Soms lijkt het alsof de ontrafeling van de wereldorde gelijke pas houdt met het smelten van de ijskappen. Het is nog niets vergeleken met een wereld waarin Oekraïne de oorlog verliest. ‘Het urgente doel is het veranderen van Ruslands inschatting dat de oorlog in 2024 gewonnen kan worden’, concludeert een Estse studie. ‘Een jaar van strategische verdediging voor Oekraïne - een tijd om de militaire en industriële basis te bouwen om Rusland te verslaan.’
Van de loopgraven in Oekraïne tot de hallen van het Amerikaanse Congres dringt het besef door dat de de verdediging van Oekraïne, waarin westerse landen nu een bepalende rol spelen, op een cruciaal punt is beland. Voor de hele Europese ordening die ontstond na de val van de Berlijnse Muur in 1989. Bij westers verzaken, is Oekraïens verlies een reële optie. Met alle nieuwe gruwelen tegen Oekraïeners van dien en een versterkt autocratisch Rusland dat zich op nieuwe ‘projecten’ kan richten.
Zowel in de VS als in Europese landen dreigt hulp aan Oekraïne - cruciaal voor hun en onze veiligheid - geleidelijk ten prooi te vallen aan de disfunctionele politiek van democratieën-in-crisis die hun zelfvertrouwen kwijt zijn. Niet door de kracht van een vijand, maar door de kleinheid van onze geest. Maar het is nog niet zover, en Europeanen bepalen de uitkomst van deze historische tijd mede zelf.
Amerikanen zijn al langer moe van hun hegemoniale taken. West-Europeanen rekenden zich rijk na de Koude Oorlog. Ze ontwapenden zich, rekenend op Amerika’s nucleaire paraplu voor hun veiligheid, en genoten van het waanbeeld dat ze ‘de oorlog voorbij’ waren - als was het een keuzemenu. Ze hielden nog legertjes om arme drommels elders ter wereld, die nog niet tot dit verheven Europese inzicht waren gekomen, een handje te helpen.
Nu is oorlog terug in Europa. Bijna twee jaar na Ruslands grote invasie beginnen sommigen te morren over de ‘kosten’ van die ‘verre’ oorlog. Kan het niet stoppen? Wat maakt een stukje Oost-Oekraïne uit? Anderen beseffen dat mooipraterij dit keer niet volstaat - gravitas graag, geen gezwets.
Denkt u deze dagen aan Loekasj, de Oekraïense soldaat die bij Siversk in de loopgraven zit en vecht met Russen en ratten. Die laatste ‘eten onze bedden en onze kleren’. Hij groeide op met gruwelverhalen over de oorlog van zijn opa. ‘Ik had nooit gedroomd ooit zelf in deze situatie te zitten.’
Dat is nu onze werkelijkheid. Poetin trekt aan een draadje van de wereldorde in de hoop dat het hele werk uit elkaar valt. Niet alleen in Oekraïne, ook elders. En ook kleinere machten grijpen hun kans. Ongestraft. Herinnert u zich de etnische zuivering van Nagorno-Karabach nog? Gruwelen in Afrika bereiken onze media niet. Maar als na het vertrek uit Afghanistan de VS ook Oekraïne opgeven, leven we echt in een nieuwe wereld.
Daarin zullen landen als Rusland, China, Iran en Noord-Korea zich gesterkt voelen, terwijl Amerika’s bondgenoten hun geloof in Amerikaanse bescherming zullen verliezen. En hoe minder internationale regels worden gerespecteerd, hoe meer landen zullen streven naar de ultieme afschrikking: kernwapens.
Een cruciaal moment dus, in het Europa dat de oorlog voorbij was. Als Poetin Oekraïne verslaat, zal hij binnen een paar jaar zijn daar stukgeslagen militaire macht herstellen. De Britten hebben 150 inzetbare tanks, de Fransen minder dan 90 zware artilleriestukken, Duitsland genoeg munitie voor twee dagen oorlog.
Toch is de situatie niet hopeloos. In een recente Duitse peiling (van ZDF) wilde 27 procent minder steun aan Oekraïne geven, 33 procent de steun op peil houden en 35 procent de steun intensiveren! Veel Europeanen begrijpen de ernst van de situatie. Finland en Zweden bij de Navo. Het politieke zwaartepunt van ‘Europa’ verschuift oostwaarts, naar landen wiens waarschuwingen jarenlang werden weggehoond. Zelfs de EU heeft een militaire component gekregen.
Daarmee zijn we terug op plekken als Washington en Den Haag, waar de worsteling met onszelf in volle gang is. Dat de krachten van goede wil in de meerderheid zijn, wil niet automatisch zeggen dat ze winnen. Het grootste risico voor Europa, als Amerika zichzelf ‘cancelt’ als wereldmacht, is dat Europeanen zich niet kunnen oprichten maar, als vanouds, kiezen voor knikken en buigen. Maar daar zijn we zelf bij.
Over de auteur
Arnout Brouwers is journalist en columnist voor de Volkskrant, met als specialisatie veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
en nog meer tekst
In 2023 bood de koning excuses aan voor het slavernijverleden en wist taalwonder ChatGPT binnen één jaar honderden miljoenen gebruikers aan zich te binden. Finland trad toe tot de Navo. Turkije en Syrië werden getroffen door aardbevingen, Hamas en Israël raakten in oorlog. Nieuwkomer BBB werd de grootste in alle provincies, het kabinet viel over een asielcrisis - waarna de PVV won. Met Barbie maakte Greta Gerwig als eerste vrouwelijke regisseur een film die meer dan 1 miljard dollar opbracht. Jenni Hermoso rekende af met seksisme (‘De kus’) in het Spaanse voetbal. Europa ging deze zomer gebukt onder extreem weer. En Donald Trump werd de eerste Amerikaanse president van wie een mugshot is genomen.
De wereld staat nooit stil, maar heeft dit jaar iets u zó geraakt, dat u daardoor van mening bent veranderd? Welk standpunt heeft u verlaten, welk nieuw perspectief heeft u verrijkt? Laat ons weten waarover u radicaal van opvatting bent veranderd en door welke nieuwsgebeurtenis dat is veroorzaakt.
Stuur uw bijdrage (max. 200 woorden) voor 19 december naar brieven@volkskrant.nl. Een selectie zal in de laatste week van het jaar worden gepubliceerd.
Source: Volkskrant