Bij bukken of ingezakt zitten neemt de druk op de tussenwervelschijven in onze rug toe. Dit toonde de Zweed Alf Nachemson al in 1972 aan in een veel aangehaald experiment, waarbij hij de belasting van de rug in verschillende houdingen onderzocht. Het advies om met een rechte rug te tillen komt hieruit voort. Til je met gebogen rug, zo is de gedachte, dan wordt de druk te hoog, waardoor de wervelschijven kunnen beschadigen. Maar Nachemson heeft zelf nooit geconcludeerd dat die druk schadelijk is en dat je de rug zo recht mogelijk moet houden om dit te voorkomen.
Ondertussen is er een complete industrie ontstaan rondom die zo recht mogelijke rug: van speciale stoelen en bureaus, ondersteunende kleding of elastieken tot aan elektrische apparaatjes die gaan trillen als je rug inzakt. Volgens hoogleraar fysiotherapie Raymond Ostelo van de Vrije Universiteit Amsterdam en het AmsterdamUMC is van geen van deze hulpmiddelen de werking bewezen. ‘We weten inmiddels dat je wervels die extra druk prima kunnen hebben. Ze kunnen in allerlei richtingen bewegen zonder te beschadigen. Dus tenzij je zwaar fysiek werk hebt waarbij je rug continu hevige druk moet doorstaan, krijg je hiervan geen rugpijn.’ En aan de andere kant voorkomt een rechte rug geen problemen. ‘De perfecte lichaamshouding bestaat niet’, aldus Ostelo.
Beter/Leven
In de rubriek Beter/Leven beantwoorden we, samen met experts, praktische vragen op het terrein van o.a. gezondheid, geld en duurzaamheid.
Toch melden zich jaarlijks 2 miljoen mensen met rug- en nekklachten bij de huisarts. Bij een klein deel heeft dit een duidelijke oorzaak, zoals een ongeluk, ontsteking of ziekte. Maar bij 95 procent wordt geen duidelijke afwijking gevonden. Waar komt dit dan wel door? Ostelo: ‘Mensen kunnen er gewoon plotseling last van krijgen. Vaak is de directe oorzaak niet duidelijk.’ Dit beaamt ook rugpijnonderzoeker Alessandro Chiarotto van het Erasmus MC. ‘Het kan een fysieke oorzaak hebben, zoals zeer zware gewichten tillen, maar ook mentale oorzaken spelen vaak een rol, zoals stress en ontevredenheid over het werk.’
Volgens Piet van Loon, orthopedisch chirurg en oprichter van Houding Netwerk Nederland, is dit niet het hele verhaal. ‘Het samenspel van ruggegraat, botten, gewrichten, zenuwen en spieren, banden en kapsels is uiterst verfijnd, maar ook kwetsbaar als we er niet op de juiste manier mee omgaan. Door onze leefstijl van veel zitten, al vanaf de babytijd in de maxicosi, zijn deze structuren in de problemen gekomen.’
De Onderwijsinspectie constateerde al in 2016 dat de lichamelijke ontwikkeling van kinderen afneemt op vrijwel alle aspecten: snelheid, behendigheid, kracht en lenigheid. Volgens Van Loon is de hoofdoorzaak hiervan het vele hangende zitten, voor de tv of met de smartphone, en onvoldoende compensatie door beweging. ‘Dit is vooral bij kinderen een probleem: de spieren die de rug moeten opstrekken om ons zware hoofd in balans te houden, ontwikkelen zich hierdoor niet goed. Soms zie je zelfs al op jonge leeftijd veranderingen of slijtage in de nek en rug.’
Volgens Van Loon heeft de kennis over hoe een kinderlichaam moet groeien de laatste decennia niet genoeg aandacht gekregen. Hij probeert daarom scholen bewust te maken van een actieve zithouding in de klas. En nee, ook volgens Van Loon is dat niet een kaarsrechte rug. ‘Een actieve zithouding is als de rug in een natuurlijke kromming staat, in een lichte s-vorm, en dat krijg je als de knie licht naar beneden wijst. Dan zit je minder star en kan er makkelijk gevarieerd worden tussen houdingen.’ Daarnaast is het volgens Van Loon van belang om alternatieven aan te bieden. ‘In de klas kan dit bewegend leren, zang en dans zijn. Thuis kunnen kinderen bijvoorbeeld ook eens liggend op de buik tv kijken.’
Dat afwisseling en beweging belangrijk zijn, is iets waar alle experts het over eens zijn. ‘Langdurig onderuit gezakt zitten is nooit goed’, zegt Ostelo. ‘Het devies is om zo veel mogelijk je houding af te wisselen. En ga minder zitten en meer lopen, fietsen, sporten en buiten spelen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden