Duizenden mensen protesteren vandaag in Brussel voor een onmiddellijk staakt-het-vuren in Gaza. Volgens de Brusselse politie gaat het om zeker 27 duizend betogers, al hebben de organisatoren het over 50 duizend mensen.
De demonstratie wordt georganiseerd door enkele maatschappelijke organisaties, waaronder Pax Christi Vlaanderen, De Association Belgo-Palestinienne (ABP) en Een Andere Joodse Stem (EAJS). Ook enkele vakbonden nemen deel aan het protest.
Er hebben zich vooralsnog geen grote incidenten voorgedaan, al werden vestigingen van kledingwinkel Zara wel uitgejoeld door betogers. De winkelketen kwam onlangs in opspraak na een campagne met in plastic gewikkelde mannequins, die de associatie van in plastic en doeken gewikkelde doden in Gaza opriep. Betogers beplakten een Zara-etalage met stickers en besmeurden deze met nepbloed.
Eva Selderbeek
Het internet- en telefoonnetwerk in de Gazastrook wordt geleidelijk weer hersteld. Dat melden telecombedrijven Paltel en Jawwal. Daarmee krijgen de inwoners van het gebied voor het eerst in vier dagen weer enige toegang tot internet en telefoonnetwerk. Onduidelijk is hoe lang het nog gaat duren voordat het netwerk volledig is hersteld.
De Gazastrook zat sinds afgelopen donderdag zonder internet en telefoonservice, de langste storing sinds het begin van de oorlog tussen Israël en Gaza. Als gevolg van de storing was er nauwelijks communicatie mogelijk in en met het gebied. Ook gaven hulporganisaties aan dat de storingen hun werkzaamheden ernstig belemmerden.
Wat de storing in de telecommunicatie precies heeft veroorzaakt, is niet duidelijk. Bij eerdere storingen zeiden Palestijnse telecombedrijven dat een gebrek aan elektriciteit, veroorzaakt door het brandstoftekort in de Gazastrook, hun netwerken had platgelegd. Ook zijn de communicatienetwerken in het gebied eerder getroffen door Israëlische bombardementen.
Eva Selderbeek
Voor de eerste keer wordt vandaag noodhulp de Gazastrook binnengebracht via de noordelijke grensovergang bij Kerem Shalom. Dat meldt de Egyptische Rode Halve Maan. 79 vrachtwagens met humanitaire hulpgoederen zullen vandaag de grensovergang passeren, aldus de hulporganisatie.
Tot dusverre kwam de hulp Gaza in via de grensovergang bij Rafah, helemaal in het zuiden van Gaza. Die grenst aan Egypte. De grensovergang bij Kerem Shalom komt uit in Israël. De Israëlische regering had vrijdag besloten die grensovergang tijdelijk te openen, om VN-trucks met hulpgoederen voor de Palestijnse bevolking door te laten.
Volgens de Israëlische premier Benjamin Netanyahu past de opening van deze nieuwe grensovergang binnen zijn belofte om dagelijks 200 vrachtwagens met humanitaire hulp toe te laten in de Gazastrook. Hoewel dat een verdubbeling is van het aantal dagelijkse noodhulptrucks tot nu toe, staat het nog altijd in schril contrast met de dagelijkse 500 vrachtwagens die Gaza voor de oorlog bereikten.
Eva Selderbeek
Meerdere westerse politici hebben zondag publiekelijk opgeroepen tot een nieuw staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas. Zo drongen de Britse minister van Buitenlandse Zaken, David Cameron, en zijn Duitse ambtgenoot Annalena Baerbock in een gezamenlijk artikel in de kranten The Sunday Times en Die Welt am Sonntag aan op een nieuwe gevechtspauze.
Op een persconferentie in Tel Aviv zondag deed ook de Franse minister van Buitenlandse Zaken, Catherine Colonna, een oproep voor een staakt-het-vuren. ‘Een onmiddellijke vrede is nodig voor de vrijlating van gijzelaars, om humanitaire noodhulp te verlenen en om een begin te maken aan een politieke oplossing.’
