‘De EU-leiders besloten onverwacht snel dat de gesprekken over toetreding tot de EU met Oekraïne en Moldavië kunnen beginnen. Voorafgaand aan de top had de Hongaarse premier Viktor Orbán publiekelijk gedreigd dat besluit met een veto te blokkeren. Uiteindelijk bood een verdwijntruc de uitweg: net voor leiders ja of nee moesten zeggen, verliet Orbán tijdelijk de zaal. De resterende 26 regeringsleiders gaven vervolgens groen licht.
‘Dat betekent overigens niet dat Oekraïne en Moldavië snel lid zullen worden van de EU. Dat duurt naar verwachting nog zeker tien jaar, als ze heel snel zijn misschien acht. Maar het feit dat nu gezegd is dat de onderhandelingen kunnen beginnen, is politiek en symbolisch heel belangrijk. De vorige Europese Commissie had de hele uitbreiding van de EU in de ijskast gezet. Door de Russische invasie van Oekraïne is de dynamiek totaal veranderd: niet alleen Oekraïne en Moldavië kunnen erbij, en op termijn Georgië. Ook voor de Westelijke Balkanlanden die al in de wachtkamer zaten komt er eindelijk weer beweging.’
‘Hoe het precies is gegaan, is niet bekend. We weten dat Orbán ’s ochtends een werkontbijt had met de Duitse bondskanselier Olaf Scholz, de Franse president Macron, EU-president Charles Michel en Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. Naar ik heb begrepen is deze verdwijnoptie toen niet genoemd.
‘De top is vervolgens van start gegaan. Bij de discussie over de EU-uitbreidingsplannen werd Orbán hard aangepakt, vooral door de premiers van Tsjechië en de Baltische staten. Het Hongaarse ‘nee’ zou Rusland in de kaart spelen, stelden zij.
‘Tijdens een korte schorsing heeft de Duitse bondskanselier Olaf Scholz tegen Orbán gezegd: ‘waarom ga je niet gewoon even de zaal uit als wij de beslissing nemen?’ Nadat de overige regeringsleiders van dat plan op de hoogte waren gebracht, stond Orbán inderdaad op en ging de zaal uit. Daarop vroeg EU-president Michel of iedereen kon instemmen met de formele conclusie om de onderhandelingen met Oekraïne en Moldavië te beginnen: 26 duimen gingen omhoog. Besluit genomen! Direct daarna werd Orbán door een medewerker van Michel verteld dat hij weer binnen kon komen.’
Over de auteur
Daan de Vries is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
‘Mogelijk was hij bang dat hij met een veto te veel krediet zou verspelen. Dit ging om een zeer belangrijk politiek en strategisch besluit. Uiteindelijk heeft iedereen elkaar binnen de EU steeds nodig. Als je te vaak dwarsligt, vooral bij zware zaken, verlies je steun.
‘Met deze niet eerder gebruikte methode, kon het groene licht er komen zonder dat Orbán groot gezichtsverlies zou lijden. Achteraf kon Orbán stellen dat het een slechte beslissing is, waar hij het niet mee eens is. De Hongaarse media zijn grotendeels op Orbáns hand, dus die zullen schrijven dat hun premier een held is die zich tegen het besluit van de andere 26 lidstaten heeft gekeerd.’
‘Als de regeringsleiders ’s ochtends aankomen bij het Europagebouw, worden ze eerst naar de rode loper gedirigeerd waar alle cameraploegen klaarstaan. Daar geven ze een korte verklaring, waaruit je kunt afleiden wat ze verwachten en hoe hard ze erin gaan.
‘Dan begint de top, dat is inderdaad allemaal achter gesloten deuren. Bij gevoelige onderhandelingen moeten de leiders zelfs hun telefoons achterlaten in een apart lockertje. Wel maakt iemand notulen van de vergadering. De notulist loopt af en toe even naar buiten om medewerkers van de premiers te informeren. Zij maken snel een verslagje en sturen dat door naar hun teams. Die aantekeningen belanden druppelsgewijs bij woordvoerders en vervolgens bij de pers.
‘Dat lijkt een beetje op het telefoonspel, waarbij een woord moet worden doorgefluisterd. Allemaal redelijk archaïsch. Het is heel belangrijk dat je informatie uit verschillende landen krijgt. Als je alleen maar Nederlandse informatie krijgt, krijg je een Nederlands beeld van de voortgang. En wat Nederland goed vindt, vindt een andere lidstaat misschien slecht. Ik zit daar dus de hele dag te appen, sms’en en mailen om van verschillende bronnen te horen wat de ontwikkelingen zijn. Zo probeer ik een redelijk beeld te krijgen van wat er nou eigenlijk gebeurt.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden