchten met privéjets. Die laatste tellen niet mee voor het aantal vluchten dat Schiphol mag uitvoeren, tot ergernis van milieuorganisaties en omwonenden.
Wethouder Van Buren wil meer opkomen voor wat een raadsmeerderheid in Amsterdam al langer wenst: meer oog voor de leefomgeving, omwonenden en het milieu. Voorheen stemde Amsterdam vooral mee met de Nederlandse staat, en vóór de groeiplannen van Schiphol. In goede tijden leverde het minderheidsbelang van Amsterdam in de luchthaven de gemeente een deel van de winst op.
Amsterdam bezit krap 20 procent van de aandelen in de luchthaven, 70 procent is in handen van de Nederlandse staat. De overige aandelen heeft Schiphol zelf, naast een restje voor de stad Rotterdam. Amsterdam heeft dus geen doorslaggevende stem. Van Buren beschouwt dat laatste niet langer als een belemmering. ‘Ik zal niet meer zeggen: dat is niet aan ons. Of: we hebben maar 20 procent. We zijn nu voor krimp, nachtsluiting en geen privéjets. Als daaraan geen gehoor wordt gegeven, zullen wij dat als gemeente en als aandeelhouder duidelijk laten weten.’
Op haar website erkent de gemeente dat Amsterdam ‘geen invloed kan uitoefenen op de dagelijkse gang van zaken op Nederlandse luchthavens, de hoeveelheid vluchten of de gewenste verdeling van het luchtverkeer.’ De luchtvaart is grotendeels gebonden aan internationale regels, doordat het nu eenmaal een vorm van personen- en goederenvervoer is die landsgrenzen overstijgt.
Met 12 procent krimp zou de limiet van het aantal vliegbewegingen in een jaar uitkomen op 440 duizend in een jaar, vanaf oktober volgend jaar. Dat stond in een plan dat het demissionaire kabinet eerder dit jaar opstelde om de geluidsoverlast voor omwonenden terug te dringen. Eind augustus presenteerde demissionair luchtvaartminister Mark Harbers een afgezwakte versie: de limiet werd opgerekt naar 452 duizend, via eerst 460 duizend in begin 2024. Dat deed hij omdat Schiphol een alternatief voor krimp voorstelde, namelijk door een verbod op nachtvluchten. Dat was volgens de minister ‘heel kansrijk’, maar het plan moest eerst nog verder worden uitgewerkt.
In november ging ook het aangepaste plan in de prullenmand. De Amerikaanse regering had gedreigd met repercussies indien Schiphol minder capaciteit zou krijgen – dat zou ten koste kunnen gaan van Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen. Washington liet doorschemeren dat KLM in dat geval als vergelding minder slots zou krijgen in de VS. Ook Brussel was tegen: de Europese Commissie zou dreigen met een strafprocedure, omdat Nederland zou hebben verzuimd alle opties te overwegen en alle belanghebbenden te raadplegen.
De strijd is nog niet gestreden. Tien dagen geleden hebben de milieuorganisaties Mobilisation for the Environment (MOB), Greenpeace Nederland en Milieudefensie een beroepschrift bij de rechter ingediend tegen de natuurvergunning van Schiphol – een vergunning waarmee de luchthaven ‘ruimte’ heeft voor 500 duizend vluchten. Die vergunning heeft de luchthaven nodig om überhaupt open te kunnen zijn: Schiphol stoot namelijk nogal wat stikstof uit.
De luchthaven verkreeg die natuurvergunning door stikstofrechten van boeren in de omgeving over te nemen. Zo compenseert het vliegveld de schade die het aan het milieu berokkent. In eerdere zaken hebben rechters al eens beslist dat zo’n u-bocht-constructie niet door de beugel kan. MOB, Greenpeace en Milieudefensie hopen dat de rechter om dezelfde redenen de natuurvergunning van Schiphol vernietigt.
Source: Volkskrant