De politici doen de oproep in aanloop naar het bezoek van de Amerikaanse minister van Defensie, Lloyd Austin, die maandag Israël zal bezoeken. De VS zijn een sterke bondgenoot van Israël, maar ook Austin zal naar verwachting aandringen op het stilleggen van de huidige hevige gevechten. Hun oproep valt samen met een groeiende roep in Israël om nieuwe onderhandelingen met Hamas, als gevolg van het doodschieten van drie Israëlische gijzelaars door hun eigen leger vrijdag.
‘De Israëlische overheid moet meer doen om onderscheid te maken tussen burgers en terroristen, om te zorgen dat de aanvallen enkel Hamasstrijders treffen’ aldus Cameron en Baerbock. De gevechtspauze moet volgens hen zo snel mogelijk plaatsvinden, maar ook ‘duurzaam’ zijn. ‘Israël zal deze oorlog niet winnen als haar acties de mogelijkheid van een vreedzaam samenleven met de Palestijnen verwoesten.’
De Israëlische minister van Buitenlandse Zaken, Eli Cohen, reageerde volgens Israëlische media dat een wapenstilstand ‘onverantwoordelijk’ zou zijn en een ‘cadeau voor Hamas’. Een gevechtspauze zou volgens hem ‘niet helpen om gijzelaars vrij te krijgen en ons terug te brengen naar de situatie van 6 oktober’.
Eva Selderbeek
Lees ook deze analyse van buitenlandredacteur Michel Maas: Kritiek op Israël laait op na dood ongewapende gegijzelden in Gaza, Duitsland en Engeland roepen op tot staakt-het-vuren
De Gazastrook kampt vandaag voor de vierde dag op rij met uitval van het telefoon- en internetverkeer, waardoor communicatie amper mogelijk is. Het gaat om de langste storing sinds het begin van de oorlog tussen Israël en Hamas. Hulporganisaties zeggen tegen persbureau AP dat de storingen hun reddingswerkzaamheden ernstig belemmeren.
Wat de storing in de telecommunicatie precies veroorzaakt, is niet duidelijk. Bij eerdere storingen zeiden Palestijnse telecombedrijven dat een gebrek aan elektriciteit, veroorzaakt door het brandstoftekort in de Gazastrook, hun netwerken had platgelegd. Ook zijn de communicatienetwerken in het gebied eerder getroffen door Israëlische bombardementen.
Hoewel Israël onder toenemende internationale druk staat om de strijd in de Gazastrook te staken, gaan de aanvallen vooralsnog door. Ook afgelopen nacht voerde het Israëlische leger lucht- en artillerieaanvallen uit. Volgens de Verenigde Naties zijn inmiddels 1,9 miljoen Palestijnen uit hun huizen verdreven, oftewel 85 procent van de bevolking in de Gazastrook.
Over het aantal doden onder de Palestijnen heeft het door Hamas gecontroleerde ministerie van Volksgezondheid al enkele dagen geen update meer gegeven. Op donderdag stond het dodental volgens het ministerie op ruim 18.700. Door de storing in de communicatienetwerken is het ministerie naar eigen zeggen de afgelopen dagen niet in staat geweest om informatie over het aantal slachtoffers te vergaren.
Pepijn de Lange
Het Nederlandse ministerie van Defensie is in overleg met andere landen hoe scheepvaart in de Rode Zee beschermd kan worden tegen beschietingen door Houthi-rebellen vanuit Jemen. Dat zei demissionair defensieminister Kajsa Ollongren vanochtend in het televisieprogramma WNL op Zondag. Een optie is het aanbieden van militaire escortes over de vaarroute.
De Houthi’s, die het westelijke deel van Jemen in handen hebben, ontregelen in toenemende mate het scheepvaartverkeer door de Rode Zee uit woede over de Israëlische aanvallen op de Gazastrook. Vanwege de beschietingen zijn de belangrijkste internationale rederijen inmiddels gestopt met het varen door de Rode Zee. De Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders ziet ook steeds meer Nederlandse schepen het gebied mijden.
Ollongren ziet in de beschietingen een voorbeeld van verdere escalatie van het conflict tussen Israël en Hamas. Dat de scheepvaart op dit moment ‘geen risico’s’ neemt, is volgens haar ‘de enige juiste conclusie’.
De forse toename van aanvallen vanuit Jemen heeft er al toe geleid dat de Verenigde Staten extra oorlogsschepen naar de regio heeft gestuurd. Nieuwssite Politico meldt op basis van informatie van anonieme Amerikaanse functionarissen dat het Amerikaanse leger een aanval op de Houthi’s overweegt. Binnen de top van de Amerikaanse regering zou gekeken worden welke mogelijkheden er zijn om terug te slaan.
Pepijn de Lange
Lees ook deze analyse van verslaggever Joram Bolle: Met aanvallen in de Rode Zee kunnen Houthi’s een van de belangrijkste scheepsroutes ter wereld frustreren
Israël heeft zondag hernieuwde lucht- en artillerieaanvallen uitgevoerd op de Gazastrook, terwijl de druk toeneemt op de regering om gijzelaars vrij te krijgen uit het door Hamas gecontroleerde gebied.
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu, die kritiek krijgt nadat drie gijzelaars door de eigen soldaten werden doodgeschoten, zegt dat de aanhoudende oorlogsinspanningen nodig zijn. 'Ondanks al het diepe verdriet wil ik dit duidelijk maken: de militaire druk is nodig voor zowel de terugkeer van de ontvoerden als voor het behalen van de overwinning op onze vijanden', zei hij zaterdag tegen de pers.
Volgens het door Hamas gecontroleerde ministerie van Volksgezondheid in Gaza zijn zondag minstens twaalf mensen om het leven gekomen bij Israëlische aanvallen op de centrale stad Deir al-Balah. Getuigen maakten ook melding van Israëlische lucht- en artillerieaanvallen op de zuidelijke gemeente Bani Suhaila, ten oosten van Khan Younis, de tweede stad van de Gazastrook.
Zaterdag werd in Tel Aviv betoogd door familieleden van gijzelaars die een akkoord eisen voor hun terugkeer. Meer dan 100 van de Israëli's en buitenlanders die op 7 oktober door Hamas werden ontvoerd, werden vorige maand vrijgelaten in ruil voor 240 Palestijnse gevangenen tijdens een wapenstilstand die een week duurde.
Bij een Israëlisch bombardement in de Gazastrook is woensdag een medewerker van het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken omgekomen. Dat meldt het ministerie zaterdagavond. De Franse regering 'veroordeelt' het incident en eist dat de toedracht 'zo snel mogelijk' wordt opgehelderd.
'Het is met veel verdriet dat het ministerie van Buitenlandse Zaken kennis heeft genomen van de dood van een van zijn agenten, die stierf als gevolg van zijn verwondingen tijdens een Israëlisch bombardement op Rafah, in het zuiden van de Gazastrook', aldus het ministerie in een persbericht. 'Wij eisen dat de Israëlische autoriteiten zo snel mogelijk alle licht werpen op de omstandigheden van dit bombardement.'
De ambtenaar, wiens identiteit en nationaliteit niet werden bekendgemaakt, was sinds 2002 in dienst bij de Franse overheid en had in de Gazastrook onderdak gevonden in het huis van een van zijn collega's van het Franse consulaat-generaal, samen met twee andere collega's en hun familieleden. Bij een Israëlisch bombardement op het huis kwamen woensdagavond ongeveer tien mensen om het leven, onder wie volgens Parijs 'talrijke' burgers.
De Israëlische regering en het leger hebben nog geen commentaar gegeven.
De in Qatar gevestigde nieuwszender Al Jazeera zegt naar het Internationaal Strafhof (ICC) te zullen stappen na 'de moord' op een cameraman. Samer Abu Daqqa kwam vrijdag in Gaza om het leven door een droneaanval. Al Jazeera zegt een werkgroep te hebben opgericht die de nodige juridische documenten voorbereidt om de zaak te kunnen voorbrengen.
De cameraman bracht op het moment van de aanval verslag uit van een eerder bombardement op een school. Volgens Al Jazeera was het een Israëlische drone die hem raakte. Een collega van Daqqa, de journalist Wael al Dahdouh, raakte bij dezelfde aanval gewond.
Al Jazeera zegt in de zaak ook naar andere incidenten te zullen verwijzen waarbij de afgelopen maanden personeel in Gaza het slachtoffer werd van geweld. De zender heeft het over 'een alomvattend dossier dat zal worden ingediend bij de aanklager van het ICC'.
Het ICC doet momenteel al onderzoek naar misdaden die zouden zijn gepleegd tijdens de oorlog tussen Israël en Hamas, zowel op Israëlisch als op Palestijns grondgebied.
Na de dood van de cameraman vrijdag reageerde Israël dat het nooit doelbewust journalisten aanvalt. Tegelijkertijd waarschuwde het voor de 'inherente risico's' van het opereren in een actieve oorlogszone. Volgens een internationale mediawaakhond zijn er sinds het begin van de oorlog al zeker 64 journalisten en persmedewerkers om het leven gekomen.
Tijdens een toespraak heeft de Israëlische premier Benjamin Netanyahu aangegeven dat er mogelijk nieuwe onderhandelingen over de gijzelaars zullen plaatsvinden. Netanyahu zei dat hij instructies had gegeven aan het onderhandelingsteam ‘gebaseerd op de druk die Israël uitoefent’, doelende op de militaire druk van zijn leger in Gaza. ‘Zonder die druk hebben we niks’, aldus de premier.
Eerder op zaterdagavond werd bekend dat het hoofd van de Israëlische inlichtingendienst een dag eerder een ontmoeting had met de premier van Qatar. De twee zouden mogelijk hebben gesproken over een nieuw bestand, waarbij Israël en Hamas onderling gevangenen zouden uitwisselen. Netanyahu wilde niet bevestigen dat hij met zijn uitspraak over het onderhandelingsteam verwees naar die ontmoeting.
Qatar speelde ook een belangrijke rol bij het eerdere bestand, waarbij Hamas meer dan honderd vrouwen, kinderen en buitenlanders vrijliet, in ruil voor de vrijlating van 240 Palestijnse vrouwen en tieners die door Israël gevangen werden gehouden. Netanyahu liet wel verstaan met enige tegenzin met Qatar samen te werken. ‘We hebben ernstige kritiek op Qatar, daar zal u later meer over horen’, zei hij tijdens de toespraak. ‘Maar op dit moment proberen we onze gijzelaars terug te brengen.’
Israël gaat ervan uit dat er nog 112 gijzelaars door Hamas worden vastgehouden. Zaterdagavond vond een demonstratie plaats in Tel Aviv waarbij deelnemers de regering van Netanyahu opriepen om meer te doen om de gijzelaars vrij te krijgen. Vrijdag werd bekend dat het Israëlisch leger per ongeluk zelf drie gijzelaars had doodgeschoten. (ANP / Reuters)
In de Gazastrook was voor de derde dag op rij geen telefoon- en internetverkeer mogelijk, meldt de Britse organisatie NetBlocks, die wereldwijd de telecommunicatie monitort.
Donderdag vielen in Gaza zo goed als alle verbindingen weg. Volgens NetBlocks was het al de zesde keer sinds de start van de oorlog tussen Hamas en Israël dat dat gebeurde.
De belangrijkste operatoren in de Gazastrook, Paltel en Jawwal, kunnen niet inschatten wanneer ze de verbindingen kunnen herstellen. Ze verwijzen naar ‘de Israëlische agressie’ als reden voor de uitval.
De enige manier om vanuit Gaza met de buitenwereld te communiceren is nu via satelliettelefoon. Ook wie over een Israëlische SIM-kaart beschikt, zou op sommige plaatsen in de Gazastrook ontvangst hebben. (ANP/DPA)
De drie Israëlische gegijzelden die vrijdag in Gaza zijn gedood door hun eigen leger, droegen een geïmproviseerde witte vlag. Dat heeft het Israëlische leger vanmiddag laten weten. De soldaten die het vuur openden op de gegijzelden, hebben volgens het leger de regels overtreden.
Israël maakte vrijdag zelf bekend de gegijzelden te hebben gedood. Het leidde tot protesten onder familieleden van gegijzelden in Tel Aviv, die vrezen voor het lot van hun familieleden.
Uit nieuwe details over het ongeluk blijkt volgens het Israëlische leger dat de drie mannen op enkele tientallen meters van Israëlische troepen een gebouw uit kwamen lopen. Ze waren in ontbloot bovenlijf en droegen een witte doek. Een Israëlische soldaat zou zich bedreigd hebben gevoeld en het vuur hebben geopend.
Twee van de mannen kwamen onmiddellijk om het leven, de derde vluchtte terug het gebouw in. Toen hij even later opnieuw naar buiten kwam, werd ook hij gedood – ondanks roepen in het Hebreeuws en ondanks het bevel van een commandant om te stoppen met schieten.
Redactie
Israëlische en Qatarese functionarissen voeren weer gesprekken over een volgende gevechtspauze in de Gazastrook. Dat meldt The Wall Street Journal (WSJ) op basis van bronnen. Volgens een nieuwe afspraak zou Hamas gijzelaars vrijlaten in ruil voor de vrijlating van Palestijnse gevangenen, zoals eind november ook al gebeurde.
Om een nieuwe deal te bespreken, zou de Qatarese premier Mohammed bin Abdulrahman Al Thani vandaag in Noorwegen de baas van de buitenlandse inlichtingendienst van Israël ontmoeten, David Barnea.
Eind november ging een gevechtspauze van een week in. In die periode liet Hamas in totaal meer dan honderd vrouwen, kinderen en buitenlandse gegijzelden vrij. In ruil daarvoor liet Israël 240 vrouwen en tieners vrij uit gevangenissen. Sinds 1 december wordt weer volop gevochten.
Redactie/ANP
Opnieuw heeft een vrijgekomen Israëlische gijzelaar een interview gegeven. De 48-jarige Chen Goldstein-Almog, die zeven weken werd vastgehouden in Gaza, vertelt dat zij tijdens de gijzeling ‘angst ervaarde op een niveau waarvan ik het bestaan niet kende’.
Goldstein-Almog, die op 7 oktober werd ontvoerd uit een kibboets vlakbij de Gazastrook, deed haar verhaal aan The New York Times. Sinds tientallen gijzelaars eind november vrijkwamen als onderdeel van de uitruil van Israëlische gijzelaars tegen Palestijnse gevangenen, verschenen slechts een handvol dergelijke interviews.
Hamasstrijders namen haar op 7 oktober met drie van haar kinderen als gijzelaars mee naar de Gazastrook. Haar echtgenoot en oudste dochter, die in het Israëlische leger diende, werden voor haar ogen vermoord. Eind november kwamen Goldstein-Almog en haar drie kinderen vrij, als onderdeel van de uitruil van Israëlische gijzelaars tegen Palestijnse gevangenen.
Tijdens de gijzeling werden ze ‘respectvol’ behandeld, vertelt Goldstein-Almog. Hun maaltijden bestonden vooral uit brood en kaas, met aan het begin van de gijzeling af en toe wat groente. Het gezin werd permanent bewaakt door zwaarbewapende Hamasstrijders, die hen zelfs tijdens toiletbezoeken escorteerden.
Goldstein-Almog voerde lange gesprekken met de bewakers. Een van hen vertelde haar dat het vermoorden van haar echtgenoot en oudste dochter door andere Hamasstrijders ‘een fout’ was. Gal, Goldstein-Almogs 11-jarige zoon, leerde Arabische woordjes van de bewakers. Van een ontspannen sfeer was echter geen sprake: als Goldstein-Almogs kinderen huilden of ruziemaakten, maanden de bewakers hen direct tot stilte.
De bewakers leken niet altijd te weten wat ze moesten doen, met name tijdens bombardementen van het Israëlische leger. Af en toe huilden de bewakers, bezorgd over de veiligheid van hun familieleden.
Het gezin werd geregeld verplaatst tussen verschillende appartementen, maar bracht ook enige tijd door in tunnels en een moskee. Goldstein-Almog werd tijdens de verplaatsingen niet van haar gezin gescheiden. Wel ontmoette ze onderweg soms andere gijzelaars. Onder hen waren twee gegijzelde vrouwen die vertelden dat zij seksueel werden misbruikt.
Die verhalen staan niet op zichzelf. Begin deze maand beschuldigde Israël Hamas van grootschalig seksueel geweld tijdens de aanval van 7 oktober. Ooggetuigen van de aanval hebben daarover verklaringen afgelegd tegen de Israëlische politie. De voorzitter van het onderzoekscomité naar de aanval spreekt van ‘systematisch seksueel geweld’.
Daan de Vries
Elke vijandige actie tegen Jemen zal ernstige gevolgen hebben en hoge kosten met zich meebrengen, heeft een lid van de Houthi-rebellen vrijdag gezegd op Al Mayadeen TV.
'De Houthi's zullen de Palestijnse zaak niet in de steek laten, ongeacht eventuele Amerikaanse, Israëlische of westerse dreigingen', zei hij. Hij voegde eraan toe dat de operaties tegen Israël zullen worden voortgezet. Jemen staat paraat met alle defensieve opties om te reageren op Amerikaanse, Israëlische of westerse vijandige bewegingen, zei hij.
Eerder maakte het Amerikaanse leger bekend dat de Houthi-rebellen vanuit Jemen twee onder Liberiaanse vlag varende schepen in de Straat Bab al-Mandab bestookt hadden.
De Houthi's voeren geregeld aanvallen uit op vrachtschepen als vergelding voor de Israëlische bombardementen in de Gazastrook. (ANP)
In een verklaring heeft de Israëlische premier Benjamin Netanyahu zijn medeleven betuigd met de nabestaanden van de drie gegijzelden die vrijdag 'per ongeluk' door het Israëlische leger werden gedood.
'Samen met het hele volk van Israël buig ik mijn hoofd in diep verdriet en rouw ik om de dood van drie van onze dierbare zonen die werden ontvoerd', zei de premier in de verklaring. 'Mijn hart gaat uit naar de rouwende families in hun moeilijke tijd.'
Duizenden mensen demonstreerden voor de militaire basis in Tel Aviv met protestborden, berichtte het Israëlische Channel 12.
De slachtoffers Yotam Haim, Samar Talalka en Alon Shamriz waren door Hamas op 7 oktober ontvoerd. Ze zouden net zijn ontsnapt toen ze de Israëlische militairen troffen. Die zagen de gijzelaars tijdens een gevecht in het noorden van Gaza 'ten onrechte aan als bedreiging' en schoten in hun richting.
De krijgsmacht zegt 'diepe spijt te hebben van het tragische incident' en de volledige verantwoordelijkheid te nemen. Er is een onderzoek naar het incident gestart. Het Israëlische leger zegt 'volledige transparantie' te zullen bieden tijdens het onderzoek. (ANP)
Houthi-rebellen hebben vrijdag twee schepen die onder de Liberiaanse vlag in de Straat Bab al-Mandab voeren aangevallen. Dat heeft het Amerikaanse leger bekendgemaakt. Het schip de Al Jasrah werd geraakt door een drone waardoor er brand uitbrak aan boord. De brand kon worden geblust.
Houthi-rebellen vuurden eveneens twee raketten af op de MSC Palatium III, waarvan er een het schip raakte en daar eveneens brand veroorzaakte.
Er werden geen gewonden gemeld, 'maar deze laatste aanvalsronde is opnieuw een demonstratie van het grote risico voor de internationale scheepvaart dat door deze Houthi-acties wordt veroorzaakt', aldus het Centrale Commando van het Amerikaanse leger.
Volgens de rebellen voer de Palatium III naar Israël, maar volgens data van de maritieme analyseprovider MarineTraffic was de bestemming van het schip Jeddah in Saoedi-Arabië.
De Houthi's voeren geregeld aanvallen uit op vrachtschepen als vergelding voor de Israëlische bombardementen in de Gazastrook. (ANP)
Dit was het belangrijkste nieuws over de oorlog tussen Israël en Hamas van vrijdag 15 december:
• Het Israëlische leger heeft per ongeluk drie Israëliërs die gegijzeld waren door Hamas doodgeschoten. De drie gijzelaars kwamen om het leven bij een gevecht in Shejaiya, een buitenwijk van Gaza-Stad.
• Maersk Line, een van de grootste containerrederijen ter wereld, staakt voorlopig transporten door de Rode Zee. Aanleiding zijn de recente aanvallen op schepen door de Houthi-rebellen in Jemen. Ook de Duitse rederij Hapag-Lloyd stopt met deze transporten.
• Het Israëlische leger zegt zware gevechten in Gaza binnen ‘weken’ te beëindigen. De VS dringen aan op precisie-aanvallen op Hamas-leden omdat de burgertol van de Israëlische aanvallen tot steeds meer protesten leidt.
Lees hier het volledige liveblog van gisteren terug.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden