Afgelopen week werd Threads geïntroduceerd op de Europese markt. Het platform, in eigendom van Meta (Facebook, Instagram), moet de grote concurrent worden van X, het voormalige Twitter. Dat gaat voortvarend; de afgelopen dagen stroomden (voormalige) twitteraars en Instagramgebruikers enthousiast binnen, in de hoop dat het op Threads wél gezellig blijft.
De extreem-rechtse troepen en hun generaals zijn vooralsnog achtergebleven op X; de gemiddelde leeftijd op Threads is een stuk lager. De grote vraag is nu of dat zo blijft. Ik denk het wel; rechtse hitsers ontlenen vrijwel hun volledige identiteit aan hun volgersaantallen op X, en die zorgvuldig opgebouwde legers geven ze niet zomaar op. Zij gedijen bij het gebrek aan moderatie op X én ze bewonderen Elon Musk. Maar belangrijker nog: online is iedereen toch vooral op zoek naar bevestiging.
Over de auteur
Sander Schimmelpenninck is journalist, ondernemer en columnist van de Volkskrant. Eerder was hij hoofdredacteur van Quote. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier de richtlijnen van de Volkskrant.
Als de trend doorzet, heeft de wereld straks dus twee X’en; een extreem-rechtse variant, en een progressieve(re). Op korte termijn is het natuurlijk fijn om verschoond te blijven van de misinformatie en intimidaties, maar tegelijkertijd is het natuurlijk een drama. In de gehele westerse wereld is het gesprek tussen de extreem-rechtse cult en de onvermijdelijk naar elkaar toegroeiende rest steeds minder mogelijk. De vraag is of het ook een voorbode is van hoe het in de echte wereld zal gaan.
Sinds de opkomst van extreem-rechtse partijen in Europa aan het begin van deze eeuw worden er parallellen getrokken met de jaren dertig van de vorige eeuw. Hoewel de term ‘fascistisch’ accuraat is voor politici als Trump of Wilders, is een verwijzing naar de nazi’s dat zelden. Niet alleen vanwege de gruweldaden van de nazi’s, maar ook vanwege de compleet andere economische omstandigheden en idealen. Waar Hitler met grootste imperialistische plannen een verarmde en vernederde bevolking aansprak, wil de welvarende achterban van nihilisten als Trump en Wilders vooral niks kwijtraken.
In de Verenigde Staten zit de Amerikaanse Burgeroorlog vanzelfsprekend beter in het collectieve geheugen, en dat conflict biedt misschien nog wel meer inzichten – de eenheid van onze democratieën wordt immers vooral van binnenuit bedreigd. Waar dat toe kan leiden, kunnen we volgend jaar zien in de nieuwe blockbuster Civil War. In die dystopie scheiden (opnieuw) Amerikaanse staten zich van de rest af, uit onvrede over een dictatoriale president. Een horrorscenario dat met een nieuwe Trumpverkiezing volgend jaar misschien niet eens sciencefiction is.
En laten wij nu net in het meest Amerikaanse land van Europa wonen. Ook hier heeft de combinatie van grote welvaart, een confessionele traditie en een zwak collectief ervoor gezorgd dat het begrip vrijheid uitsluitend egoïstisch wordt uitgelegd. Niet verrassend dus dat wij als het eerste West-Europese land extreem-rechts als grootste kozen. Maar op één vlak zijn we volkomen anders dan de Amerikanen: wij willen nergens voor vechten.
Een afscheiding zou hier waarschijnlijk geweldloos gaan. Je kunt denken aan een progressieve Europese federatie van stadstaten, die zich afscheiden van romp-natiestaten, waarin het sektarische conservatisme ongelimiteerd kan worden gevierd. Benieuwd of de huidige aanjagers van het rechts-extremisme, die in weerwil van hun anti-eliteretoriek zelf allemaal in de grachtengordel wonen, dan ook de daad bij het woord voegen. Thierry Baudet die Oud-Zuid verruilt voor Rucphen, en Maurice de Hond die opeens niet meer op de Amstel maar op het kanaal Almelo-De Haandrik uitkijkt.
Laten we ook voor hen hopen dat het bij een dystopie blijft, en er voldoende is om de boel bij elkaar te houden. Maar terwijl Nederlandse partijen onderhandelen over de Grondwet, vraag ik me steeds vaker af wat dat dan is.
Source: Volkskrant