Op het plein van het Tel Aviv Museum of Art tikt een klok. ‘70:12:19:58’, staat gedurende één seconde in grote, rode, lichtgevende letters op een scherm boven de duizendkoppige menigte. Op dat moment is het 70 dagen, 12 uur, 19 minuten en 58 seconden geleden dat Hamas-terroristen door het hek rond de Gazastrook braken en een actie begonnen die resulteerde in de dood van zo’n 1.200 mensen en het gijzelen van 250 anderen.
Met elke seconde verspringt het laatste cijfer. ‘De klokt tikt door’, die woorden klinken veelvuldig in korte, emotionele toespraken vanaf het podium en in gesprekken met deelnemers aan het protest zaterdagavond in het centrum van Tel Aviv. Hoe langer het duurt, hoe penibeler de situatie van de gijzelaars in Gaza en hoe groter de kans dat ze het niet zullen overleven.
De eis van de losjes georganiseerde beweging Bring Them Back Home heeft extra urgentie gekregen door de dood vrijdag van drie gijzelaars, die per abuis werden neergeschoten door het Israëlische leger. Elke dag langer daar in Gaza vergroot het risico dat de ontvoerde Israëliërs (en zij met een andere nationaliteit) zullen sterven: door een Hamas-kogel, een Israëlisch bombardement, gebrek aan medische zorg of eigen vuur, zoals vrijdag.
‘Dat verschrikkelijke ongeluk bewijst dat bevrijding door middel van oorlog niet mogelijk is’, zegt Sharon Lifshitz (52), dochter van een van de 129 gijzelaars die nog niet zijn vrijgelaten of gestorven. ‘Een gevangenenruil is tevens de snelste manier om een einde te maken aan het conflict.’
Over de auteur
Rob Vreeken is correspondent in Istanbul voor de Volkskrant. Hij schrijft over Turkije, Iran en Israël/Palestina. Voorheen werkte hij op de buitenlandredactie, waar hij zich specialiseerde in mensenrechten, Zuid-Azië en het Midden-Oosten. Hij is auteur van Een heidens karwei - Erdogan en de mislukte islamisering van Turkije.
Als ‘fragiel’ omschrijft de vrouw haar vader Oded. ‘Hij is een sterke man, mentaal scherp, maar zijn lichaam is dat van een 83-jarige. En hij heeft zijn medicijnen nodig.’
Oded Lifshitz en zijn vrouw Yocheved werden op 7 oktober in kibboets Nir Oz ontvoerd door Hamas. Oded was gewond, hij was in zijn hand geraakt door een kogel die de deur van hun schuilkamer had doorboord. Yocheved kwam na zeventien dagen vrij. Ze had niet samen met haar man vastgezeten en was daardoor onkundig van zijn lot, maar andere vrijgelaten gijzelaars wisten te vertellen dat haar man nog leefde.
Al weken doet dochter Sharon mee aan de aanzwellende protesten tegen wat de families van de gijzelaars zien als het falen van de Israëlische regering. Die had er, vinden ze, allang voor moeten zorgen dat hun geliefden thuisgebracht zouden worden. ‘Het is krankzinnig dat ze na tien weken nog niet vrij zijn’, zegt ze. ‘We kunnen niet wachten tot na Kerstmis. Maar hun vrijlating is niet de prioriteit van de regering.’
Een goede optie bestaat niet, zegt de dochter, een in Londen woonachtige filmregisseur. Wel een minst slechte: een gevangenenruil tussen Hamas en Israël. Diverse kansen daarop zijn de afgelopen weken niet aangegrepen. In het kamp van de families wordt die visie breed gedeeld.
Uitlatingen dit weekend van premier Benjamin Netanyahu leken erop te wijzen dat er opnieuw indirect met Hamas gepraat gaat worden over een ruil, opnieuw met bemiddeling van Qatar. Hij zei instructies te hebben gegeven aan het onderhandelingsteam, ‘gebaseerd op de druk die Israël uitoefent’, doelend op de militaire operatie in Gaza.
De gebeurtenis vrijdag werpt ook in Israël op twee manieren vragen op over de aanpak van de Israëlische troepen. Ten eerste kan het erop duiden dat ze al te schietgraag zijn als het gaat om vermeende Palestijnse terroristen, zelfs als die geen gevaar meer vormen. De drie doodgeschoten gijzelaars droegen, met ontbloot bovenlijf, een witte vlag en riepen in het Hebreeuws om hulp. De soldaten verklaarden later dat ze meenden met Palestijnen van doen te hebben.
Op sociale media wordt een vergelijking getrokken met andere incidenten, zoals dat met de soldaat Elor Azaria. Die schoot in maart 2016 op de Westoever kalm een Palestijn door het hoofd, die zwaargewond op de grond lag na al door andere soldaten te zijn neergeschoten en overmeesterd. Azaria kwam er af met negen maanden cel en werd door rechts Israël bejubeld als een held.
Ten tweede wordt het beeld bevestigd dat de Israëlische troepen zo ruig te werk gaan dat ook eigen burgers het slachtoffer worden. Zo blijkt uit verklaringen van overlevenden van de kibboets Be’eri dat daar op 7 oktober een huis door tanks werd kapotgeschoten, terwijl het leger wist dat er naast terroristen ook veertien gijzelaars zaten, onder wie twee kinderen. Allen stierven, op één vrouw na.
Het roept ook de vraag op of het vernielen en verbranden van huizen in de kibboetsen altijd het werk was van Hamas-terroristen, met hun lichte wapens. Vorige maand werd het dodental door het Israëlische leger opeens teruggeschroefd van 1.400 naar 1.200. Gebleken was, zo luidde de verklaring, dat honderden verkoolde lichamen niet van Israëlische burgers waren, maar van Hamas-terroristen. Kennelijk zette het leger middelen in waarmee personen op grote schaal werden verkoold. Ook is er vanuit helikopters op Israëlische burgers geschoten, in de veronderstelling dat het om terroristen ging.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden